ΗΠΑ: Εξαίρεση των αμερικανικών πολυεθνικών από τον παγκόσμιο ελάχιστο φόρο 15%

Η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε την οριστική εξαίρεση των αμερικανικών πολυεθνικών από τον παγκόσμιο ελάχιστο φόρο 15%, ανατρέποντας τη διεθνή συμφωνία του 2021. Η κίνηση αυτή, που χαρακτηρίζεται ως «ιστορική νίκη» για την εθνική κυριαρχία των ΗΠΑ, απαλλάσσει τους αμερικανικούς κολοσσούς από τον λεγόμενο «Πυλώνα 2» του ΟΟΣΑ, διασφαλίζοντας ότι θα υπόκεινται αποκλειστικά στο εγχώριο φορολογικό καθεστώς.

Η εξέλιξη αυτή αποτελεί την κορύφωση μιας συστηματικής προσπάθειας της νέας αμερικανικής διοίκησης να αποδεσμευτεί από τις πολυμερείς δεσμεύσεις που είχαν αναληφθεί το 2021. Τότε, σχεδόν 140 κράτη είχαν συμφωνήσει, υπό την αιγίδα του ΟΟΣΑ, στην επιβολή ενός κατώτατου φορολογικού ορίου για να σταματήσει η «κούρσα προς τον πάτο» των φορολογικών συντελεστών.

Η στρατηγική απόσυρση και ο Πυλώνας 2

Από την πρώτη ημέρα της επιστροφής του στον Λευκό Οίκο, ο Ντόναλντ Τραμπ έθεσε ως προτεραιότητα την απόσυρση των ΗΠΑ από τη συμφωνία. Η αμερικανική πλευρά διαπραγματεύθηκε σκληρά ώστε οι επιχειρήσεις με έδρα τις ΗΠΑ να μην επηρεάζονται από τον παγκόσμιο ελάχιστο φόρο, ο οποίος στόχευε στην πάταξη της φοροαποφυγής μέσω φορολογικών παραδείσων.

Για να επιτευχθεί αυτός ο συμβιβασμός, χρησιμοποιήθηκαν ισχυρά μέσα πίεσης. Ήδη από το 2025, Ρεπουμπλικάνοι κοινοβουλευτικοί είχαν εγκρίνει τη δυνατότητα επιβολής φορολογικών αντιποίνων σε ξένες εταιρείες που δραστηριοποιούνται στο αμερικανικό έδαφος, ως απάντηση σε τυχόν επιβαρύνσεις των αμερικανικών ομίλων στο εξωτερικό.

Η στάση αυτή συνδέεται με την ευρύτερη οικονομική ατζέντα της Ουάσινγκτον, η οποία περιλαμβάνει την ενίσχυση της εγχώριας παραγωγής. Παρόμοιες κινήσεις έχουν παρατηρηθεί και στον τομέα της ενέργειας, όπως η εμπλοκή των ΗΠΑ στη Βενεζουέλα, που αναδιαμορφώνει τις παγκόσμιες αγορές.

Ο «τεχνικός συμβιβασμός» και η στάση του ΟΟΣΑ

Το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών υποστηρίζει ότι η εξαίρεση αυτή προστατεύει τους αμερικανούς εργαζομένους και αποτρέπει τις εξωχώριες εκτροπές κεφαλαίων. Η απόφαση αυτή είχε προλειανθεί από τα τέλη Ιουνίου, όταν τα κράτη μέλη της G7 αποδέχθηκαν επί της αρχής το αίτημα των ΗΠΑ για ειδικό καθεστώς.

Από την πλευρά του, ο Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης έκανε λόγο για έναν «μείζονα πολιτικό και τεχνικό συμβιβασμό». Παρά την υποχώρηση, ο οργανισμός θεωρεί ότι η συμφωνία παρέχει νομική ασφάλεια στο διεθνές φορολογικό σύστημα, αποφεύγοντας έναν γενικευμένο φορολογικό πόλεμο.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις οικονομικών αναλυτών, η εξέλιξη αυτή ενδέχεται να δημιουργήσει δύο ταχυτήτων φορολογικό ανταγωνισμό. Ενώ οι ευρωπαϊκές και ασιατικές πολυεθνικές θα δεσμεύονται από το 15%, οι αμερικανικές θα διατηρούν γεωπολιτικό πλεονέκτημα, γεγονός που επηρεάζει και τις επενδύσεις στην Ελλάδα και την υπόλοιπη Ευρώπη.

Η επόμενη μέρα για το διεθνές εμπόριο

Η σταθερότητα του συστήματος παραμένει το μεγάλο ζητούμενο. Η αποδοχή της αμερικανικής εξαίρεσης κρίνεται απαραίτητη για να μην καταρρεύσει πλήρως το διεθνές πλαίσιο, όμως πολλοί φοβούνται ότι ανοίγει ο δρόμος για παρόμοιες απαιτήσεις και από άλλες μεγάλες οικονομίες.

Εν μέσω αυτών των γεωπολιτικών αναταράξεων, οι αγορές αναζητούν ασφάλεια σε παραδοσιακά καταφύγια. Δεν είναι τυχαίο ότι ο χρυσός σημειώνει ράλι, καθώς η αβεβαιότητα για τους κανόνες του παγκόσμιου εμπορίου αυξάνεται.

Οι επόμενοι μήνες θα δείξουν αν ο συμβιβασμός του ΟΟΣΑ θα αντέξει στις πιέσεις ή αν θα οδηγηθούμε σε μια πλήρη αποδόμηση της παγκόσμιας φορολογικής συνεργασίας, με τις ΗΠΑ να χαράζουν πλέον τη δική τους, μονομερή πορεία.