Γιάννης Στουρνάρας: Το νέο αρνητικό σοκ από τον Κόλπο και ο κίνδυνος για την ευρωπαϊκή οικονομία

Ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος, Γιάννης Στουρνάρας, προειδοποίησε για ένα «πρόσθετο αρνητικό σοκ προσφοράς» λόγω της γεωπολιτικής έντασης στον Περσικό Κόλπο, επισημαίνοντας τις σοβαρές επιπτώσεις στη μακροοικονομική σταθερότητα της Ευρωζώνης. Μιλώντας στη Φρανκφούρτη, υπογράμμισε την ανάγκη για συνετή δημοσιονομική πολιτική και στενό συντονισμό, συνδέοντας τις τρέχουσες προκλήσεις με τα σκληρά διδάγματα από την ελληνική κρίση χρέους.

Αυτή η παρέμβαση του κεντρικού τραπεζίτη έρχεται σε μια κρίσιμη καμπή, καθώς η κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή λειτουργεί ως καταλύτης που μπορεί να ανατρέψει τους σχεδιασμούς για τα επιτόκια και την ανάπτυξη. Η γεωπολιτική αβεβαιότητα δεν αποτελεί πλέον έναν εξωγενή παράγοντα, αλλά μια δομική απειλή για τις εφοδιαστικές αλυσίδες και το κόστος ενέργειας παγκοσμίως.

Το «αρνητικό σοκ προσφοράς» και η Ευρωζώνη

Σύμφωνα με τον Γιάννη Στουρνάρα, η παράταση της σύγκρουσης στον Κόλπο συνιστά ένα «πρόσθετο αρνητικό σοκ προσφοράς». Ο όρος αυτός περιγράφει μια κατάσταση όπου η προσφορά αγαθών μειώνεται απότομα — συνήθως λόγω αυξημένου κόστους παραγωγής ή ενέργειας — οδηγώντας σε ταυτόχρονη αύξηση του πληθωρισμού και επιβράδυνση της ανάπτυξης.

Ο διοικητής τόνισε ότι τέτοιες κρίσεις συνοδεύονται από ενεργειακές αναταράξεις και έντονες δημοσιονομικές πιέσεις. Η αβεβαιότητα που απορρέει από τη γεωγραφική διεύρυνση της σύγκρουσης καθιστά επιτακτική την ανάγκη για στενό συντονισμό σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ώστε να αποφευχθούν μονομερείς κινήσεις που θα υπονόμευαν την ενιαία αγορά.

Επισημάνθηκε ότι η Ευρώπη πρέπει να παραμείνει προσηλωμένη στη δημοσιονομική πειθαρχία, χωρίς όμως να στραγγαλίζει την αναπτυξιακή δυναμική. Οι κίνδυνοι για την οικονομία είναι υπαρκτοί και απαιτούν ισορροπημένες πολιτικές που θα διασφαλίζουν την κοινωνική συνοχή σε περιόδους υψηλής μεταβλητότητας.

Τα διδάγματα από την ελληνική εμπειρία

Συνδέοντας τη σημερινή συγκυρία με το παρελθόν, ο κ. Στουρνάρας ανέφερε ότι η ελληνική κρίση χρέους ανέδειξε την ανάγκη για διατηρήσιμες διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις. Η ονομαστική σύγκλιση του Μάαστριχτ αποδείχθηκε ανεπαρκής, καθώς δεν συνοδεύτηκε από βελτίωση στη θεσμική αποτελεσματικότητα και την παραγωγικότητα.

Πριν από το 2010, η Ελλάδα κατέγραφε ταχεία αύξηση του ΑΕΠ, η οποία όμως βασιζόταν σε εύθραυστα θεμέλια. Η αδυναμία αντιμετώπισης της εκτεταμένης φοροδιαφυγής και η αναποτελεσματική δημόσια διοίκηση οδήγησαν σε μακροοικονομικές ανισορροπίες που τελικά πυροδότησαν την κρίση, η οποία μεταδόθηκε ταχύτατα στο τραπεζικό σύστημα.

Τα προγράμματα προσαρμογής πέτυχαν τη δημοσιονομική εξυγίανση, μετατρέποντας τα ελλείμματα σε πρωτογενή πλεονάσματα. Ωστόσο, ο διοικητής υπενθύμισε το υψηλό κοινωνικό κόστος, με την απώλεια άνω του 25% του εθνικού πλούτου και τη μαζική φυγή ανθρώπινου κεφαλαίου (brain drain) στο εξωτερικό.

Η επόμενη μέρα για τη δημοσιονομική σταθερότητα

Στους διαδρόμους των ευρωπαϊκών θεσμών, η ανησυχία για τη δημοσιονομική αντοχή των κρατών-μελών εντείνεται. Αναλυτές στρατηγικής επισημαίνουν ότι η Ευρώπη καλείται να διαχειριστεί την ενεργειακή μετάβαση ταυτόχρονα με τις γεωπολιτικές απειλές, γεγονός που απαιτεί νέα χρηματοδοτικά εργαλεία.

Η ανάγκη για κοινό ευρωπαϊκό δανεισμό, όπως έχει προτείνει στο παρελθόν ο κ. Στουρνάρας, παραμένει στο τραπέζι ως μέσο θωράκισης απέναντι στον παγκόσμιο ανταγωνισμό. Η διατήρηση της κοινωνικής συνοχής αποτελεί το μεγάλο στοίχημα, ώστε οι αναγκαίες προσαρμογές να μην οδηγήσουν σε νέες κοινωνικές ανισότητες.

Το τελικό συμπέρασμα είναι σαφές: η σταθερότητα απαιτεί προληπτική δράση και όχι απλώς διαχείριση κρίσεων. Η ελληνική εμπειρία λειτουργεί ως πυξίδα για την Ευρώπη, υπενθυμίζοντας ότι η οικονομική ευημερία είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την ποιότητα των θεσμών και τη βιωσιμότητα του παραγωγικού μοντέλου.