Φθηνό ρεύμα στη βιομηχανία: Το «μπλόκο» της Κομισιόν και το κυβερνητικό αδιέξοδο

Σε πλήρες αδιέξοδο οδηγείται ο κυβερνητικός σχεδιασμός για τη μείωση του ενεργειακού κόστους στη βιομηχανία, καθώς η Ευρωπαϊκή Επιτροπή απέρριψε το ελληνικό αίτημα για την εφαρμογή του «ιταλικού μοντέλου». Παρά τις αρχικές προσδοκίες, οι ενεργοβόρες επιχειρήσεις παραμένουν αντιμέτωες με τιμές ρεύματος κατά 20% υψηλότερες από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, με το πακέτο των 150 εκατ. ευρώ να παραμένει «στα χαρτιά» λόγω των αυστηρών κανόνων του πλαισίου CISAF.

Η τρέχουσα εμπλοκή αποτελεί συνέχεια της προσπάθειας που ξεκίνησε στα μέσα του περασμένου Δεκεμβρίου, όταν η κυβέρνηση κατέθεσε το σχέδιο στήριξης στις Βρυξέλλες. Η στρατηγική επιλογή να βασιστεί η ελληνική πρόταση σε ένα μοντέλο που είχε ήδη εγκριθεί για άλλη χώρα, αποδείχθηκε παρακινδυνευμένη, καθώς το θεσμικό περιβάλλον της Ευρωπαϊκής Ένωσης μεταβάλλεται ταχύτατα.

Το «μπλόκο» της Γενικής Διεύθυνσης Ανταγωνισμού

Η Γενική Διεύθυνση Ανταγωνισμού της Κομισιόν εξέφρασε σοβαρές επιφυλάξεις σχετικά με τη συμβατότητα του ελληνικού σχεδίου με το νέο πλαίσιο κρατικών ενισχύσεων. Το λεγόμενο πλαίσιο CISAF (Competitive Integrated Support for Energy-Intensive Firms) θέτει πλέον πολύ αυστηρότερα όρια στη διαμόρφωση της τελικής τιμής ρεύματος.

Σύμφωνα με τις ευρωπαϊκές υπηρεσίες, η χρηματοδότηση ύψους 150 εκατ. ευρώ ετησίως από τα έσοδα των δικαιωμάτων εκπομπών CO₂ δεν μπορεί να συνδυαστεί με άλλα εργαλεία στήριξης με τον τρόπο που είχε σχεδιαστεί. Αυτό δημιουργεί ένα δημοσιονομικό και λειτουργικό κενό, αφήνοντας τη βιομηχανία εκτεθειμένη στις διακυμάνσεις της αγοράς.

Στους διαδρόμους των αρμόδιων υπηρεσιών, υπηρεσιακοί παράγοντες τονίζουν ότι η εποχή των «γενναίων» εξαιρέσεων έχει παρέλθει οριστικά. Η κοινή συνισταμένη των αναλύσεων συγκλίνει στην άποψη ότι η Αθήνα θα πρέπει να αναζητήσει πιο σύνθετα εργαλεία, όπως η επιτάχυνση των διμερών συμβολαίων (PPAs), αντί για άμεσες επιδοτήσεις.

Το νέο πλαίσιο CISAF και οι περιορισμοί

Το πλαίσιο CISAF λειτουργεί ως ένας αυστηρός «κόφτης» για τις εθνικές πρωτοβουλίες στήριξης της βιομηχανίας. Η Κομισιόν ξεκαθάρισε ότι όσα ίσχυσαν για την Ιταλία το 2024 αποτελούσαν μια μεταβατική κατάσταση που δεν μπορεί να επαναληφθεί υπό το τρέχον καθεστώς.

Το πρόβλημα εντείνεται από το γεγονός ότι η τιμή των 50 ευρώ ανά μεγαβατώρα, που αποτελούσε τον στόχο της ελληνικής πλευράς, θεωρείται τεχνητά χαμηλή από τις Βρυξέλλες. Χωρίς την παράλληλη αξιοποίηση της αντιστάθμισης CO₂, η βιομηχανία αδυνατεί να καλύψει το κόστος παραγωγής, χάνοντας έδαφος έναντι των ανταγωνιστών της.

Αυτή η εξέλιξη έρχεται να προστεθεί στις κρίσιμες εκκρεμότητες της ενέργειας για το 2026, όπου το στοίχημα της ανταγωνιστικότητας παραμένει το μεγάλο ζητούμενο. Η καθυστέρηση στην εκκαθάριση του ΕΤΜΕΑΡ και οι δυσλειτουργίες στην αγορά εξισορρόπησης επιβαρύνουν περαιτέρω το κλίμα.

Τα εναλλακτικά σενάρια και η επόμενη μέρα

Η κυβέρνηση αναγκάζεται πλέον να επανέλθει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων με νέα επιχειρήματα. Εξετάζεται η αύξηση των κονδυλίων για την περίοδο 2026-2030 μέσω της αλλαγής του συντελεστή εκπομπών, λαμβάνοντας υπόψη το περιφερειακό ενεργειακό αποτύπωμα της Ελλάδας.

Ωστόσο, η αβεβαιότητα παραμένει υψηλή, καθώς οι διαδικασίες στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή είναι χρονοβόρες. Μέχρι να βρεθεί μια μόνιμη και συμβατή λύση, οι ελληνικές βιομηχανίες καλούνται να διαχειριστούν ένα κόστος που απειλεί τη βιωσιμότητά τους σε ένα περιβάλλον έντονου διεθνούς ανταγωνισμού.

Η στρατηγική της αντιστάθμισης — ένας μηχανισμός επιστροφής μέρους του κόστους των ρύπων στις επιχειρήσεις — φαίνεται να είναι το μοναδικό «χαρτί» που απομένει. Η επιτυχία αυτού του σεναρίου θα εξαρτηθεί από την ικανότητα των ελληνικών αρχών να πείσουν για την ιδιαιτερότητα της ελληνικής αγοράς ενέργειας.