- Η Ελλάδα αναδεικνύεται σε νότια πύλη εισόδου για το αμερικανικό LNG στην Ευρώπη.
- Το μερίδιο του ρωσικού αερίου στην ΕΕ μειώθηκε από 40% το 2022 σε 11% το 2024.
- Ο Κάθετος Διάδρομος εξασφαλίζει την ενεργειακή τροφοδοσία των Βαλκανίων και της Ουκρανίας.
- Η πλήρης απαγόρευση του ρωσικού φυσικού αερίου έχει δρομολογηθεί για το 2027.
Η Ελλάδα εδραιώνεται ως η «νότια πύλη» της Ευρώπης για τις εισαγωγές υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG), με τους Financial Times να υπογραμμίζουν τον κομβικό ρόλο της Αθήνας στην πλήρη απεξάρτηση από το ρωσικό αέριο έως το 2027. Ο υπουργός Περιβάλλοντος, Σταύρος Παπασταύρου, αναδεικνύει την ενέργεια ως δομικό πυλώνα της διατλαντικής ασφάλειας σε μια εποχή γεωπολιτικών ανακατατάξεων.
| Στοιχείο Αγοράς | Δεδομένα / Στόχος |
|---|---|
| Μερίδιο Ρωσικού Αερίου (2022) | 40% |
| Μερίδιο Ρωσικού Αερίου (2024) | 11% |
| Μερίδιο Αμερικανικού LNG στις εισαγωγές ΕΕ | 60% |
| Στόχος πλήρους απαγόρευσης Ρωσικού Αερίου | Έτος 2027 |
| Επένδυση Βουλγαρίας στον Κάθετο Διάδρομο | 400 εκατ. ευρώ |
| Κόστος Αγωγού TAP | 4,5 δισ. ευρώ |
Η ενεργειακή αρχιτεκτονική της Ευρώπης υφίσταται μια ριζική αναδιάταξη, η οποία πυροδοτήθηκε από την ανάγκη απεξάρτησης από τους ρωσικούς πόρους μετά το 2022. Αυτή η εξέλιξη έρχεται ως συνέχεια μιας στρατηγικής επιλογής της Ευρωπαϊκής Ένωσης να διαφοροποιήσει τις πηγές εφοδιασμού της, μετατρέποντας τη γεωπολιτική κρίση σε καταλύτη για την ανάπτυξη νέων ενεργειακών διαδρόμων.
Η αμερικανική ενέργεια έχει μετατραπεί σε δομικό πυλώνα της αρχιτεκτονικής ασφαλείας της Ευρώπης.
Σταύρος Παπασταύρου, Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας
Η γεωπολιτική αναβάθμιση και ο ρόλος των ΗΠΑ
Σύμφωνα με το ρεπορτάζ των Financial Times, η Αθήνα ποντάρει στη στρατηγική γεωγραφική της θέση και στην επέκταση της δυναμικότητας LNG για να εξασφαλίσει κεντρικό ρόλο στην αγορά. Η στενή συνεργασία με την Ουάσιγκτον έχει οδηγήσει το αμερικανικό LNG να καλύπτει πλέον σχεδόν το 60% των εισαγωγών της ΕΕ, αντικαθιστώντας το κενό που άφησε η Μόσχα.
Ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, ο οποίος ανέλαβε τα καθήκοντά του το 2025, τονίζει ότι η αμερικανική ενέργεια αποτελεί πλέον δομικό πυλώνα της ασφάλειας. Η αποσύνδεση από τα ρωσικά καύσιμα θεωρείται μη αναστρέψιμη διαδικασία που απαιτεί συνεχή αναβάθμιση των υποδομών.
Επισημαίνεται από παράγοντες της ενεργειακής αγοράς ότι η ελληνική φιλοδοξία εδράζεται σε υφιστάμενες και νέες υποδομές που επιτρέπουν τη ροή αερίου από τον Νότο προς τον Βορρά. Αυτή η αντιστροφή των ροών είναι ιστορικής σημασίας, καθώς για δεκαετίες το φυσικό αέριο κινούνταν αποκλειστικά από τον Βορρά προς τον Νότο.
Ο Κάθετος Διάδρομος και η ασφάλεια των Βαλκανίων
Κεντρικό στοιχείο του σχεδιασμού αποτελεί ο Κάθετος Διάδρομος, ένα σύστημα που συνδέει την Ελλάδα, τη Βουλγαρία, τη Ρουμανία και την Ουκρανία. Το σύστημα αυτό δημιουργήθηκε ως απάντηση στη διακοπή των εξαγωγών προς τη Σόφια και πλέον λειτουργεί ως εγγυητής σταθερότητας για ολόκληρη την περιοχή.
Η Βουλγαρία προχωρά σε επενδύσεις ύψους 400 εκατ. ευρώ για την άρση των σημείων συμφόρησης, με στόχο την πλήρη λειτουργικότητα έως το 2027. Η Ελλάδα έχει ήδη ενισχύσει τη θέση της με τον Σταθμό Συμπίεσης στην Αμπελιά, αυξάνοντας την εξαγωγική της ικανότητα προς τα βόρεια σύνορα.
Παρά τις προκλήσεις, το ενδιαφέρον για το αμερικανικό LNG παραμένει υψηλό, καθώς οι τιμές παρουσιάζουν τάσεις αποκλιμάκωσης. Η Ρεβυθούσα παραμένει το κύριο σημείο εισόδου, ενώ νέες μονάδες όπως το FSRU Αλεξανδρούπολης ενισχύουν το γεωπολιτικό αποτύπωμα της χώρας.
Υποδομές αιχμής και η επόμενη μέρα
Η ολοκλήρωση του αγωγού TAP το 2020 και ο διασυνδετήριος αγωγός Ελλάδας-Βουλγαρίας αποτέλεσαν τα πρώτα βήματα για τη διαφοροποίηση των πηγών. Η Μαρία Ρίτα Γκάλι, πρώην επικεφαλής του ΔΕΣΦΑ, σημειώνει ότι η Ελλάδα βρισκόταν σε ισχυρή θέση όταν ξέσπασε η κρίση, λόγω των έγκαιρων επενδύσεων.
Στους διαδρόμους των αρμόδιων υπηρεσιών, η συζήτηση επικεντρώνεται πλέον στην πλήρη απαγόρευση του ρωσικού αερίου το 2027. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρακολουθεί στενά την πρόοδο των έργων, καθώς η ενεργειακή αυτονομία αποτελεί πλέον ζήτημα εθνικής κυριαρχίας για τα κράτη-μέλη.
Η επόμενη μέρα βρίσκει την Ελλάδα να διεκδικεί πρωταγωνιστικό ρόλο, όχι μόνο ως διαμετακομιστής, αλλά και ως ρυθμιστής της ενεργειακής ασφάλειας στην Ανατολική Ευρώπη. Η στρατηγική συμμαχία με τις ΗΠΑ και η ανάπτυξη του Κάθετου Διαδρόμου αποτελούν τις δικλείδες ασφαλείας για ένα μέλλον χωρίς ρωσικά ορυκτά καύσιμα.
Τι πρέπει να γνωρίζουν οι καταναλωτές για τη νέα ενεργειακή εποχή
- Η διαφοροποίηση των πηγών ενέργειας ενισχύει την ασφάλεια εφοδιασμού και μειώνει τον κίνδυνο ελλείψεων.
- Η στροφή στο LNG συνδέεται με τις διεθνείς τιμές spot, οι οποίες επηρεάζουν άμεσα τους λογαριασμούς ενέργειας.
- Οι επενδύσεις σε υποδομές όπως ο Κάθετος Διάδρομος αναμένεται να σταθεροποιήσουν την αγορά των Βαλκανίων μακροπρόθεσμα.
- Η πλήρης απεξάρτηση από το ρωσικό αέριο το 2027 αποτελεί το ορόσημο για τη νέα ευρωπαϊκή ενεργειακή πολιτική.