ΗΠΑ: Επιβράδυνση της ανάπτυξης στο 0,7% και επίμονος πληθωρισμός πριν από το ενεργειακό σοκ

Η αμερικανική οικονομία παρουσιάζει ανησυχητικά σημάδια στασιμότητας, με τον ρυθμό ανάπτυξης να υποχωρεί στο 0,7% για το τέταρτο τρίμηνο του 2025. Τα νέα στοιχεία αποκαλύπτουν έναν επίμονο πληθωρισμό που κινείται στο 3,7% σε τριμηνιαία βάση, προκαλώντας έντονο προβληματισμό πριν ακόμη αποτυπωθεί το πλήρες ενεργειακό σοκ από τη σύγκρουση με το Ιράν.

Η πρόσφατη αναθεώρηση των οικονομικών στοιχείων στις ΗΠΑ αποκαλύπτει μια εικόνα εύθραυστης ισορροπίας, η οποία διαμορφώθηκε πριν από την πλήρη κλιμάκωση της έντασης στη Μέση Ανατολή. Η υποχώρηση του ρυθμού ανάπτυξης στο 0,7%, σε συνδυασμό με την ανθεκτικότητα των τιμών, δημιουργεί ένα εκρηκτικό υπόβαθρο για την παγκόσμια οικονομία, καθώς οι πληθωριστικές πιέσεις ενδέχεται να ενταθούν λόγω του αυξημένου ενεργειακού κόστους.

Η απότομη επιβράδυνση του ΑΕΠ και η καταναλωτική κόπωση

Σύμφωνα με τα στοιχεία που δημοσιεύθηκαν την Παρασκευή, η αμερικανική οικονομία αναπτύχθηκε με ρυθμό σημαντικά χαμηλότερο από τον αρχικά εκτιμώμενο. Η επιβράδυνση του ΑΕΠ στο 0,7% αντανακλά τη μείωση της εγχώριας ζήτησης και την επιφυλακτικότητα των ιδιωτών επενδυτών, οι οποίοι αντιμετωπίζουν ένα περιβάλλον υψηλών επιτοκίων.

Οι πραγματικές τελικές πωλήσεις αυξήθηκαν κατά 1,9%, σημειώνοντας πτώση μισής ποσοστιαίας μονάδας σε σχέση με τις προηγούμενες προβλέψεις. Η εξέλιξη αυτή υποδηλώνει ότι οι καταναλωτές είχαν ήδη αρχίσει να περιορίζουν τις δαπάνες τους, με τις πραγματικές καταναλωτικές δαπάνες να αυξάνονται μόλις κατά 0,1% τον Ιανουάριο.

Ταυτόχρονα, το ποσοστό αποταμίευσης αυξήθηκε στο 4,5%, ένδειξη ότι τα νοικοκυριά προτιμούν να διατηρούν ρευστότητα αντί να την διοχετεύουν στην αγορά. Αυτή η αλλαγή συμπεριφοράς αντιστρέφει την τάση που επικράτησε το μεγαλύτερο μέρος του 2025, υποδηλώνοντας προετοιμασία για δύσκολες οικονομικές συνθήκες.

Ο «πονοκέφαλος» του πληθωρισμού και το δίλημμα της Fed

Ο βασικός δείκτης τιμών προσωπικής κατανάλωσης (Core PCE), που αποτελεί το κύριο εργαλείο της Fed, αυξήθηκε κατά 3,1% τον Ιανουάριο σε ετήσια βάση. Σε τριμηνιαία βάση, ο ρυθμός αυτός αγγίζει το 3,7%, γεγονός που απομακρύνει το ενδεχόμενο μείωσης των επιτοκίων στο άμεσο μέλλον.

Η ανοδική τροχιά του πληθωρισμού από τον Οκτώβριο δείχνει ότι οι πιέσεις στις τιμές είναι δομικές και όχι παροδικές. Αυτό το πληθωριστικό σπιράλ αναμένεται να επιδεινωθεί από την πρόσφατη συντονισμένη επίθεση στο Ιράν, η οποία έχει ήδη προκαλέσει αυξήσεις στις τιμές της βενζίνης και του ντίζελ.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων στελεχών της αγοράς, η Ομοσπονδιακή Τράπεζα βρίσκεται εγκλωβισμένη ανάμεσα στην ανάγκη για στήριξη της ανάπτυξης και την καταπολέμηση της ακρίβειας. Η πολιτική πίεση για χαλάρωση της νομισματικής πολιτικής προσκρούει στα σκληρά δεδομένα των τιμών που παραμένουν πολύ πάνω από τον στόχο του 2%.

Η ανθεκτικότητα της αγοράς εργασίας ως ανάχωμα

Παρά το δυσμενές μακροοικονομικό περιβάλλον, η αγορά εργασίας συνεχίζει να επιδεικνύει αξιοσημείωτη αντοχή. Ο αριθμός των ανοιχτών θέσεων εργασίας αυξήθηκε κατά 396.000 τον Ιανουάριο, φτάνοντας σε ποσοστό 4,2% από 4% τον προηγούμενο μήνα.

Οι σταθεροί ρυθμοί προσλήψεων και η ελαφρά μείωση των απολύσεων προσφέρουν μια ακτίνα αισιοδοξίας για τη διατήρηση της απασχόλησης. Ωστόσο, η στενότητα στην αγορά εργασίας μπορεί να τροφοδοτήσει περαιτέρω τις μισθολογικές αυξήσεις, περιπλέκοντας το έργο των κεντρικών τραπεζιτών στην προσπάθεια τιθάσευσης του πληθωρισμού.

Επιπλέον, η πτώση της επιχειρηματικής εμπιστοσύνης λόγω των γεωπολιτικών εντάσεων ενδέχεται να ανακόψει αυτή την ανθεκτικότητα τους επόμενους μήνες. Η εκτίναξη της τιμής της βενζίνης πάνω από τα 3,50 δολάρια αποτελεί ήδη πλήγμα στο οικονομικό αφήγημα της κυβέρνησης.

Προβλέψεις για το δεύτερο τρίμηνο του 2026

Οι προοπτικές για το δεύτερο τρίμηνο του έτους διαγράφονται δυσοίωνες, με τους αναλυτές να προβλέπουν ταυτόχρονη επιβράδυνση της δραστηριότητας και άνοδο των τιμών. Η αύξηση του ενεργειακού κόστους και η μείωση των εξαγωγών λόγω των διεθνών διαταραχών αποτελούν τους κύριους κινδύνους.

Η Κάθι Μπόστιαντσιτς, επικεφαλής οικονομολόγος της Nationwide, προειδοποιεί ότι οι πληθωριστικές πιέσεις θα ενταθούν καθώς οι τιμές των λιπασμάτων και των καυσίμων μετακυλίονται στην εφοδιαστική αλυσίδα. Η οικονομική αβεβαιότητα θα παραμείνει ο κυρίαρχος παράγοντας, απαιτώντας προσεκτικούς χειρισμούς από τους φορείς χάραξης πολιτικής.

Η επόμενη μέρα για την αμερικανική οικονομία θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από τη διάρκεια και την ένταση της ενεργειακής κρίσης. Οι αντιδράσεις των καταναλωτών και οι αποφάσεις της Fed θα καθορίσουν αν οι ΗΠΑ θα διολισθήσουν σε μια βαθύτερη περίοδο στασιμότητας ή αν θα επιτευχθεί η πολυπόθητη ομαλή προσγείωση.