Κάθετος Διάδρομος: Γιατί παραμένει ακριβότερη η ελληνική διαδρομή για το αμερικανικό LNG

Η χθεσινή άκαρπη διαδικασία δημοπρασιών για τη δέσμευση δυναμικότητας μεταφοράς αμερικανικού LNG προς την Ουκρανία ανέδειξε τα δομικά εμπόδια του Κάθετου Διαδρόμου. Παρά τη γεωπολιτική στήριξη, οι διαδρομές μέσω Ρεβυθούσας και Αλεξανδρούπολης δεν προσέλκυσαν καμία προσφορά, καθώς το υψηλό κόστος διέλευσης καθιστά τη νότια όδευση μη ανταγωνιστική έναντι των βόρειων πυλών εισόδου.

Αυτή η εξέλιξη έρχεται ως συνέχεια των φιλόδοξων σχεδιασμών για την ενεργειακή απεξάρτηση της Νοτιοανατολικής Ευρώπης, όπου η Ελλάδα επιδιώκει να καταστεί βασικός προμηθευτής και διαμετακομιστής φυσικού αερίου. Ωστόσο, το παρασκήνιο της χθεσινής διαδικασίας αποκαλύπτει ότι η εμπορική βιωσιμότητα του εγχειρήματος προσκρούει στην σκληρή πραγματικότητα των τιμών και των αποστάσεων, καθώς οι traders προτεραιοποιούν το χαμηλότερο κόστος έναντι των πολιτικών διακηρύξεων.

Το κόστος και η γεωγραφία ως ανασταλτικοί παράγοντες

Η γεωγραφία φαίνεται να λειτουργεί εις βάρος των ελληνικών υποδομών στην παρούσα φάση. Οι αγορές της Ουκρανίας και της Κεντρικής Ευρώπης βρίσκονται εγγύτερα σε τερματικούς σταθμούς της Βαλτικής και της Βόρειας Θάλασσας. Αυτό μεταφράζεται σε λιγότερα ρυθμιστικά σημεία διέλευσης και χαμηλότερα τέλη μεταφοράς. Αντίθετα, το αέριο που εισέρχεται από τον Νότο πρέπει να διασχίσει πολλαπλά εθνικά δίκτυα, αυξάνοντας την πολυπλοκότητα και την τελική τιμή για τον καταναλωτή.

Στις τρεις ταυτόχρονες δημοπρασίες που αφορούσαν τα προϊόντα Root 1 (Ρεβυθούσα), Root 2 (FSRU Αλεξανδρούπολης) και Root 3 (TAP), δεν υποβλήθηκε καμία προσφορά. Το αποτέλεσμα αυτό προκάλεσε προβληματισμό, ειδικά αν αναλογιστεί κανείς ότι σε προηγούμενες διαδικασίες υπήρχε κινητικότητα από διεθνείς παίκτες όπως η ουκρανική DTEK και η ελβετική AXPO.

Η απουσία της ΔΕΠΑ και ο ανταγωνισμός από τον Βορρά

Ιδιαίτερη αίσθηση προκάλεσε η απουσία της ΔΕΠΑ από τις δημοπρασίες, παρά το γεγονός ότι η ελληνική εταιρεία έχει υπογράψει μνημόνιο συνεργασίας με τη Naftogaz για την περίοδο 2025-2026. Η στάση αυτή ερμηνεύεται από αναλυτές ως μια προσεκτική εμπορική κίνηση, δεδομένου ότι οι ποσότητες για τον εφετινό χειμώνα έχουν ήδη καλυφθεί σε μεγάλο βαθμό από τις βόρειες οδεύσεις της Πολωνίας και της Λιθουανίας.

Νομικοί και οικονομικοί κύκλοι επισημαίνουν ότι η αγορά φαίνεται να προεξοφλεί μια περίοδο έντονου ανταγωνισμού, όπου η ελληνική πλευρά θα πρέπει να επαναξιολογήσει τα τιμολόγια χρήσης δικτύου. Αυτό είναι κρίσιμο σε μια περίοδο που η κυβέρνηση αναζητά λύσεις για φθηνότερο ρεύμα και ενέργεια συνολικά, καθώς το ενεργειακό κόστος παραμένει ο καθοριστικός παράγοντας για τη βιομηχανική και οικιακή κατανάλωση.

Η επόμενη μέρα και η στάση των Βρυξελλών

Το ενδιαφέρον πλέον στρέφεται στις δημοπρασίες της 26ης Ιανουαρίου για τις ποσότητες του Φεβρουαρίου. Μέχρι τότε, η Αθήνα αναμένει μια πιο ξεκάθαρη στάση από τις Βρυξέλλες σχετικά με τη χρηματοδότηση ή την ελάφρυνση των βαρών στις διασυνοριακές διασυνδέσεις. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η οποία πρόσφατα ενέκρινε τον ελληνικό προϋπολογισμό, καλείται τώρα να αποφασίσει αν θα στηρίξει έμπρακτα τον Κάθετο Διάδρομο ως στρατηγική υποδομή.

Η αξιοποίηση της Ελλάδας ως ενεργειακού κόμβου παραμένει ένας εθνικός στόχος, όμως η χθεσινή αποτυχία υπογραμμίζει ότι η γεωπολιτική βούληση δεν αρκεί για να υπερνικήσει τους νόμους της αγοράς. Η επόμενη φάση θα απαιτήσει πιο ανταγωνιστικές τιμολογήσεις και ίσως μια νέα προσέγγιση στον τρόπο που κατανέμεται το κόστος μεταφοράς στις χώρες διέλευσης.