- Η Κομισιόν προτιμά τον Trans Balkan λόγω χαμηλού κόστους και τεχνικής ωριμότητας.
- Ο Κάθετος Διάδρομος απαιτεί επενδύσεις 1 δισ. ευρώ που η Ε.Ε. αρνείται να χρηματοδοτήσει.
- Ο Trans Balkan μπορεί να λειτουργήσει άμεσα με αντίστροφη ροή αερίου.
- Κρίσιμη συνάντηση στην Ουάσιγκτον στις 24 Φεβρουαρίου με συμμετοχή των ΗΠΑ.
- Η πράσινη μετάβαση αποτελεί το βασικό εμπόδιο για νέα έργα φυσικού αερίου.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προκρίνει τη στρατηγική αξιοποίηση του αγωγού Trans Balkan, θεωρώντας τον ως την πλέον ώριμη και οικονομικά βιώσιμη λύση για την ενεργειακή ασφάλεια της Ανατολικής Ευρώπης. Η επιλογή αυτή θέτει σε δεύτερη μοίρα τον Κάθετο Διάδρομο, παρά τις έντονες πιέσεις από τις ΗΠΑ και την ελληνική κυβέρνηση για τη χρηματοδότηση νέων υποδομών φυσικού αερίου, σε μια περίοδο όπου οι Βρυξέλλες επιβάλλουν αυστηρούς περιορισμούς στις επενδύσεις ορυκτών καυσίμων.
| Χαρακτηριστικό | Trans Balkan | Κάθετος Διάδρομος |
|---|---|---|
Χαρακτηριστικό Κατάσταση Υποδομής | Trans Balkan Υφιστάμενο & Ώριμο | Κάθετος Διάδρομος Απαιτεί Νέα Έργα |
Χαρακτηριστικό Εκτιμώμενο Κόστος | Trans Balkan Χαμηλό (Αναβάθμιση) | Κάθετος Διάδρομος ~1 Δισεκατομμύριο Ευρώ |
Χαρακτηριστικό Συμβατότητα TEN-E | Trans Balkan Πλήρης | Κάθετος Διάδρομος Υπό Αμφισβήτηση |
Χαρακτηριστικό Κύριος Υποστηρικτής | Trans Balkan Ευρωπαϊκή Επιτροπή | Κάθετος Διάδρομος ΗΠΑ & Ελλάδα |
Χαρακτηριστικό Τεχνική Δυνατότητα | Trans Balkan Άμεση Αντίστροφη Ροή | Κάθετος Διάδρομος Νέες Διασυνδέσεις & LNG |
Αυτή η εξέλιξη έρχεται ως συνέχεια της αυστηρής προσήλωσης των Βρυξελλών στην Πράσινη Συμφωνία (Green Deal), η οποία περιορίζει δραστικά τις χρηματοδοτήσεις σε έργα ορυκτών καυσίμων. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιδιώκει να αξιοποιήσει υφιστάμενες υποδομές που απαιτούν ελάχιστες παρεμβάσεις, αποφεύγοντας τη δημιουργία νέων, κοστοβόρων δικτύων που ενδέχεται να καταστούν ανενεργά στο μέλλον.
Η αξιοποίηση ενός ανενεργού αλλά στρατηγικά κρίσιμου δικτύου αποτελεί πιο συνετή επιλογή από την ανάπτυξη νέων διαδρομών με αβέβαιη βιωσιμότητα.
Ευρωπαϊκές πηγές, Ενεργειακή Στρατηγική
Τα συγκριτικά πλεονεκτήματα του αγωγού Trans Balkan
Ο Trans Balkan συγκεντρώνει σημαντικά πλεονεκτήματα, καθώς αποτελεί ένα πλήρως ανεπτυγμένο σύστημα αγωγών με υψηλή τεχνική ωριμότητα. Σύμφωνα με ευρωπαϊκές πηγές, το δίκτυο μπορεί να λειτουργήσει σε αντίστροφη ροή (reverse flow) με περιορισμένες παρεμβάσεις και εξαιρετικά χαμηλό κόστος.
Η δυνατότητα μεταφοράς αερίου από τον Νότο προς τον Βορρά καθιστά τον αγωγό μια άμεσα εφαρμόσιμη λύση για την κάλυψη των αναγκών της περιοχής. Η στρατηγική αυτή επιλογή ευθυγραμμίζεται με την προσπάθεια για σταδιακή έξοδο του ρωσικού αερίου από την ευρωπαϊκή αγορά, χωρίς την ανάγκη νέων μεγάλων έργων.
Προτεινόμενο Φον ντερ Λάιεν: Σφοδρή κριτική από τους Σοσιαλιστές για την «απορρύθμιση αλά Τραμπ» στην ΕΕ
Επιπλέον, ο Trans Balkan είναι ήδη ενταγμένος στον ευρωπαϊκό σχεδιασμό ως βασική ενεργειακή λεωφόρος, γεγονός που τον καθιστά συμβατό με το πλαίσιο του TEN-E. Αυτό επιτρέπει στην Κομισιόν να παρέχει θεσμική στήριξη χωρίς να απαιτούνται πολιτικά δύσκολες αποφάσεις για την άρση των χρηματοδοτικών περιορισμών.
Τα οικονομικά και ρυθμιστικά εμπόδια του Κάθετου Διαδρόμου
Αντιθέτως, ο Κάθετος Διάδρομος αντιμετωπίζεται με έντονο σκεπτικισμό, καθώς προϋποθέτει επενδύσεις που προσεγγίζουν το 1 δισ. ευρώ. Το έργο απαιτεί σημαντικές αυξήσεις δυναμικότητας στα συστήματα της Βουλγαρίας και της Ρουμανίας, καθώς και πρόσθετες υποδομές LNG στην Ελλάδα.
Οι Βρυξέλλες θεωρούν μη ρεαλιστική την υπόθεση ότι η Ε.Ε. θα επιστρέψει στη χρηματοδότηση νέων έργων φυσικού αερίου. Παρά την πρόσφατη ενίσχυση της εξαγωγικής ικανότητας της Ελλάδας, η Κομισιόν απορρίπτει σταθερά την παροχή εγγυήσεων για μακροπρόθεσμα συμβόλαια LNG.
Σύμφωνα με αναλύσεις στρατηγικής, ο Κάθετος Διάδρομος ενέχει και γεωοικονομικό ρίσκο, καθώς θα μπορούσε να αναδιαμορφώσει τις ροές προς την Ανατολική Ευρώπη. Αυτό θα περιόριζε τον ρόλο υφιστάμενων τερματικών σε ισχυρά κράτη-μέλη, όπως η Γερμανία και η Πολωνία, προκαλώντας ενδοευρωπαϊκές τριβές.
Η κρίσιμη συνάντηση στην Ουάσιγκτον και ο ρόλος των ΗΠΑ
Εν αναμονή των εξελίξεων, αναλυτές στρατηγικής επισημαίνουν ότι η στάση της Κομισιόν αντανακλά μια βαθύτερη επιθυμία για αποφυγή νέων εξαρτήσεων από υποδομές που ενδέχεται να καταστούν “λιμνάζοντα περιουσιακά στοιχεία”. Η πολυμερής συνάντηση στην Ουάσιγκτον στις 24 Φεβρουαρίου θεωρείται καθοριστική για το μέλλον του έργου.
Οι ΗΠΑ αναμένεται να πιέσουν για την επαναφορά του Κάθετου Διαδρόμου, επιδιώκοντας να προωθήσουν το αμερικανικό LNG προς την Ουκρανία και την Ανατολική Ευρώπη. Στη συνάντηση θα συμμετάσχουν υπουργοί Ενέργειας και ρυθμιστικές αρχές, με την Κομισιόν να καλείται να λάβει τελικές αποφάσεις.
Παρά τον στρατηγικό ρόλο της Ελλάδας ως ενεργειακού κόμβου, η χρηματοδοτική άρνηση των Βρυξελλών παραμένει το μεγαλύτερο εμπόδιο. Η επόμενη μέρα για τον ενεργειακό χάρτη της περιοχής θα κριθεί από την ισορροπία ανάμεσα στις γεωπολιτικές πιέσεις και την οικονομική πραγματικότητα της πράσινης μετάβασης.
