Γονικές παροχές: Πώς η ΑΑΔΕ ακυρώνει το αφορολόγητο των 800.000 ευρώ σε «τριγωνικές» δωρεές

Η ΑΑΔΕ εντείνει τους ελέγχους για την καταστρατήγηση του αφορολόγητου ορίου των 800.000 ευρώ στις γονικές παροχές, στοχεύοντας σε εικονικές μεταβιβάσεις που υποκρύπτουν φοροαποφυγή. Σύμφωνα με την εγκύκλιο Ε.2077/2022, οι φορολογικές αρχές έχουν πλέον τη δυνατότητα να ακυρώνουν την απαλλαγή όταν διαπιστώνεται ότι οι διαδοχικές κινήσεις χρημάτων εξυπηρετούν έναν ενιαίο σκοπό προς πρόσωπα που δεν υπάγονται στην ευνοϊκή κλίμακα, επιβάλλοντας συνολικές επιβαρύνσεις που φτάνουν το 30%.

Η θεσμοθέτηση του υψηλού αφορολόγητου ορίου των 800.000 ευρώ από την 1η Οκτωβρίου 2021 αποτέλεσε μια σημαντική τομή για τη μεταβίβαση περιουσίας στην Ελλάδα, ωστόσο το τελευταίο διάστημα το μέτρο αυτό βρίσκεται υπό το μικροσκόπιο των ελεγκτικών αρχών. Η φορολογική διοίκηση παρατηρεί ότι η ευνοϊκή αυτή ρύθμιση χρησιμοποιείται συχνά ως όχημα για τη μεταφορά κεφαλαίων σε πρόσωπα που κανονικά θα έπρεπε να φορολογηθούν με υψηλούς συντελεστές.

Το κριτήριο της «ενιαίας δωρεάς» και το κρίσιμο εξάμηνο

Το βασικό εργαλείο της εφορίας για την αποκάλυψη αυτών των περιπτώσεων είναι η έννοια της ενιαίας δωρεάς. Όπως ορίζεται, όταν πραγματοποιούνται διαδοχικές μεταβιβάσεις μεταξύ συγγενών της Α’ κατηγορίας (π.χ. από πατέρα σε κόρη και μετά από την κόρη στον σύζυγό της), οι αρχές εξετάζουν αν υπάρχει αυτοτελής οικονομική αιτία για κάθε πράξη.

Ιδιαίτερη σημασία δίνεται στο χρονικό διάστημα που μεσολαβεί μεταξύ των συναλλαγών. Εάν οι μεταφορές χρημάτων πραγματοποιηθούν σε διάστημα μικρότερο των έξι μηνών, δημιουργείται ισχυρή ένδειξη για τεχνητή διευθέτηση. Σε τέτοιες περιπτώσεις, η δωρεά θεωρείται τεχνητή και ο φόρος υπολογίζεται από τον αρχικό δωρητή προς τον τελικό αποδέκτη.

Οι «τριγωνικές» συναλλαγές και τα παραδείγματα της ΑΑΔΕ

Οι έλεγχοι έχουν φέρει στο φως χαρακτηριστικά παραδείγματα «τριγωνικών» συναλλαγών, όπως η μεταφορά χρημάτων μεταξύ αδελφών μέσω των γονέων τους. Επειδή η απευθείας δωρεά μεταξύ αδελφών (Β’ κατηγορία) έχει αφορολόγητο μόλις 30.000 ευρώ, πολλοί επιλέγουν τη διαδρομή «αδελφός προς γονέα» και «γονέας προς δεύτερο αδελφό» για να εκμεταλλευτούν το όριο των 800.000 ευρώ.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων φοροτεχνικών, η ΑΑΔΕ αξιοποιεί πλέον τις διασταυρώσεις τραπεζικών κινήσεων για να εντοπίσει αν τα χρήματα «ενσωματώθηκαν» στην περιουσία του ενδιάμεσου προσώπου. Εάν το ποσό μεταφερθεί αυτούσιο στον επόμενο λογαριασμό μέσα σε λίγες εβδομάδες, η καταστρατήγηση θεωρείται δεδομένη και η εφορία επιβάλλει πρόστιμα βασιζόμενη στο βάρος της απόδειξης που φέρει ο φορολογούμενος.

Φόροι και πρόστιμα που αγγίζουν το 30%

Όταν η εφορία ακυρώνει τον χαρακτήρα της γονικής παροχής, οι συνέπειες για τον τελικό αποδέκτη είναι εξαιρετικά βαριές. Αντί για το αφορολόγητο, επιβάλλεται φόρος δωρεάς 20% (συντελεστής που ισχύει για τη Β’ κατηγορία συγγένειας) επί του συνολικού ποσού από το πρώτο ευρώ.

Επιπλέον, επειδή η συναλλαγή δεν δηλώθηκε ορθά εξαρχής, επιβάλλεται πρόστιμο 50% επί του φόρου λόγω μη υποβολής δήλωσης. Αυτό σημαίνει ότι για μια μεταβίβαση 100.000 ευρώ, η συνολική επιβάρυνση μπορεί να φτάσει τις 30.000 ευρώ, μετατρέποντας μια υποτιθέμενη φοροαπαλλαγή σε μια δαπανηρή φορολογική περιπέτεια.

Η επόμενη μέρα και η θωράκιση των φορολογουμένων

Εν αναμονή των νέων διασταυρώσεων, υπηρεσιακοί παράγοντες τονίζουν ότι οι φορολογούμενοι πρέπει να είναι σε θέση να αποδείξουν τον πραγματικό σκοπό της μεταβίβασης. Η χρήση των χρημάτων για συγκεκριμένες ανάγκες του πρώτου αποδέκτη (π.χ. εξόφληση χρεών ή αγορά ακινήτου) αποτελεί το ισχυρότερο επιχείρημα έναντι της εφορίας.

Στο πλαίσιο αυτό, η ορθή χρήση των κοινών τραπεζικών λογαριασμών και η τήρηση των προθεσμιών είναι κρίσιμης σημασίας. Οι αρχές ξεκαθαρίζουν ότι δεν στοχεύουν στις συνήθεις οικογενειακές ενισχύσεις, αλλά στις οργανωμένες προσπάθειες αποφυγής του φόρου κεφαλαίου που στερούν έσοδα από το Δημόσιο.