Η εξάρτηση της ΕΕ από εισαγόμενες υπηρεσίες: Στα 3,47 τρισ. ευρώ το κόστος το 2024

Στο ιλιγγιώδες ποσό των 3,47 τρισεκατομμυρίων ευρώ ανήλθε η αξία των υπηρεσιών που εισήγαγε η Ευρωπαϊκή Ένωση από τρίτες χώρες το 2024, σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της Eurostat. Η ανάλυση των τρόπων παροχής (Modes of Supply) αποκαλύπτει μια βαθιά εξάρτηση από την εμπορική παρουσία ξένων κολοσσών, ενώ η Ελλάδα διαφοροποιείται σημαντικά από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, εμφανίζοντας μοναδικά χαρακτηριστικά στη δομή των εισαγωγών της.

Αυτή η εξέλιξη έρχεται ως συνέχεια της προσπάθειας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να χαρτογραφήσει με ακρίβεια το διεθνές εμπόριο υπηρεσιών, το οποίο αποτελεί πλέον τον κεντρικό πυλώνα της παγκόσμιας οικονομίας. Το παρασκήνιο της υπόθεσης δείχνει ότι η ΕΕ παραμένει ένας από τους μεγαλύτερους καταναλωτές υπηρεσιών παγκοσμίως, με τις ξένες επιχειρήσεις να επενδύουν σταθερά στην εμπορική τους παρουσία εντός των κρατών-μελών.

Η ακτινογραφία των εισαγωγών και οι «Τρόποι Παροχής»

Τα δεδομένα που δημοσιοποίησε η Eurostat βασίζονται στους τρόπους παροχής (Modes of Supply – MOS) — ένα διεθνές πλαίσιο που κατηγοριοποιεί πώς μια υπηρεσία φτάνει στον τελικό καταναλωτή — και αποτυπώνουν την πολυπλοκότητα των συναλλαγών. Η μερίδα του λέοντος των εισαγωγών, σε ποσοστό 58,9%, πραγματοποιήθηκε μέσω εμπορικής παρουσίας, γεγονός που μεταφράζεται σε 2,04 τρισεκατομμύρια ευρώ.

Η συγκεκριμένη μέθοδος αφορά κυρίως τη λειτουργία θυγατρικών ή υποκαταστημάτων ξένων ομίλων στις ευρωπαϊκές αγορές. Ακολουθεί η διασυνοριακή παροχή με 31,3% (1,09 τρισ. ευρώ), ενώ η κατανάλωση στο εξωτερικό (π.χ. τουρισμός ή ιατρικές υπηρεσίες) αντιπροσώπευσε το 6,6% των συνολικών εισαγωγών, φτάνοντας τα 229 δισεκατομμύρια ευρώ.

Η εμπορική παρουσία ως κυρίαρχο μοντέλο στην Ευρώπη

Στην πλειονότητα των κρατών-μελών, και συγκεκριμένα σε 22 χώρες της ΕΕ, οι εισαγωγές υπηρεσιών προήλθαν κυρίως μέσω της εγκατάστασης ξένων οντοτήτων. Τα υψηλότερα ποσοστά αυτής της τάσης καταγράφηκαν στη Βουλγαρία (81,7%), την Ουγγαρία (78,1%) και την Ισπανία (74,5%), υπογραμμίζοντας τη σημασία της άμεσης πρόσβασης στις εθνικές αγορές.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις οικονομικών αναλυτών, η κυριαρχία της εμπορικής παρουσίας υποδηλώνει ότι οι ξένες πολυεθνικές προτιμούν την άμεση εγκατάσταση για να διασφαλίσουν καλύτερο έλεγχο των δικτύων διανομής τους. Ωστόσο, στην περίπτωση της χώρας μας, η εικόνα είναι εντελώς διαφορετική όσον αφορά τη διείσδυση ξένων ομίλων σε στρατηγικούς κλάδους.

Η ελληνική ιδιαιτερότητα και η διασυνοριακή κυριαρχία

Η Ελλάδα ξεχώρισε στο ευρωπαϊκό στερέωμα ως η χώρα όπου κυριάρχησε η διασυνοριακή παροχή υπηρεσιών, η οποία αντιστοιχούσε στο 68,8% των συνολικών εισαγωγών. Αυτό σημαίνει ότι οι ελληνικές επιχειρήσεις και οι καταναλωτές προμηθεύονται υπηρεσίες απευθείας από το εξωτερικό, χωρίς τη μεσολάβηση εγχώριων υποκαταστημάτων.

Παρόμοια μοτίβα, αν και σε μικρότερο βαθμό, παρατηρήθηκαν στην Κύπρο, τη Σουηδία και τη Δανία. Η εξέλιξη αυτή συνδέεται άμεσα με τη δομή του εμπορικού ελλείμματος της χώρας, καθώς η ψηφιοποίηση των υπηρεσιών επιτρέπει την απευθείας εισαγωγή τεχνογνωσίας και λογισμικού από τρίτες χώρες.

Οι προκλήσεις για τη στρατηγική αυτονομία της ΕΕ

Η παρουσία φυσικών προσώπων αποτέλεσε τον μικρότερο τρόπο εισαγωγής, με ποσοστό μόλις 3,2%, γεγονός που αναδεικνύει τους περιορισμούς στην κινητικότητα των εξειδικευμένων στελεχών από χώρες εκτός ΕΕ. Τα υψηλότερα ποσοστά σε αυτή την κατηγορία σημειώθηκαν στην Κύπρο και τη Δανία με 7,3%.

Κοινή συνισταμένη των αναλύσεων αποτελεί η άποψη ότι η υψηλή εξάρτηση από εισαγόμενες υπηρεσίες επιβάλλει την ενίσχυση της στρατηγικής αυτονομίας της ΕΕ. Οι υπηρεσιακοί παράγοντες των Βρυξελλών τονίζουν ότι η Ευρώπη πρέπει να ισορροπήσει ανάμεσα στην ανοιχτή αγορά και την προστασία των εγχώριων παρόχων, ειδικά σε τομείς υψηλής τεχνολογίας και ψηφιακής ασφάλειας.