- Ακυρώνονται διαθήκες υπέρ προσωπικού κλινικών και γηροκομείων για την αποτροπή καταχρήσεων.
- Θεσπίζεται η «κληροδοσία εκ του νόμου» για φροντιστές με τουλάχιστον 6μηνη προσφορά.
- Η ακυρότητα των διαθηκών ισχύει και για 3 μήνες μετά την έξοδο από τη νοσηλεία.
- Εισάγονται οι κληρονομικές συμβάσεις ως δεσμευτικό εργαλείο ανταλλαγής φροντίδας με περιουσία.
- Το δικαστήριο μπορεί να επιδικάσει ακίνητο αντί χρημάτων σε φροντιστές που παρείχαν στήριξη.
Το νέο κληρονομικό δίκαιο εισάγει αυστηρές δικλείδες ασφαλείας για την προστασία των νοσηλευόμενων, καθιστώντας αυτοδικαίως άκυρες τις διαθήκες υπέρ προσωπικού κλινικών και γηροκομείων. Παράλληλα, θεσπίζεται η «κληροδοσία εκ του νόμου», αναγνωρίζοντας για πρώτη φορά περιουσιακά δικαιώματα σε φροντιστές που παρείχαν ουσιαστική στήριξη σε ηλικιωμένους χωρίς αντάλλαγμα.
| Κατηγορία Ρύθμισης | Προϋποθέσεις & Προθεσμίες |
|---|---|
| Ακυρότητα Διαθήκης | Κατά τη νοσηλεία ή εντός 3 μηνών από τη διακοπή της. |
| Κληροδοσία Φροντιστή | Φροντίδα 6 μηνών εντός της τελευταίας 3ετίας. |
| Αντικείμενο Αξίωσης | Χρηματικό ποσό ή αυτούσιο περιουσιακό στοιχείο. |
| Κληρονομική Σύμβαση | Δεσμευτική συμφωνία με υποχρέωση παροχής φροντίδας. |
| Εξαιρέσεις Ακυρότητας | Μόνο για συγγενείς που είναι εξ αδιαθέτου κληρονόμοι. |
Η μεταρρύθμιση του κληρονομικού δικαίου έρχεται να καλύψει ένα κενό οκτώ δεκαετιών, προσαρμόζοντας τον Αστικό Κώδικα στις σύγχρονες κοινωνικές ανάγκες και τις δημογραφικές προκλήσεις της χώρας. Η ανάγκη για προστασία της ελεύθερης βούλησης των ηλικιωμένων καθίσταται επιτακτική, καθώς η σωματική και ψυχική ευαλωτότητα συχνά τους καθιστά θύματα αθέμιτων επιρροών.
Το νέο δίκαιο ισορροπεί ανάμεσα στην αναγνώριση της ουσιαστικής φροντίδας και στην ανάγκη προστασίας των ηλικιωμένων από αθέμιτες επιρροές.
Νομοσχέδιο για το Κληρονομικό Δίκαιο
Προστασία από αθέμιτες επιρροές σε δομές υγείας
Σύμφωνα με τις νέες διατάξεις, κάθε ιδιόγραφη διαθήκη που συντάσσεται από πρόσωπο το οποίο νοσηλεύεται ή περιθάλπεται σε νοσοκομεία, κλινικές ή μονάδες φροντίδας ηλικιωμένων θεωρείται άκυρη. Η ακυρότητα αφορά το μέρος εκείνο που ευνοεί φυσικά ή νομικά πρόσωπα που διοικούν ή εργάζονται στις συγκεκριμένες δομές.
Το προστατευτικό αυτό πλαίσιο επεκτείνεται και για διάστημα τριών μηνών μετά τη διακοπή της νοσηλείας, διασφαλίζοντας ότι ο διαθέτης δεν βρίσκεται υπό την άμεση επήρεια των προσώπων που τον φρόντιζαν. Εξαίρεση αποτελούν μόνο οι περιπτώσεις όπου ο εργαζόμενος είναι συγγενής του θανόντος και καλείται στην εξ αδιαθέτου διαδοχή.
Αυτή η αυστηροποίηση κρίθηκε απαραίτητη από τους συντάκτες του νομοσχεδίου για να σταματήσει η εκμετάλλευση μοναχικών ηλικιωμένων. Στόχος είναι η θωράκιση της περιουσίας τους από πρόσωπα που ασκούν ψυχολογική πίεση κατά τη διάρκεια κρίσιμων περιόδων υγείας.
Η θεσμοθέτηση της κληροδοσίας εκ του νόμου
Μία από τις σημαντικότερες καινοτομίες είναι η αναγνώριση της συμβολής των φροντιστών, ένα ζήτημα που συνδέεται άμεσα με το γεγονός ότι αυξήθηκε η ζήτηση για φροντιστές λόγω της γήρανσης του πληθυσμού. Πλέον, συνιστάται αυτοδικαίως κληροδοσία υπέρ του προσώπου που παρείχε ουσιαστική φροντίδα στον κληρονομούμενο χωρίς αντάλλαγμα.
Για να ενεργοποιηθεί αυτό το δικαίωμα, ο φροντιστής πρέπει να έχει προσφέρει τις υπηρεσίες του για τουλάχιστον έξι μήνες κατά την τελευταία τριετία πριν από τον θάνατο. Το αντικείμενο της κληροδοσίας είναι συνήθως μια χρηματική αξίωση, το ύψος της οποίας προσδιορίζεται από το δικαστήριο με βάση την ένταση και τη διάρκεια των αναγκών που καλύφθηκαν.
Σε ειδικές περιπτώσεις, το δικαστήριο μπορεί να διατάξει την αυτούσια απόδοση περιουσιακού στοιχείου, όπως ενός ακινήτου, αντί χρηματικού ποσού. Αυτή η ρύθμιση αποκαθιστά την ηθική και υλική τάξη για ανθρώπους που στάθηκαν δίπλα σε ηλικιωμένους, συχνά υποκαθιστώντας τον απόντα συγγενικό κύκλο.
Κληρονομική σύμβαση: Η νέα δεσμευτική συμφωνία
Το νομοσχέδιο προωθεί επίσης τη χρήση της κληρονομικής σύμβασης αιτία θανάτου, η οποία προσφέρει αυξημένη ασφάλεια δικαίου και στις δύο πλευρές. Με αυτή τη σύμβαση, ο ηλικιωμένος μπορεί να εγκαταστήσει ως κληρονόμο το πρόσωπο που τον φροντίζει, με την ρητή υποχρέωση παροχής υπηρεσιών μέχρι το τέλος της ζωής του.
Η σύμβαση αυτή είναι δεσμευτική για τον κληρονομούμενο, ο οποίος δεν μπορεί πλέον να διαθέσει το ίδιο ακίνητο σε τρίτο με μεταγενέστερη διαθήκη. Αυτό προστατεύει τον φροντιστή από αιφνίδιες αλλαγές βούλησης ή πιέσεις από μακρινούς συγγενείς που εμφανίζονται μετά τον θάνατο.
Σύμφωνα με νομικούς παραστάτες που παρακολουθούν την υπόθεση, η νέα ρύθμιση αναμένεται να μειώσει δραστικά τις δικαστικές διαμάχες. Επισημαίνεται από παράγοντες της αγοράς ότι η θεσμική θωράκιση της φροντίδας θα ενθαρρύνει την παροχή ποιοτικότερων υπηρεσιών προς την τρίτη ηλικία.
Η επόμενη μέρα για τις περιουσίες
Η εφαρμογή του νέου πλαισίου αναμένεται να φέρει ισορροπία ανάμεσα στην προστασία των ευάλωτων και την αναγνώριση της ανιδιοτελούς προσφοράς. Οι πολίτες θα πρέπει πλέον να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί κατά τη σύνταξη διαθηκών σε νοσηλευτικά ιδρύματα, καθώς οι τυπικές προϋποθέσεις γίνονται εξαιρετικά αυστηρές.
Η δικαστική κρίση θα παίξει καθοριστικό ρόλο στον προσδιορισμό των αξιώσεων των φροντιστών, διασφαλίζοντας ότι η περιουσία θα καταλήγει σε εκείνους που πραγματικά στήριξαν τον θανόντα. Η μετάβαση στο νέο καθεστώς σηματοδοτεί μια ιστορική στροφή προς ένα πιο δίκαιο και ανθρωποκεντρικό κληρονομικό δίκαιο.
Οδηγίες για ασφαλείς κληρονομικές διευθετήσεις
- Αποφύγετε τη σύνταξη ιδιόγραφων διαθηκών κατά τη διάρκεια νοσηλείας αν επιθυμείτε να ευνοήσετε τρίτα πρόσωπα.
- Προτιμήστε την κληρονομική σύμβαση αν θέλετε να εξασφαλίσετε μόνιμη φροντίδα με αντάλλαγμα ακίνητο.
- Κρατήστε αποδεικτικά στοιχεία (αλληλογραφία, μαρτυρίες) για την παροχή φροντίδας αν είστε ο φροντιστής.
- Συμβουλευτείτε δικηγόρο για τον έλεγχο της εγκυρότητας διαθηκών που συντάχθηκαν σε δομές υγείας.
- Ενημερωθείτε για τις προϋποθέσεις αποδέσμευσης από μια κληρονομική σύμβαση πριν την υπογραφή.
