- Η 15η Ιουνίου 2026 είναι η καταληκτική ημερομηνία για καθαρισμό και δήλωση.
- Τα πρόστιμα για μη συμμόρφωση φτάνουν έως τα 2.000 ευρώ ανάλογα με την έκταση.
- Η υποχρέωση διατήρησης καθαρού χώρου ισχύει έως τις 31 Οκτωβρίου.
- Οι Δήμοι έχουν πλέον δικαίωμα αυτεπάγγελτου καθαρισμού με χρέωση του ιδιοκτήτη.
Στην τελική ευθεία εισέρχεται η διαδικασία για τον υποχρεωτικό καθαρισμό οικοπέδων για το 2026, με τους ιδιοκτήτες να καλούνται να συμμορφωθούν έως τις 15 Ιουνίου. Το νέο νομοθετικό πλαίσιο του Ν. 5281/2026 προβλέπει αυστηρές κυρώσεις που φτάνουν τα 2.000 ευρώ για όσους αμελήσουν τις εργασίες ή την ηλεκτρονική δήλωση στο Εθνικό Μητρώο.
| Έκταση Οικοπέδου | Εκτιμώμενο Κόστος Εργασιών |
|---|---|
| Έως 300 τ.μ. | 200€ – 350€ |
| 300 – 600 τ.μ. | 350€ – 600€ |
| 600 – 1.000 τ.μ. | 600€ – 900€ |
| Άνω των 1.000 τ.μ. | 1.200€+ |
Αυτή η εξέλιξη έρχεται ως συνέχεια της αυστηροποίησης των μέτρων πυροπροστασίας, καθώς η κλιματική κρίση επιβάλλει άμεση προληπτική δράση πριν από την έναρξη της επικίνδυνης περιόδου. Το παρασκήνιο της υπόθεσης αφορά την εφαρμογή του Νόμου 5281/2026, ο οποίος μεταφέρει την ευθύνη της πυροπροστασίας απευθείας στους πολίτες, ενισχύοντας παράλληλα την εποπτεία των Δήμων.
Ο καθαρισμός των οικοπέδων αποτελεί βασικό μέτρο πρόληψης πυρκαγιών και περιλαμβάνει την υποχρεωτική απομάκρυνση κάθε εύφλεκτης ύλης.
Ν. 5281/2026, Νομοθετικό Πλαίσιο Πυροπροστασίας
Οι βασικές προθεσμίες και η αντιπυρική περίοδος
Σύμφωνα με το ισχύον χρονοδιάγραμμα, οι υπόχρεοι έχουν περιθώριο έως τις 15 Ιουνίου 2026 για να ολοκληρώσουν τις εργασίες καθαρισμού και να υποβάλουν την υπεύθυνη δήλωση στην ψηφιακή πλατφόρμα. Η διαδικασία αυτή είναι υποχρεωτική για όλους τους ιδιοκτήτες, επικαρπωτές και μισθωτές ακάλυπτων χώρων.
Από τις 16 Ιουνίου έως και τις 31 Οκτωβρίου, οι ιδιοκτήτες υποχρεούνται να διατηρούν τους χώρους καθαρούς καθ’ όλη τη διάρκεια της αντιπυρικής περιόδου. Η συντήρηση του καθαρισμού είναι εξίσου σημαντική με την αρχική εργασία, καθώς οι αυτοψίες των Δήμων θα είναι συνεχείς και αυστηρές.
Στο πλαίσιο της κυβερνητικής πρωτοβουλίας Ενεργή Μάχη, οι έλεγχοι θα πραγματοποιούνται με ψηφιακά μέσα και διασταυρώσεις στοιχείων. Οι αρχές στοχεύουν στην ελαχιστοποίηση της καύσιμης ύλης σε κατοικημένες περιοχές και περιαστικά δάση.
Ποιους αφορά η υποχρέωση και τι περιλαμβάνει ο καθαρισμός
Η υποχρέωση καθαρισμού δεν περιορίζεται μόνο σε οικόπεδα εντός σχεδίου πόλης, αλλά επεκτείνεται και σε εκτός σχεδίου περιοχές με κτίσμα, καθώς και σε ακίνητα που βρίσκονται σε απόσταση έως 100 μέτρων από οικισμούς. Οι εργασίες περιλαμβάνουν την κοπή ξερών χόρτων και την απομάκρυνση εύφλεκτων υλικών.
Επιπλέον, οι υπόχρεοι πρέπει να προχωρήσουν σε αραίωση της πυκνής βλάστησης και καθαρισμό από κλαδιά που βρίσκονται κοντά σε κτίσματα. Η απομάκρυνση απορριμμάτων και φυτικής ύλης είναι απαραίτητη για να θεωρηθεί ο χώρος πλήρως καθαρισμένος σύμφωνα με τις προδιαγραφές.
Το ποινολόγιο: Πρόστιμα από 100 έως 2.000 ευρώ
Οι κυρώσεις για τη μη συμμόρφωση είναι κλιμακωτές και ιδιαίτερα αυστηρές. Για τον μη καθαρισμό του οικοπέδου, προβλέπεται πρόστιμο 1 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο, με το ελάχιστο ποσό να ορίζεται στα 200 ευρώ και το ανώτατο να αγγίζει τα 2.000 ευρώ.
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται στην υποβολή της δήλωσης. Εάν το οικόπεδο έχει καθαριστεί αλλά δεν υποβληθεί η δήλωση, το πρόστιμο ανέρχεται σε 100 ευρώ. Ωστόσο, εάν δεν έχει γίνει ούτε καθαρισμός ούτε δήλωση, το ποσό εκτοξεύεται στα 500 ευρώ, ανεξάρτητα από το πρόστιμο ανά τετραγωνικό.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων νομικών παραστατών που παρακολουθούν την υπόθεση, οι ψευδείς δηλώσεις ενέχουν τον κίνδυνο ποινικών συνεπειών. Επισημαίνεται από παράγοντες της αγοράς ότι οι Δήμοι έχουν πλέον το δικαίωμα αυτεπάγγελτου καθαρισμού, χρεώνοντας τη σχετική δαπάνη στον ιδιοκτήτη μέσω της εφορίας.
Ενδεικτικό κόστος εργασιών και καταγγελίες
Το κόστος για τον καθαρισμό διαμορφώνεται ανάλογα με την έκταση και τη δυσκολία του χώρου. Για ένα μικρό οικόπεδο έως 300 τ.μ., οι τιμές στην αγορά κυμαίνονται από 200 έως 350 ευρώ, ενώ για μεγαλύτερες εκτάσεις άνω των 1.000 τ.μ., το κόστος μπορεί να ξεπεράσει τα 1.200 ευρώ.
Σε περιπτώσεις που γειτονικά οικόπεδα παραμένουν ακαθάριστα, οι πολίτες μπορούν να προχωρήσουν σε επώνυμες ή ανώνυμες καταγγελίες μέσω της ηλεκτρονικής πλατφόρμας. Παρά τις αντιδράσεις, όπως έχει επισημάνει η ΠΟΜΙΔΑ, η αυστηρότητα των μέτρων θεωρείται αναγκαία για την προστασία της ανθρώπινης ζωής.
Οι αντιδράσεις και τα επόμενα βήματα
Εν αναμονή της έκδοσης της νέας Κοινής Υπουργικής Απόφασης, οι ιδιοκτήτες θα πρέπει να κινηθούν άμεσα για την εύρεση συνεργείων καθαρισμού. Η ζήτηση αναμένεται να κορυφωθεί τον Μάιο, γεγονός που ενδέχεται να αυξήσει περαιτέρω το κόστος των εργασιών.
Η επόμενη μέρα βρίσκει την Τοπική Αυτοδιοίκηση με ενισχυμένες αρμοδιότητες και ψηφιακά εργαλεία ελέγχου. Η συμμόρφωση με τις διατάξεις του Ν. 5281/2026 δεν είναι μόνο ζήτημα αποφυγής προστίμων, αλλά μια συλλογική υποχρέωση για την ασφάλεια των οικισμών απέναντι στον κίνδυνο των δασικών πυρκαγιών.
Checklist για τον καθαρισμό του οικοπέδου σας
- Προχωρήστε στην κοπή ξερών χόρτων και την αραίωση της πυκνής βλάστησης.
- Απομακρύνετε άμεσα κλαδιά, φυτική ύλη και τυχόν εγκαταλελειμμένα απορρίμματα.
- Υποβάλετε την υπεύθυνη δήλωση στην ηλεκτρονική πλατφόρμα πριν τις 15 Ιουνίου.
- Ελέγχετε περιοδικά το οικόπεδο έως τον Οκτώβριο για νέα βλάστηση.
- Σε περίπτωση αδυναμίας, αναζητήστε έγκαιρα πιστοποιημένο συνεργείο καθαρισμού.
