Ιδιωτικό χρέος: Στα 407,6 δισ. ευρώ οι συνολικές οφειλές στην Ελλάδα σύμφωνα με το ΙΟΒΕ

Το ιδιωτικό χρέος στην Ελλάδα εκτοξεύθηκε στα 407,6 δισ. ευρώ το τρίτο τρίμηνο του 2025, με τις ληξιπρόθεσμες οφειλές να αποτελούν πλέον το 58% του συνόλου. Σύμφωνα με την κοινή έκθεση των ΙΟΒΕ και CEPAL, το πρόβλημα μετατοπίζεται σταδιακά από τις τράπεζες προς το Δημόσιο και τα ασφαλιστικά ταμεία, δημιουργώντας νέα δεδομένα για την οικονομική σταθερότητα.

Η πρόσφατη έκθεση που εκπονήθηκε από το ΙΟΒΕ σε συνεργασία με την CEPAL αναδεικνύει μια κρίσιμη μετατόπιση στο οικονομικό τοπίο της χώρας. Παρά την εξυγίανση των τραπεζικών ισολογισμών, το συνολικό ιδιωτικό χρέος όχι μόνο δεν μειώθηκε, αλλά συνεχίζει να αυξάνεται, λειτουργώντας ως διαρθρωτικό βαρίδι για την ελληνική οικονομία.

Η ακτινογραφία των 407,6 δισ. ευρώ

Τα στοιχεία για το τρίτο τρίμηνο του 2025 δείχνουν ότι οι οφειλές νοικοκυριών και επιχειρήσεων έφτασαν σε ιστορικά υψηλά επίπεδα. Η αύξηση αυτή τροφοδοτείται τόσο από την επέκταση του τραπεζικού δανεισμού όσο και από τη συνεχιζόμενη συσσώρευση υποχρεώσεων προς το κράτος.

Είναι χαρακτηριστικό ότι το χρέος που αφορά τραπεζικά δάνεια ανέρχεται στα 245 δισ. ευρώ, ποσό που αντιστοιχεί σχεδόν στο 100% του ελληνικού ΑΕΠ. Η σύνθεση αυτή περιλαμβάνει επιχειρηματικά δάνεια, τα οποία κατέχουν τη μερίδα του λέοντος, ενώ ακολουθούν τα στεγαστικά και τα καταναλωτικά.

Στο πλαίσιο αυτό, η ψηφιακή χαρτογράφηση των οφειλετών καθίσταται επιτακτική. Ήδη η φορολογική διοίκηση χρησιμοποιεί εργαλεία όπως το σύστημα PARE για τις εισπράξεις, προκειμένου να διαχωρίσει τους πραγματικά αδύναμους από τους στρατηγικούς κακοπληρωτές.

Το «βουνό» των ληξιπρόθεσμων οφειλών

Το πλέον ανησυχητικό εύρημα της έκθεσης αφορά τις οφειλές σε καθυστέρηση, οι οποίες αγγίζουν τα 236 δισ. ευρώ. Το ποσό αυτό αντιπροσωπεύει το 58% του συνολικού χρέους, γεγονός που υποδηλώνει ότι πάνω από τις μισές οφειλές στην Ελλάδα δεν εξυπηρετούνται κανονικά.

Η ανάλυση δείχνει ότι το 70% των ληξιπρόθεσμων χρεών αφορά υποχρεώσεις προς την εφορία και τα ασφαλιστικά ταμεία. Αυτό επιβεβαιώνει ότι το κράτος έχει καταστεί ο μεγαλύτερος πιστωτής της χώρας, με τις οφειλές στο Δημόσιο να παραμένουν σε εξαιρετικά υψηλά επίπεδα.

Παράλληλα, οι πιέσεις στα ασφαλιστικά ταμεία εντείνονται, καθώς το χρέος προς το ΚΕΑΟ σημείωσε νέο ρεκόρ. Η κατάσταση αυτή περιορίζει τη ρευστότητα των επιχειρήσεων και την αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών, επιβραδύνοντας τους ρυθμούς ανάπτυξης.

Η διαχείριση από τους servicers και τις τράπεζες

Αν και τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια (NPLs) έχουν μειωθεί σημαντικά στους τραπεζικούς ισολογισμούς, παραμένουν «ζωντανά» στην οικονομία. Το 30% των συνολικών δανείων χαρακτηρίζεται ως «κόκκινο», με το μεγαλύτερο μέρος τους να βρίσκεται πλέον στα χέρια των εταιρειών διαχείρισης απαιτήσεων.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων οικονομικών αναλυτών, η αποτελεσματικότητα των ρυθμίσεων θα κρίνει την πορεία της αγοράς τα επόμενα έτη. Επισημαίνεται από παράγοντες της αγοράς ότι η βιωσιμότητα των λύσεων είναι κρισιμότερη από τον όγκο των ρυθμίσεων, καθώς πολλοί οφειλέτες αδυνατούν να τηρήσουν τα σχήματα αποπληρωμής.

Για την αντιμετώπιση του προβλήματος, χιλιάδες δανειολήπτες στρέφονται σε θεσμοθετημένες λύσεις. Ήδη καταγράφεται σημαντική αύξηση στον εξωδικαστικό μηχανισμό, ο οποίος προσφέρει μια διέξοδο για τη συνολική διευθέτηση χρεών προς τράπεζες και Δημόσιο.

Οι προοπτικές και οι κίνδυνοι για το 2026

Η έκθεση του ΙΟΒΕ προειδοποιεί ότι το ιδιωτικό χρέος παραμένει ένας συστημικός κίνδυνος. Η μεταβολή της σύνθεσής του, με μεγαλύτερη βαρύτητα πλέον στις φορολογικές και ασφαλιστικές υποχρεώσεις, απαιτεί στοχευμένες παρεμβάσεις και όχι οριζόντια μέτρα.

Η επόμενη μέρα απαιτεί τη διατήρηση της δημοσιονομικής πειθαρχίας σε συνδυασμό με την παροχή κινήτρων για βιώσιμες ρυθμίσεις. Η ικανότητα της οικονομίας να απορροφήσει αυτό το «βουνό» χρεών θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από τους ρυθμούς ανάπτυξης του ΑΕΠ και τη σταθερότητα των επιτοκίων.

Στους διαδρόμους των αρμόδιων υπουργείων, η συζήτηση επικεντρώνεται πλέον στην εξατομικευμένη διαχείριση των οφειλών. Η επιτυχία αυτών των μοντέλων θα καθορίσει αν το ιδιωτικό χρέος θα συνεχίσει να αποτελεί τροχοπέδη ή αν θα μπει επιτέλους σε τροχιά αποκλιμάκωσης.