- Ο Κάθετος Διάδρομος αντιμετωπίζει 5 δομικά εμπόδια που απειλούν τη βιωσιμότητά του.
- Η Κομισιόν εφαρμόζει άκαμπτους κανόνες που δεν ευνοούν τη στρατηγική ευελιξία.
- Ο ανταγωνισμός από το ρωσικό αέριο και τις βόρειες διαδρομές παραμένει ισχυρός.
- Η εσωτερική σύγκρουση Motor Oil και ΔΕΣΦΑ καθυστερεί κρίσιμες υποδομές LNG.
- Απαιτείται άμεση ευρωπαϊκή επιδότηση για να καταστεί το έργο ανταγωνιστικό.
Ο Κάθετος Διάδρομος φυσικού αερίου, ένα έργο πνοής για την ενεργειακή ασφάλεια της Νοτιοανατολικής Ευρώπης, προσκρούει σε πέντε κρίσιμα εμπόδια. Από τις ρυθμιστικές αγκυλώσεις της Κομισιόν μέχρι την εσωτερική σύγκρουση για το FSRU «Διώρυγα Gas», η στρατηγική υποδομή αναζητά διέξοδο για να αντικαταστήσει οριστικά το ρωσικό αέριο.
| Εμπόδιο | Περιγραφή Πρόκλησης |
|---|---|
| Ρυθμιστικό Πλαίσιο | Άκαμπτοι κανόνες ΕΕ για ώριμες αγορές |
| Εμπορικό Ενδιαφέρον | Χαμηλή ζήτηση και ανταγωνισμός από Πολωνία/Ουγγαρία |
| Δομή Προϊόντων | Μηνιαίες δημοπρασίες χωρίς ευελιξία πρόσβασης |
| Ευρωπαϊκή Στήριξη | Απουσία μακροπρόθεσμης επιδότησης έναντι ρωσικού αερίου |
| Εσωτερική Σύγκρουση | Αντιπαράθεση Motor Oil – ΔΕΣΦΑ για το Διώρυγα Gas |
Αυτή η εξέλιξη έρχεται ως συνέχεια της ευρωπαϊκής στρατηγικής REPowerEU για πλήρη απεξάρτηση από τις ρωσικές πηγές ενέργειας. Ωστόσο, το γεωπολιτικό αποτύπωμα του έργου κινδυνεύει να εξασθενήσει, καθώς οι υφιστάμενοι κανόνες της αγοράς δεν συμβαδίζουν με την ανάγκη για ταχύτητα και ευελιξία που επιβάλλει η τρέχουσα κρίση.
Το ερώτημα δεν είναι αν ο Κάθετος Διάδρομος είναι αναγκαίος, αλλά αν η ΕΕ θα προσαρμόσει τους κανόνες της στη νέα πραγματικότητα.
Ενεργειακή Ανάλυση, Στρατηγική Μελέτη
Ρυθμιστικές αγκυλώσεις και η στάση της Κομισιόν
Το πρώτο και πιο δομικό πρόβλημα αφορά το ρυθμιστικό πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξακολουθεί να αντιμετωπίζει τον Κάθετο Διάδρομο ως μια απλή εμπορική διαδρομή, εφαρμόζοντας κανόνες που σχεδιάστηκαν για ώριμες ενεργειακές αγορές και σταθερές ροές.
Η προσέγγιση αυτή περιορίζει την αναγκαία ευελιξία σε ένα έργο στρατηγικής σημασίας. Οι γεωπολιτικές συνθήκες απαιτούν άμεση προσαρμοστικότητα, την οποία το τρέχον γραφειοκρατικό πλαίσιο των Βρυξελλών φαίνεται να εμποδίζει, καθυστερώντας την υλοποίηση κρίσιμων υποδομών.
Περιορισμένο εμπορικό ενδιαφέρον και ανταγωνισμός
Το δεύτερο «αγκάθι» συνδέεται με την περιορισμένη εμπορική ελκυστικότητα του Διαδρόμου στην παρούσα φάση. Όπως φάνηκε και από την πρόσφατη άγονη δημοπρασία για τη μεταφορά αερίου στην Ουκρανία, η χαμηλή ζήτηση από τους traders υπονομεύει τη βιωσιμότητα του εγχειρήματος.
Προτεινόμενο ΠΑΘΕ: Έκτακτες κυκλοφοριακές ρυθμίσεις στα Μάλγαρα λόγω αγροτικών κινητοποιήσεων
Παράλληλα, ο ανταγωνισμός από φθηνότερες εναλλακτικές διαδρομές μέσω Πολωνίας και Ουγγαρίας παραμένει ισχυρός. Η ελληνική διαδρομή για το αμερικανικό LNG παραμένει ακριβότερη, γεγονός που αποτρέπει τη σύναψη μακροπρόθεσμων συμβολαίων που είναι απαραίτητα για την ωρίμανση της αγοράς.
Τεχνικά εμπόδια και «κλειδωμένες» διαδρομές
Το τρίτο ζήτημα αφορά τη δομή των προσφερόμενων προϊόντων. Οι μηνιαίες δημοπρασίες και οι «κλειδωμένες διαδρομές» προς την Ουκρανία έχουν προκαλέσει αντιδράσεις, καθώς δεν επιτρέπουν την πρόσβαση σε ενδιάμεσα σημεία εισόδου και εξόδου.
Η Κομισιόν ελέγχει ήδη αυτές τις πρακτικές, καθώς η απουσία ευελιξίας καθιστά δύσκολη τη λειτουργία του Διαδρόμου ως ενιαίου ενεργειακού άξονα. Χωρίς ανταγωνιστικά προϊόντα, η σύνδεση των ελληνικών πυλών με την Κεντρική Ευρώπη παραμένει ένα δύσκολο στοίχημα.
Η ανάγκη για σταθερή ευρωπαϊκή στήριξη
Τέταρτο εμπόδιο είναι η έλλειψη μόνιμης χρηματοδότησης. Η προσωρινή εξαίρεση για την Ουκρανία λήγει τον Απρίλιο, γεγονός που δημιουργεί κενό ασφαλείας. Σύμφωνα με την πρόταση που κατέθεσε ο Αλέξανδρος Εξάρχου, η Ευρώπη χρειάζεται γενναίες επιδοτήσεις για να καταστεί γεωπολιτικά ισχυρή.
Στους διαδρόμους των αρμόδιων υπηρεσιών επισημαίνεται από παράγοντες της αγοράς ότι το LNG που διακινείται μέσω του Κάθετου Διαδρόμου δύσκολα θα ανταγωνιστεί το φθηνό ρωσικό αέριο, όσο το τελευταίο παραμένει παρόν στην ευρωπαϊκή αγορά χωρίς ειδική μεταχείριση των εναλλακτικών πηγών.
Εσωτερικές συγκρούσεις και η επόμενη μέρα
Πέμπτο και ιδιαίτερα κρίσιμο «αγκάθι» είναι η εσωτερική σύγκρουση στην Ελλάδα. Η αντιπαράθεση της Motor Oil Hellas με τον ΔΕΣΦΑ για την απένταξη έργων που συνδέονται με το FSRU «Διώρυγα Gas» από το Δεκαετές Πρόγραμμα Ανάπτυξης δημιουργεί πρόσθετη αβεβαιότητα.
Η επικείμενη συζήτηση για την αναθεώρηση του Κώδικα φυσικού αερίου θα κρίνει αν το έργο θα ξεπεράσει τα εμπόδια. Οι αποφάσεις της Κομισιόν είναι καθοριστικές, καθώς ο χρόνος μετρά αντίστροφα για την πλήρη απεξάρτηση από το ρωσικό φυσικό αέριο και την εδραίωση της Ελλάδας ως ενεργειακού κόμβου.
Checklist Ενεργειακής Στρατηγικής
- Παρακολούθηση των αποφάσεων της Κομισιόν για την αναθεώρηση του Κώδικα Φυσικού Αερίου.
- Αξιολόγηση του κόστους μεταφοράς LNG σε σύγκριση με τις βόρειες πύλες εισόδου.
- Ενημέρωση για τις προθεσμίες των νέων δημοπρασιών δυναμικότητας στον ΔΕΣΦΑ.
- Ανάλυση των γεωπολιτικών κινδύνων που επηρεάζουν τις τιμές του αμερικανικού LNG.
