Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο: Προειδοποίηση για αβεβαιότητα στις αγροτικές ενισχύσεις μετά το 2028

Το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για τον σχεδιασμό της νέας Κοινής Γεωργικής Πολιτικής, επισημαώντας σοβαρούς κινδύνους για τη δημοσιονομική διαχείριση και τη λογοδοσία. Η μετάβαση σε ένα ενιαίο χρηματοδοτικό σχήμα ύψους 865 δισ. ευρώ ενδέχεται να προκαλέσει σημαντικές καθυστερήσεις και μειωμένη προβλεψιμότητα για τους τελικούς δικαιούχους, επηρεάζοντας άμεσα τη βιωσιμότητα των παραγωγών.

Αυτή η εξέλιξη έρχεται ως συνέχεια της πρότασης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο της περιόδου 2028-2034, το οποίο αγγίζει τα 2 τρισ. ευρώ. Η ενσωμάτωση της ΚΓΠ σε ένα ενιαίο ταμείο αποτελεί μια δομική μεταρρύθμιση που αλλάζει ριζικά τον τρόπο που οι εθνικές κυβερνήσεις θα διαχειρίζονται τους αγροτικούς πόρους.

Η κατάργηση των δύο πυλώνων και οι κίνδυνοι για τους αγρότες

Η βασική ένσταση του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου (ΕΕΣ) εστιάζεται στην κατάργηση της παραδοσιακής δομής των δύο πυλώνων στήριξης. Μέχρι σήμερα, η ΚΓΠ χρηματοδοτούνταν από ειδικό ταμείο, διασφαλίζοντας μια σχετική αυτονομία και διαφάνεια στις ροές των κονδυλίων.

Με το νέο μοντέλο, η γεωργία εντάσσεται σε ένα ενιαίο χρηματοδοτικό σχήμα βάσει εθνικών σχεδίων. Αυτή η αυξημένη πολυπλοκότητα στη νομική αρχιτεκτονική ενδέχεται να οδηγήσει σε γραφειοκρατικές εμπλοκές, καθιστώντας τη σύγκριση των μελλοντικών δαπανών με τις σημερινές εξαιρετικά δύσκολη.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων στελεχών της δημόσιας διοίκησης, η έλλειψη σαφήνειας για το ποιες παρεμβάσεις θα βασίζονται σε εκροές και ποιες σε ορόσημα μπορεί να δημιουργήσει ασυνέπειες μεταξύ των κρατών μελών, υπονομεύοντας την ισότιμη μεταχείριση των παραγωγών.

Η ιχνηλασιμότητα των πόρων και η λογοδοσία

Το ΕΕΣ υπογραμμίζει ότι η πλήρης παρακολούθηση της χρηματοδότησης έως τον τελικό δικαιούχο είναι αδιαπραγμάτευτη. Η ιχνηλασιμότητα της ενωσιακής χρηματοδότησης πρέπει να διασφαλίζεται σε όλα τα στάδια, ώστε να αποφευχθούν φαινόμενα κακοδιαχείρισης.

Εν αναμονή των διευκρινίσεων, νομικοί κύκλοι που παρακολουθούν την υπόθεση τονίζουν ότι η αυξημένη ευελιξία που παρέχεται στα κράτη μέλη δεν πρέπει να λειτουργήσει εις βάρος των κοινών στόχων. Η προστασία του περιβάλλοντος και η επισιτιστική ασφάλεια παραμένουν προτεραιότητες που απαιτούν αυστηρή εποπτεία.

Ήδη από τις στρατηγικές αλλαγές μετά το 2028 έχει γίνει σαφές ότι η Ελλάδα διεκδικεί τη διατήρηση των πόρων της. Ωστόσο, η αβεβαιότητα που περιγράφει το ΕΕΣ δυσχεραίνει τον μακροπρόθεσμο προγραμματισμό για τις ελληνικές εκμεταλλεύσεις.

Ο αντίκτυπος στην ελληνική ύπαιθρο και το αγροτικό εισόδημα

Για την Ελλάδα, η ΚΓΠ δεν είναι απλώς ένα οικονομικό εργαλείο, αλλά ένας πυλώνας για την επισιτιστική θωράκιση της χώρας. Η υψηλή εξάρτηση των Ελλήνων παραγωγών από τις ενισχύσεις καθιστά την προβλεψιμότητα των πληρωμών ζήτημα εθνικής επιβίωσης.

Ιδιαίτερα οι μικροί και μεσαίοι παραγωγοί, που αποτελούν τη ραχοκοκαλιά του πρωτογενούς τομέα, βρίσκονται αντιμέτωποι με τον κίνδυνο μειωμένης στήριξης. Η ευελιξία των κρατών μελών στην κατανομή των κονδυλίων μπορεί να οδηγήσει σε στρεβλώσεις στον ανταγωνισμό εντός της εσωτερικής αγοράς.

Το Ελεγκτικό Συνέδριο καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να ασκήσει έναν ενισχυμένο εποπτικό ρόλο. Η διασφάλιση ενός δικαίου εισοδήματος για τους γεωργούς αποτελεί την τελική δοκιμασία για την επιτυχία του νέου δημοσιονομικού πλαισίου.

Η επόμενη μέρα για τις ευρωπαϊκές χρηματοδοτήσεις

Οι αποφάσεις που θα ληφθούν τα επόμενα χρόνια θα καθορίσουν την ανθεκτικότητα του αγροδιατροφικού τομέα. Η Ευρωπαϊκή Ένωση καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα στην απλούστευση των διαδικασιών και την αυστηρή δημοσιονομική πειθαρχία.

Η Ελλάδα οφείλει να προετοιμάσει ένα στιβαρό εθνικό σχέδιο που θα ελαχιστοποιεί τους κινδύνους αβεβαιότητας. Η διατήρηση της παραγωγικής βάσης στις νησιωτικές και ορεινές περιοχές παραμένει το μεγάλο στοίχημα για την επόμενη δεκαετία.