ΙΟΒΕ: Καθηλωμένοι οι πραγματικοί μισθοί – Νέο κύμα ακρίβειας στα καύσιμα

Η νέα τριμηνιαία έκθεση του ΙΟΒΕ αποκαλύπτει μια ζοφερή πραγματικότητα για τα ελληνικά νοικοκυριά, με το ιδιωτικό χρέος να αγγίζει τα 407,6 δισ. ευρώ. Παρά τις ονομαστικές αυξήσεις, οι πραγματικοί μισθοί παραμένουν καθηλωμένοι, ενώ η αγοραστική δύναμη εξανεμίζεται από το νέο ράλι στις τιμές των καυσίμων που απειλεί να ξεπεράσει τα 2,10 ευρώ το λίτρο.

Η πρόσφατη τριμηνιαία έκθεση που εκπονήθηκε από το ΙΟΒΕ, με την υποστήριξη της Cepal, έρχεται να επιβεβαιώσει τις πιέσεις που δέχεται το διαθέσιμο εισόδημα των πολιτών. Η ανάλυση της εξέλιξης του ιδιωτικού χρέους λειτουργεί ως καθρέφτης μιας οικονομίας που, παρά τους θετικούς ρυθμούς ανάπτυξης, παλεύει με τις δομικές ανισορροπίες και την εισαγόμενη ακρίβεια.

Η ακτινογραφία του ιδιωτικού χρέους και των καθυστερήσεων

Σύμφωνα με τα στοιχεία για το γ’ τρίμηνο του 2025, το συνολικό ιδιωτικό χρέος νοικοκυριών και επιχειρήσεων προς τράπεζες, εφορία και ασφαλιστικά ταμεία ανήλθε στο αστρονομικό ποσό των 407,6 δισ. ευρώ. Το νούμερο αυτό αντιστοιχεί στο 164% του ΑΕΠ, αναδεικνύοντας το μέγεθος της οικονομικής ασφυξίας.

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί το γεγονός ότι από το συνολικό χρέος, τα 235,6 δισ. ευρώ βρίσκονται ήδη σε καθυστέρηση. Η συσσώρευση ληξιπρόθεσμων οφειλών περιορίζει τη δυνατότητα των νοικοκυριών να ανταπεξέλθουν στις τρέχουσες ανάγκες, δημιουργώντας έναν φαύλο κύκλο χρέους που επηρεάζει άμεσα την κατανάλωση.

Οι αναλυτές επισημαίνουν ότι η βιωσιμότητα του χρέους συνδέεται άρρηκτα με την πορεία των εισοδημάτων. Ωστόσο, η έκθεση δείχνει ότι η σύγκλιση του κατώτατου με τον μέσο μισθό δεν οφείλεται μόνο στην ενίσχυση των χαμηλόμισθων, αλλά και στη στασιμότητα των αμοιβών για το σύνολο της ιδιωτικής οικονομίας.

Η παγίδα των μισθών: Ονομαστική αύξηση vs Πραγματική αξία

Ενώ ο κατώτατος μισθός σημείωσε σωρευτική άνοδο 32,7% την περίοδο 2022-2025, η πραγματική αγοραστική δύναμη δεν ακολούθησε την ίδια πορεία. Ο πληθωρισμός στα τρόφιμα άγγιξε το 31,3%, απορροφώντας σχεδόν το σύνολο της ονομαστικής ενίσχυσης για τους πλέον ευάλωτους.

Ακόμη πιο ανησυχητική είναι η εικόνα για τον μέσο πραγματικό μισθό των πλήρως απασχολούμενων. Τα στοιχεία δείχνουν ότι το 2023 οι πραγματικές αποδοχές ήταν 12,4% χαμηλότερες από το επίπεδο του 2000, παρά τη σωρευτική άνοδο που είχε καταγραφεί την πρώτη δεκαετία του αιώνα.

Η ακρίβεια στη στέγαση αποτελεί τον νέο μεγάλο «ασθενή», καθώς το 2025 οι αυξήσεις στα ενοίκια έφτασαν το 10%. Το ποσοστό αυτό υπερβαίνει κατά πολύ την ετήσια αύξηση του κατώτατου μισθού, καθιστώντας την εύρεση κατοικίας δυσβάσταχτη για χιλιάδες εργαζόμενους.

Νέο σοκ στα καύσιμα ενόψει Πάσχα

Σαν να μην έφταναν οι πιέσεις στα είδη πρώτης ανάγκης, οι καταναλωτές βρίσκονται αντιμέτωποι με ένα νέο κύμα ανατιμήσεων στα καύσιμα. Οι γεωπολιτικές εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και το ράλι του πετρελαίου σπρώχνουν τις τιμές σε επίπεδα άνω των 2,10 ευρώ το λίτρο.

Σύμφωνα με οικονομικούς αναλυτές που παρακολουθούν την αγορά ενέργειας, η μέση πανελλαδική τιμή της αμόλυβδης διαμορφώνεται ήδη στα 2,046 ευρώ, ενώ το diesel κίνησης έχει ξεπεράσει σε πολλές περιοχές τα 2,11 ευρώ. Η κατάσταση αυτή προκαλεί αλυσιδωτές αυξήσεις σε όλο το φάσμα της εφοδιαστικής αλυσίδας.

Το οικονομικό επιτελείο μελετά τη συνέχιση των μέτρων στήριξης, όπως η επιδότηση στο diesel κίνησης κατά 20 λεπτά ανά λίτρο. Ωστόσο, υπάρχει έντονος προβληματισμός για το αν το κυβερνητικό «οπλοστάσιο» θα επαρκέσει σε περίπτωση που το πετρέλαιο φτάσει τα 150 δολάρια το βαρέλι.

Η επόμενη μέρα για την αγοραστική δύναμη

Η σύγκλιση κατώτατου και μέσου μισθού δημιουργεί νέα δεδομένα στην αγορά εργασίας, καθώς οι εξειδικευμένοι εργαζόμενοι βλέπουν τις αποδοχές τους να υπολείπονται των αναγκών τους. Η ανάγκη για στοχευμένες εισοδηματικές μεταβιβάσεις παραμένει επιτακτική για την προστασία των ευάλωτων.

Εν αναμονή των εξελίξεων, οι πολίτες καλούνται να διαχειριστούν έναν δύσκολο προϋπολογισμό ενόψει των εορτών. Η συγκράτηση των τιμών μέσω του πλαφόν στο περιθώριο κέρδους αποτελεί ένα εργαλείο, όμως η διεθνής αστάθεια παραμένει ο αστάθμητος παράγοντας που μπορεί να ανατρέψει κάθε σχεδιασμό.

Για την αποτελεσματική αντιμετώπιση της κατάστασης, προτείνεται στους καταναλωτές να αξιοποιούν τις ψηφιακές πλατφόρμες σύγκρισης τιμών καυσίμων και αγαθών. Μια μικρή έρευνα αγοράς μπορεί να οδηγήσει σε εξοικονόμηση πόρων, η οποία είναι κρίσιμη σε μια περίοδο παρατεταμένης ακρίβειας.