Ηλεκτρονικό Μητρώο Διαθηκών: Διαδικασίες, νέα τέλη – Πρόσβαση μέσω TAXISnet

Με την έκδοση του ΦΕΚ Β’ 2134/09-04-2026, το Υπουργείο Δικαιοσύνης θέτει σε πλήρη λειτουργία το νέο Ηλεκτρονικό Μητρώο Διαθηκών, ψηφιοποιώντας οριστικά τη διαχείριση της τελευταίας βούλησης. Η νέα πλατφόρμα επιτρέπει στους πολίτες την άμεση έκδοση πιστοποιητικών και την αναζήτηση εγγράφων με πλήρη αποδεικτική ισχύ, καταργώντας τις πολυήμερες καθυστερήσεις και τη γραφειοκρατία των δικαστηρίων.

Η ενεργοποίηση του ψηφιακού μητρώου έρχεται ως επιστέγασμα της ευρύτερης μεταρρύθμισης που εισάγει το νέο νομοσχέδιο για τις κληρονομιές, στοχεύοντας στον εκσυγχρονισμό ενός πλαισίου που παρέμενε στάσιμο για δεκαετίες. Η μετάβαση από τα χειρόγραφα βιβλία των Πρωτοδικείων σε ένα κεντρικό ηλεκτρονικό σύστημα διασφαλίζει τη διαφάνεια και την αποτροπή φαινομένων πλαστογραφίας.

Η αρχιτεκτονική του συστήματος και οι πύλες εισόδου

Το νέο Μητρώο Διαθηκών λειτουργεί ως ένα ενιαίο οικοσύστημα δύο επιπέδων, διαχωρίζοντας την πρόσβαση των πολιτών από εκείνη των επαγγελματιών. Η πύλη diathikes.gr αποτελεί το σημείο επαφής για το κοινό, όπου μέσω των κωδικών TAXISnet, οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να αιτούνται επίσημα έγγραφα.

Παράλληλα, η επαγγελματική πύλη notariatservices.gr προορίζεται αποκλειστικά για συμβολαιογράφους και προξενικές αρχές. Εκεί πραγματοποιείται η άμεση καταχώριση των πράξεων, διασφαλίζοντας ότι κάθε διαθήκη αποκτά ένα μοναδικό ψηφιακό ίχνος από τη στιγμή της σύνταξής της.

Η εποπτεία του συστήματος ανήκει στον Συμβολαιογραφικό Σύλλογο Εφετείων Αθηνών – Πειραιώς – Αιγαίου και Δωδεκανήσου. Ο φορέας αυτός λειτουργεί ως υπεύθυνος επεξεργασίας, εγγυώμενος την ασφάλεια των προσωπικών δεδομένων και την ακεραιότητα των ψηφιακών αρχείων.

Η διαδικασία για δημόσιες και ιδιόγραφες διαθήκες

Στην περίπτωση των δημόσιων διαθηκών, ο συμβολαιογράφος υποχρεούται να καταχωρίσει την πράξη ως αδημοσίευτη στο σύστημα. Αυτό δημιουργεί μια επίσημη βεβαίωση ύπαρξης, χωρίς να αποκαλύπτεται το περιεχόμενο της διαθήκης μέχρι τον θάνατο του διαθέτη, οπότε και ακολουθεί η δημοσίευση μέσω συμβολαιογράφων.

Για τις ιδιόγραφες διαθήκες, η διαδικασία απαιτεί την προσκόμιση του χειρογράφου και της ληξιαρχικής πράξης θανάτου σε συμβολαιογράφο. Το σύστημα επιτρέπει πλέον την ψηφιακή ανάρτηση της διαθήκης, η οποία αποκτά νόμιμη υπόσταση μετά τον έλεγχο γνησιότητας της γραφής και της υπογραφής.

Ιδιαίτερη πρόνοια υπάρχει για την κήρυξη κυρίας μιας ιδιόγραφης διαθήκης. Εάν υπάρξει αμφισβήτηση, ο ενδιαφερόμενος μπορεί να προσκομίσει γραφολογική πραγματογνωμοσύνη και μαρτυρίες, με την τελική πράξη αναγνώρισης να καταχωρίζεται επίσης ηλεκτρονικά στο Μητρώο.

Τα νέα τέλη και η ψηφιακή έκδοση πιστοποιητικών

Η υποβολή αιτημάτων γίνεται πλέον αποκλειστικά ψηφιακά, με τον πολίτη να επισυνάπτει τα απαραίτητα δικαιολογητικά στην πλατφόρμα. Μετά την ηλεκτρονική πληρωμή του τέλους, το πιστοποιητικό εκδίδεται σε μορφή PDF και φέρει μοναδικό κωδικό επαλήθευσης για χρήση σε κάθε δημόσια αρχή.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων νομικών παραστατών, η σταθεροποίηση των τελών ανά υπηρεσία προσφέρει προβλεψιμότητα στο κόστος της κληρονομικής διαδοχής. Για παράδειγμα, η βεβαίωση ύπαρξης αδημοσίευτης διαθήκης κοστίζει 25 ευρώ, ενώ το αντίγραφο πράξης δημοσίευσης ανέρχεται στα 35 ευρώ.

Επισημαίνεται από παράγοντες της αγοράς ότι η ψηφιακή σφραγίδα καθιστά τα έγγραφα υποχρεωτικά αποδεκτά από τράπεζες και εφορίες. Αυτό σημαίνει ότι ο πολίτης δεν χρειάζεται πλέον να αναζητά περαιτέρω επικυρώσεις, μειώνοντας δραστικά τον χρόνο ολοκλήρωσης των κληρονομικών υποθέσεων.

Ασφάλεια συναλλαγών και νομική θωράκιση

Το σύστημα διαθέτει αυστηρούς μηχανισμούς ελέγχου, καταγράφοντας κάθε ενέργεια με ακριβή χρονοσήμανση και ταυτότητα χρήστη. Οι συμβολαιογράφοι έχουν περιθώριο 24 ωρών για διορθώσεις σε αδημοσίευτες πράξεις, μετά το οποίο η καταχώριση οριστικοποιείται αυτόματα.

Σημαντικό είναι το γεγονός ότι μια δημοσιευμένη διαθήκη δεν επιδέχεται καμία τροποποίηση μετά την ανάρτησή της στο Μητρώο. Οποιοδήποτε σφάλμα εντοπιστεί εκ των υστέρων απαιτεί διαδικασία ακύρωσης και νέα εισαγωγή, με το ιστορικό να παραμένει μόνιμα αποθηκευμένο για λόγους διαφάνειας.

Η εφαρμογή του νέου πλαισίου καλύπτει θανάτους που επήλθαν από την 1η Νοεμβρίου 2025 και μετά. Για παλαιότερες υποθέσεις, η ένταξη στο ψηφιακό σύστημα γίνεται υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, διασφαλίζοντας τη θωράκιση των κληρονόμων από αμφισβητήσεις του παρελθόντος.

Η επόμενη μέρα και η μετάβαση στην ψηφιακή εποχή

Η πλήρης λειτουργία του Μητρώου Διαθηκών αποτελεί ένα κρίσιμο βήμα για τον ψηφιακό μετασχηματισμό της ελληνικής δικαιοσύνης. Η συγκέντρωση όλων των πράξεων σε ένα ασφαλές περιβάλλον μειώνει τον κίνδυνο απώλειας εγγράφων και επιταχύνει τη διαδικασία απονομής δικαιοσύνης σε περιπτώσεις αντιδικιών.

Στο μέλλον, αναμένεται η περαιτέρω διασύνδεση του Μητρώου με άλλες βάσεις δεδομένων, όπως το Κτηματολόγιο και η ΑΑΔΕ. Αυτή η ενοποίηση θα επιτρέψει την αυτόματη ενημέρωση των περιουσιακών στοιχείων, καθιστώντας την κληρονομική διαδοχή μια σχεδόν αυτοματοποιημένη διαδικασία.

Για τους πολίτες, η νέα πραγματικότητα σημαίνει λιγότερες επισκέψεις σε δημόσιες υπηρεσίες και μεγαλύτερη σιγουριά για τον σεβασμό της τελευταίας βούλησης των αγαπημένων τους προσώπων. Η ψηφιακή εποχή στις διαθήκες είναι πλέον γεγονός, προσφέροντας ταχύτητα, ασφάλεια και αξιοπιστία.