Η ελληνική οικονομία ως «Δρ. Τζέκιλ και Μίστερ Χάιντ»: Η αντίφαση ανάπτυξης και αγοραστικής δύναμης

Η ενδιάμεση έκθεση του Ινστιτούτου Εργασίας της ΓΣΕΕ αποκαλύπτει τη διπλή όψη της ελληνικής οικονομίας, όπου οι θετικοί μακροοικονομικοί δείκτες συγκρούονται με την καθήλωση των μισθών. Ενώ το ΑΕΠ αυξάνεται, η αγοραστική δύναμη των Ελλήνων υποχωρεί στο 59,1% του ευρωπαϊκού μέσου όρου, φέρνοντας τη χώρα πίσω ακόμα και από βαλκανικές οικονομίες.

Αυτή η εξέλιξη έρχεται ως συνέχεια μιας μακράς περιόδου προσαρμογής, όπου η δημοσιονομική πειθαρχία και η ψηφιακή μετάβαση — η διαδικασία εκσυγχρονισμού των κρατικών δομών μέσω τεχνολογίας — δεν έχουν καταφέρει ακόμα να διαχυθούν στην πραγματική οικονομία. Το παρασκήνιο της υπόθεσης δείχνει ότι η στατιστική ευημερία δεν συμβαδίζει με την κοινωνική πραγματικότητα, δημιουργώντας ένα επικίνδυνο χάσμα.

Η «φωτεινή» όψη και η δομική παγίδα της ανάπτυξης

Η ελληνική οικονομία εμφανίζει μια «φωτεινή» πλευρά που χαρακτηρίζεται από την αύξηση του ΑΕΠ και τις ονομαστικές μισθολογικές ενισχύσεις. Τα στοιχεία αυτά δημιουργούν την εντύπωση μιας χώρας σε τροχιά ανάκαμψης, ωστόσο η πραγματικότητα είναι πιο σύνθετη.

Η ανάπτυξη αυτή στηρίζεται σε μια αδύναμη παραγωγική βάση, με έντονη εξάρτηση από τον τομέα των υπηρεσιών χαμηλής προστιθέμενης αξίας. Όπως προκύπτει από το κατά κεφαλήν ΑΕΠ, η χώρα παραμένει μακριά από τον ευρωπαϊκό πυρήνα, καθώς η παραγωγικότητα δεν ενισχύεται ουσιαστικά.

Το 2024 ο μέσος ετήσιος μισθός σε όρους αγοραστικής δύναμης ανήλθε στις 21.486 μονάδες. Το νούμερο αυτό αντιστοιχεί μόλις στο 59,1% του ευρωπαϊκού μέσου όρου, μια δραματική πτώση από το 90% που καταγραφόταν πριν από την οικονομική κρίση.

Το χάσμα στην αγοραστική δύναμη: Πίσω από τα Βαλκάνια

Η αγοραστική δύναμη — η ικανότητα των πολιτών να αγοράζουν αγαθά με το εισόδημά τους — αποτελεί τη «σκοτεινή» πλευρά της εξίσωσης. Οι Έλληνες εργαζόμενοι βρίσκονται πλέον πίσω και από χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης.

Παρά τις εξαγγελίες για τον κατώτατο μισθό, η πραγματική ενίσχυση στην τσέπη των πολιτών εξανεμίζεται από τον πληθωρισμό. Η ελληνική οικονομία παραμένει ουραγός στην παραγωγικότητα, παρά τις αυξημένες ώρες απασχόλησης.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων στελεχών της αγοράς, η αποσύνδεση των μισθών από την οικονομική δραστηριότητα οφείλεται στην απουσία ενός ισχυρού μεταποιητικού πυλώνα. Η κατανάλωση των νοικοκυριών παραμένει το βασικό «καύσιμο», καλύπτοντας τα δύο τρίτα του ΑΕΠ.

Στεγαστική κρίση και υλική στέρηση: Η καθημερινότητα των μισθωτών

Η κατάσταση επιδεινώνεται από τη στεγαστική κρίση, η οποία απορροφά δυσανάλογο μέρος του διαθέσιμου εισοδήματος. Η Ελλάδα καταγράφει τις χειρότερες επιδόσεις στην ΕΕ όσον αφορά το κόστος στέγασης για τα χαμηλά εισοδήματα.

Ένα σημαντικό ποσοστό μισθωτών ζει σε συνθήκες υλικής και κοινωνικής στέρησης. Η αδυναμία κάλυψης βασικών αναγκών, όπως η θέρμανση της κατοικίας και η έγκαιρη πληρωμή λογαριασμών, παραμένει μια σκληρή πραγματικότητα για χιλιάδες νοικοκυριά.

Επιπλέον, η υψηλή φορολογική επιβάρυνση της εργασίας περιορίζει περαιτέρω τα περιθώρια ελιγμών. Οι επενδύσεις, αν και αυξάνονται, κατευθύνονται κυρίως στην κατοικία και όχι σε παραγωγικούς τομείς που θα μπορούσαν να βελτιώσουν το βιοτικό επίπεδο.

Η επόμενη μέρα για το παραγωγικό μοντέλο

Η διεύρυνση του εμπορικού ελλείμματος υπογραμμίζει την εξάρτηση της χώρας από τις εισαγωγές. Χωρίς μια στροφή προς την παραγωγικότητα της εργασίας, η απόκλιση από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο θα συνεχίσει να μεγαλώνει.

Κοινή συνισταμένη των αναλύσεων αποτελεί η άποψη ότι η στατιστική μεγέθυνση δεν αρκεί για την κοινωνική ευημερία. Απαιτείται μια δομική αλλαγή που θα επιτρέψει στους καρπούς της ανάπτυξης να φτάσουν στη βάση της κοινωνικής πυραμίδας.

Η ελληνική οικονομία καλείται να επιλύσει την αντίφαση του «Δρ. Τζέκιλ και Μίστερ Χάιντ», μετατρέποντας τους θετικούς δείκτες σε πραγματική ποιότητα ζωής για τους πολίτες. Η κοινωνική συνοχή εξαρτάται άμεσα από την αποκατάσταση της αγοραστικής δύναμης.