- Απορρίφθηκε αίτημα επιστροφής 43.000 ευρώ για ακίνητα που ήταν δημόσιοι δρόμοι.
- Η ΔΕΔ έκρινε ότι οι κληρονόμοι όφειλαν να γνωρίζουν το καθεστώς των ακινήτων.
- Η οικειοθελής υποβολή δήλωσης και αποδοχής κληρονομιάς δεσμεύει τον φορολογούμενο.
- Ο χαρακτηρισμός ως κοινόχρηστο δεν αποτελεί αυτόματα λόγο ακύρωσης φόρου.
- Απαραίτητος ο νομικός και πολεοδομικός έλεγχος πριν από κάθε αποδοχή κληρονομιάς.
Η Διεύθυνση Επίλυσης Διαφορών (ΔΕΔ) απέρριψε το αίτημα δύο κληρονόμων για την έντοκη επιστροφή φόρου κληρονομιάς ύψους άνω των 43.000 ευρώ, κρίνοντας ότι ο χαρακτηρισμός ακινήτων ως κοινόχρηστων δεν αναιρεί αυτόματα τη φορολογική υποχρέωση. Η υπόθεση αφορά δύο ακίνητα στην Αλεξανδρούπολη, τα οποία είχαν περιληφθεί σε τροποποιητική δήλωση το 2022, παρά το γεγονός ότι είχαν χαρακτηριστεί ως δημόσιοι δρόμοι ήδη από το 2014.
| Στοιχείο Υπόθεσης | Λεπτομέρειες |
|---|---|
| Συνολικό Ποσό Διεκδίκησης | 43.450 ευρώ |
| Αριθμός Κληρονόμων | 2 άτομα |
| Τοποθεσία Ακινήτων | Αλεξανδρούπολη |
| Αιτία Προσφυγής | Χαρακτηρισμός ως κοινόχρηστες εκτάσεις (δρόμοι) |
| Έτος Τροποποιητικής Δήλωσης | 2022 |
| Αποτέλεσμα | Απόρριψη από τη ΔΕΔ |
Αυτή η εξέλιξη έρχεται να υπογραμμίσει την αυστηρότητα με την οποία η φορολογική διοίκηση αντιμετωπίζει τα αιτήματα ακύρωσης οριστικών πράξεων προσδιορισμού φόρου, ειδικά όταν τα πραγματικά περιστατικά ήταν γνωστά στους φορολογούμενους. Τεχνικά, η πρόκληση έγκειται στο γεγονός ότι η αποδοχή κληρονομιάς και η υποβολή δήλωσης αποτελούν οικειοθελείς πράξεις που δεσμεύουν τον διοικούμενο.
Ο χαρακτηρισμός των εκτάσεων ως κοινόχρηστων δεν συνιστά πρόδηλη έλλειψη φορολογικής υποχρέωσης, καθώς απαιτείται ουσιαστική έρευνα του πραγματικού της υπόθεσης.
Διεύθυνση Επίλυσης Διαφορών, Απόφαση ΑΑΔΕ
Το χρονικό της υπόθεσης και η τροποποιητική δήλωση
Η υπόθεση ξεκίνησε όταν δύο κληρονόμοι υπέβαλαν τροποποιητική δήλωση φόρου κληρονομιάς το 2022, καταβάλλοντας συνολικά περίπου 43.450 ευρώ για δύο ακίνητα. Ο φόρος αυτός προέκυψε μετά από επαναπροσδιορισμό της αξίας των κληρονομικών μερίδων από τη φορολογική αρχή, διαδικασία που οι κληρονόμοι αποδέχθηκαν αρχικά χωρίς επιφυλάξεις.
Στη συνέχεια, οι προσφεύγουσες ζήτησαν την επιστροφή των ποσών ως αχρεωστήτως καταβληθέντων, υποστηρίζοντας ότι τα ακίνητα είχαν χαρακτηριστεί ως κοινόχρηστες εκτάσεις (δρόμοι) με αποφάσεις της Περιφέρειας το 2014 και το 2019. Κατά τους ισχυρισμούς τους, η κυριότητα είχε περιέλθει στον Δήμο χωρίς αποζημίωση, καθιστώντας τη φορολόγησή τους νομικά αβάσιμη.
Ωστόσο, η Δ.Ο.Υ. Αλεξανδρούπολης απέρριψε το αίτημα, οδηγώντας την υπόθεση στη ΔΕΔ. Η φορολογική αρχή βασίστηκε στο γεγονός ότι η δήλωση φόρου κληρονομιάς υποβλήθηκε οικειοθελώς και ότι οι κληρονόμοι όφειλαν να γνωρίζουν το νομικό καθεστώς των ακινήτων κατά τον χρόνο της αποδοχής.
Προτεινόμενο Κληρονομικό δίκαιο: Ριζικές αλλαγές σε διαθήκες, νόμιμη μοίρα και δικαιώματα συζύγων
Γιατί η ΔΕΔ απέρριψε την ενδικοφανή προσφυγή
Σύμφωνα με το σκεπτικό της απόφασης, ο χαρακτηρισμός μιας έκτασης ως κοινόχρηστης δεν συνιστά «πρόδηλη έλλειψη φορολογικής υποχρέωσης». Η έννοια αυτή — η οποία ορίζει ότι η έλλειψη υποχρέωσης πρέπει να προκύπτει άμεσα από τα έγγραφα χωρίς να απαιτείται περαιτέρω έρευνα — δεν εφαρμόστηκε εδώ, καθώς απαιτούνταν ουσιαστική εξέταση του πραγματικού της υπόθεσης.
Επιπλέον, η ΔΕΔ τόνισε ότι η προθεσμία για υποβολή ανακλητικής δήλωσης είχε παρέλθει προ πολλού. Οι κληρονόμοι δεν μπορούν να επικαλούνται στοιχεία που ήταν ήδη διαθέσιμα ή μπορούσαν να είχαν ληφθεί υπόψη κατά τη σύνταξη της αρχικής ή της τροποποιητικής δήλωσης, ειδικά όταν μεσολάβησαν αρκετά έτη από τις αποφάσεις της Περιφέρειας.
Στους διαδρόμους των αρμόδιων υπηρεσιών, νομικοί παραστάτες που παρακολουθούν τέτοιες υποθέσεις επισημαίνουν ότι η αρχή της χρηστής διοίκησης δεν μπορεί να χρησιμοποιείται για να καλύψει παραλείψεις των φορολογουμένων κατά τη διαδικασία της ψηφιακής μεταβίβασης ή δήλωσης ακινήτων. Η απόφαση ξεκαθαρίζει ότι η δικαιολογημένη εμπιστοσύνη του διοικουμένου προστατεύεται μόνο όταν ο ίδιος έχει ενεργήσει με τη δέουσα επιμέλεια.
Οι συνέπειες για τους κληρονόμους και το δεδικασμένο
Η απόρριψη της προσφυγής σημαίνει ότι τα ποσά των 22.600 και 20.850 ευρώ παραμένουν στα ταμεία του κράτους. Η ΔΕΔ επικύρωσε τη στάση της εφορίας, κρίνοντας ότι το βάρος της ορθής απεικόνισης της περιουσίας στη δήλωση πέφτει αποκλειστικά στον κληρονόμο, όπως συμβαίνει και σε περιπτώσεις που αφορούν την ανάλωση κεφαλαίου και τα τεκμήρια.
Η συγκεκριμένη απόφαση αποτελεί «καμπανάκι» για χιλιάδες ιδιοκτήτες που κληρονομούν ακίνητα με πολεοδομικές εκκρεμότητες ή δεσμεύσεις. Η φορολογική διοίκηση δεν αναγνωρίζει εκ των υστέρων λάθη που αφορούν το νομικό καθεστώς του ακινήτου, αν αυτά δεν δηλωθούν εντός των νόμιμων προθεσμιών ανάκλησης.
Η επόμενη μέρα για τις διεκδικήσεις
Εν αναμονή περαιτέρω διευκρινίσεων, έμπειροι φοροτεχνικοί τονίζουν ότι οι πολίτες πρέπει να προχωρούν σε πλήρη έλεγχο τίτλων και πολεοδομικών αποφάσεων πριν υπογράψουν οποιαδήποτε αποδοχή κληρονομιάς. Η οικειοθελής καταβολή φόρου θεωρείται οριστική και η ανατροπή της μέσω της δικαστικής ή διοικητικής οδού καθίσταται εξαιρετικά δυσχερής.
Τι να προσέξετε πριν την αποδοχή κληρονομιάς
- Πραγματοποιήστε πλήρη έλεγχο στοιχείων στο Υποθηκοφυλακείο και το Κτηματολόγιο για τυχόν βάρη ή δεσμεύσεις.
- Ζητήστε βεβαίωση από την Τεχνική Υπηρεσία του Δήμου για το αν το ακίνητο έχει χαρακτηριστεί κοινόχρηστο ή τελεί υπό απαλλοτρίωση.
- Συμβουλευτείτε εξειδικευμένο δικηγόρο πριν την υπογραφή της αποδοχής, καθώς η πράξη είναι αμετάκλητη.
- Ελέγξτε τις προθεσμίες για τυχόν τροποποιητικές ή ανακλητικές δηλώσεις πριν την οριστικοποίηση του φόρου.
