Καθαρισμός οικοπέδων: Οι υποχρεώσεις, τα πρόστιμα και η προθεσμία για τη δήλωση στο akatharista.apps.gov.gr

Δημοσιεύτηκε η νέα Κοινή Υπουργική Απόφαση (ΚΥΑ) που εξειδικεύει τις υποχρεώσεις των ιδιοκτητών για την προληπτική πυροπροστασία των ακινήτων τους. Σύμφωνα με το νέο πλαίσιο του νόμου 5281/2026, οι υπόχρεοι οφείλουν να ολοκληρώσουν τον καθαρισμό των οικοπέδων τους και να υποβάλουν την απαραίτητη υπεύθυνη δήλωση έως τις 15 Ιουνίου, προκειμένου να αποφύγουν τσουχτερά πρόστιμα που αγγίζουν τα 2.000 ευρώ.

Αυτή η εξέλιξη έρχεται ως συνέχεια της αυστηροποίησης του πλαισίου πυροπροστασίας, με στόχο την αποφυγή των καταστροφικών πυρκαγιών των προηγούμενων ετών. Το παρασκήνιο της νέας Κοινής Υπουργικής Απόφασης αναδεικνύει την ανάγκη για ένα ψηφιακό εργαλείο ελέγχου, το οποίο θα επιτρέπει στους δήμους να εντοπίζουν άμεσα τα ακαθάριστα οικόπεδα και να παρεμβαίνουν αποτελεσματικά.

Ποιες περιοχές αφορά η υποχρέωση καθαρισμού

Οι υποχρεώσεις αφορούν κυρίως περιοχές εντός σχεδίου πόλεως, εντός ορίων οικισμών, καθώς και εκτάσεις που βρίσκονται σε ακτίνα έως 100 μέτρων από αυτές. Η ρύθμιση περιλαμβάνει και οικόπεδα εκτός σχεδίου με κτίσμα, εφόσον αυτά δεν υπάγονται στις διατάξεις της δασικής νομοθεσίας.

Οι ιδιοκτήτες, νομείς και επικαρπωτές οφείλουν να προβαίνουν στον καθαρισμό από την 1η Απριλίου έως τις 15 Ιουνίου κάθε έτους. Είναι κρίσιμο να σημειωθεί ότι η συντήρηση των χώρων πρέπει να είναι διαρκής καθ’ όλη τη διάρκεια της αντιπυρικής περιόδου, η οποία ολοκληρώνεται στις 31 Οκτωβρίου.

Η διαδικασία υποβολής στο Εθνικό Μητρώο

Μετά την ολοκλήρωση των εργασιών, οι πολίτες πρέπει να εισέλθουν στην ειδική ηλεκτρονική πλατφόρμα akatharista.apps.gov.gr για να υποβάλουν την υπεύθυνη δήλωση. Η διαδικασία αυτή είναι υποχρεωτική και αποτελεί το βασικό αποδεικτικό συμμόρφωσης με τον νόμο.

Για περιπτώσεις όπου υπάρχει αντικειμενική αδυναμία πρόσβασης σε ψηφιακά μέσα, προβλέπεται η δυνατότητα υποβολής της δήλωσης μέσω των ΚΕΠ ή των αρμόδιων Πυροσβεστικών Υπηρεσιών. Η κρίσιμη προθεσμία της 15ης Ιουνίου παραμένει η ίδια για όλους τους τρόπους υποβολής.

Τι περιλαμβάνουν οι απαιτούμενες εργασίες

Ο καθαρισμός δεν περιορίζεται μόνο στην κοπή των χόρτων, αλλά περιλαμβάνει μια σειρά από συγκεκριμένες ενέργειες. Απαιτείται η απομάκρυνση ξηρής βλάστησης, το κλάδεμα των δέντρων και η αραίωση των θάμνων, ώστε να μειωθεί το καύσιμο φορτίο σε περίπτωση πυρκαγιάς.

Επιπλέον, οι ιδιοκτήτες πρέπει να μεριμνήσουν για τη συλλογή και μεταφορά όλων των υπολειμμάτων καθαρισμού, καθώς και την απομάκρυνση εύφλεκτων υλικών ή απορριμμάτων. Σύμφωνα με τον νόμο 5281/2026, η διατήρηση χαμηλού φορτίου καύσιμης ύλης είναι νομική υποχρέωση καθ’ όλη την περίοδο υψηλού κινδύνου.

Πρόστιμα και ποινικές κυρώσεις

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων στελεχών της πολιτικής προστασίας, η αυστηροποίηση των ποινών είναι αναγκαία για την ενίσχυση της πρόληψης. Νομικοί κύκλοι που παρακολουθούν την υπόθεση τονίζουν ότι η ψευδής δήλωση στο μητρώο επιφέρει φυλάκιση τουλάχιστον 6 μηνών και χρηματική ποινή 5.000 ευρώ.

Για τη μη υποβολή δήλωσης, το πρόστιμο ανέρχεται σε 500 ευρώ αν δεν έχει γίνει καθαρισμός, ενώ περιορίζεται στα 100 ευρώ αν ο καθαρισμός έγινε αλλά παραλείφθηκε η δήλωση. Η μη συμμόρφωση στον καθαρισμό επιφέρει πρόστιμο 1 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο, με ελάχιστο ποσό τα 200 ευρώ και ανώτατο τα 2.000 ευρώ.

Οι αντιδράσεις και τα επόμενα βήματα

Οι Δήμοι θα αξιοποιούν το Εθνικό Μητρώο για τη διενέργεια ελέγχων, ενώ έχουν το δικαίωμα να προχωρήσουν σε αυτεπάγγελτο καθαρισμό με καταλογισμό της σχετικής δαπάνης στον ιδιοκτήτη. Η κινητοποίηση του κρατικού μηχανισμού είναι πρωτοφανής για τα δεδομένα της χώρας.

Το Υπουργείο Κλιματικής Κρίσης καλεί τους πολίτες να επιδείξουν υψηλό αίσθημα ευθύνης, καθώς η προστασία της ανθρώπινης ζωής και του φυσικού περιβάλλοντος εξαρτάται από τη συλλογική προσπάθεια. Οι έλεγχοι από το Πυροσβεστικό Σώμα θα είναι εντατικοί, ειδικά κατόπιν καταγγελιών κατά την αντιπυρική περίοδο.