Eurostat: Στο 27,5% ο κίνδυνος φτώχειας στην Ελλάδα – Δεύτερη χειρότερη επίδοση στην ΕΕ

Σταθερά σε υψηλά επίπεδα παραμένουν τα ποσοστά φτώχειας και κοινωνικού αποκλεισμού στην Ελλάδα, με το 27,5% του πληθυσμού να βρίσκεται σε κατάσταση ευαλωτότητας το 2025. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της Eurostat, η χώρα μας καταλαμβάνει τη δεύτερη χειρότερη θέση στην Ευρωπαϊκή Ένωση, αναδεικνύοντας τις βαθιές κοινωνικές ανισότητες που επιμένουν παρά τη βελτίωση των μακροοικονομικών μεγεθών.

Η εμμονή των υψηλών ποσοστών φτώχειας στην Ελλάδα έρχεται ως συνέχεια μιας μακροχρόνιας οικονομικής πίεσης, η οποία φαίνεται να έχει αποκτήσει διαρθρωτικά χαρακτηριστικά. Παρά τους θετικούς ρυθμούς ανάπτυξης των τελευταίων ετών, ένα σημαντικό τμήμα της κοινωνίας παραμένει αποκομμένο από την ευημερία, καθώς το κόστος διαβίωσης και η καθήλωση των εισοδημάτων δημιουργούν ένα εκρηκτικό μείγμα.

Η αρνητική πρωτιά και η σύγκριση με την Ευρώπη

Σύμφωνα με τα στοιχεία που δημοσιοποίησε η Eurostat, η Ελλάδα με ποσοστό 27,5% βρίσκεται σε εξαιρετικά δυσμενή θέση, ακολουθώντας μόνο τη Βουλγαρία (29,0%). Η απόσταση από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, ο οποίος διαμορφώνεται στο 20,9%, παραμένει χαοτική, γεγονός που επιβεβαιώνει τη δυσκολία της χώρας να επιτύχει την κοινωνική σύγκλιση με τους εταίρους της.

Στον αντίποδα, χώρες της Κεντρικής και Βόρειας Ευρώπης επιδεικνύουν μεγαλύτερη ανθεκτικότητα. Η Τσεχία καταγράφει το χαμηλότερο ποσοστό στην ΕΕ με 11,5%, ενώ η Πολωνία και η Σλοβενία ακολουθούν με 15,0% και 15,5% αντίστοιχα, αποδεικνύοντας ότι η στοχευμένη κοινωνική πολιτική μπορεί να περιορίσει δραστικά τον αποκλεισμό.

Αυτή η εικόνα συνδέεται άμεσα με το γεγονός ότι οι Έλληνες αποταμιεύουν τα λιγότερα στην Ευρωζώνη, καθώς το μεγαλύτερο μέρος του εισοδήματος απορροφάται από τις τρέχουσες ανάγκες. Η αδυναμία δημιουργίας «αναχωμάτων» απέναντι στις κρίσεις καθιστά τα νοικοκυριά εξαιρετικά ευάλωτα σε κάθε νέα οικονομική διαταραχή.

Οι τρεις πυλώνες του κοινωνικού αποκλεισμού

Ο δείκτης της Eurostat δεν είναι μονοδιάστατος, αλλά συνθέτει τρεις διαφορετικές μορφές κοινωνικής ευαλωτότητας. Πρόκειται για τον κίνδυνο εισοδηματικής φτώχειας, τη σοβαρή υλική και κοινωνική στέρηση, καθώς και τη διαβίωση σε νοικοκυριά με πολύ χαμηλή ένταση εργασίας.

Ιδιαίτερα ανησυχητικό είναι το σκέλος της υλικής στέρησης, καθώς πολλοί πολίτες αδυνατούν να καλύψουν στοιχειώδεις ανάγκες. Αυτό το φαινόμενο συνδέεται άρρηκτα με την ενεργειακή φτώχεια στην Ελλάδα, η οποία πλήττει σχεδόν έναν στους πέντε πολίτες, καθιστώντας τη θέρμανση και το ηλεκτρικό ρεύμα είδη πολυτελείας για χιλιάδες σπίτια.

Επισημαίνεται από κοινωνικούς ερευνητές ότι η υποκειμενική αίσθηση της φτώχειας είναι ακόμη υψηλότερη. Όπως έχει καταγραφεί σε παλαιότερες αναλύσεις, ένα συντριπτικό ποσοστό των πολιτών θεωρεί ότι το κατά κεφαλήν εισόδημα δεν επαρκεί για μια αξιοπρεπή διαβίωση, γεγονός που εντείνει το αίσθημα της κοινωνικής αδικίας.

Η στεγαστική κρίση ως καταλύτης φτώχειας

Ένας από τους βασικότερους παράγοντες που κρατούν τα ποσοστά σε υψηλά επίπεδα είναι η στεγαστική ασφυξία. Η Ελλάδα παραμένει «πρωταθλήτρια» στο κόστος στέγασης ως ποσοστό του διαθέσιμου εισοδήματος, με τη στεγαστική κρίση να απειλεί άμεσα την κοινωνική συνοχή.

Όταν οι δαπάνες για το ενοίκιο ή τη δόση του δανείου υπερβαίνουν το 35% του εισοδήματος, ο κίνδυνος διολίσθησης κάτω από το όριο της φτώχειας γίνεται άμεσος. Αυτό επηρεάζει κυρίως τις μονογονεϊκές οικογένειες και τους νέους εργαζόμενους, οι οποίοι βρίσκονται αντιμέτωποι με ένα αδιέξοδο διαβίωσης.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις οικονομικών αναλυτών, η λύση δεν βρίσκεται μόνο στην αύξηση των ονομαστικών μισθών, αλλά στη δραστική μείωση του κόστους των βασικών αγαθών και υπηρεσιών. Χωρίς μια γενναία παρέμβαση στην αγορά στέγης και ενέργειας, ο δείκτης κοινωνικού αποκλεισμού θα παραμείνει καρφωμένος σε επίπεδα κρίσης.

Η επόμενη μέρα και οι προκλήσεις σύγκλισης

Η πρόκληση για την ελληνική οικονομία το επόμενο διάστημα είναι η μετατροπή των μακροοικονομικών επιτυχιών σε κοινωνικό μέρισμα. Η μείωση του ποσοστού από το 27,5% απαιτεί μια πολυεπίπεδη στρατηγική που θα εστιάζει στην ενίσχυση της πλήρους απασχόλησης και στην αναδιανομή του πλούτου.

Οι αποκλίσεις εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης δείχνουν ότι υπάρχει δρόμος για τη βελτίωση των κοινωνικών δεικτών. Ωστόσο, η δημογραφική γήρανση και η ακρίβεια αποτελούν «συμπληγάδες» που δυσκολεύουν το έργο της πολιτείας, απαιτώντας άμεσες και στοχευμένες δράσεις για την προστασία των πιο ευάλωτων στρωμάτων.