Eurostat: Στο 24,5% το χάσμα στις συντάξεις των γυναικών στην Ευρώπη

Σημαντικές ανισότητες στις συντάξεις γυναικών άνω των 65 ετών καταγράφει η Eurostat για το 2024, με τις απολαβές τους να υπολείπονται κατά 24,5% έναντι των ανδρών. Το έμφυλο χάσμα συνδέεται άμεσα με τις διακεκομμένες επαγγελματικές πορείες και τις μισθολογικές διαφορές που συσσωρεύονται κατά τη διάρκεια του εργασιακού βίου στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Αυτή η εξέλιξη έρχεται ως συνέχεια των δομικών προβλημάτων στην ευρωπαϊκή αγορά εργασίας, όπου οι γυναίκες συχνά αναλαμβάνουν το βάρος της μη αμειβόμενης φροντίδας. Το παρασκήνιο της υπόθεσης δείχνει ότι οι μισθολογικές ανισότητες κατά τη διάρκεια του ενεργού βίου μετατρέπονται σε μόνιμη οικονομική επισφάλεια κατά τη συνταξιοδότηση.

Η ακτινογραφία των ανισοτήτων στην Ευρωπαϊκή Ένωση

Τα στοιχεία που δημοσιοποίησε η Eurostat για το 2024 αποκαλύπτουν ένα επίμονο χάσμα φύλου στις συντάξεις. Οι γυναίκες ηλικίας 65 ετών και άνω λαμβάνουν κατά μέσο όρο σύνταξη χαμηλότερη κατά 24,5% σε σύγκριση με τους άνδρες ομολόγους τους.

Η ανισότητα αυτή δεν είναι τυχαία, καθώς αντανακλά το έμφυλο χάσμα στην αγορά εργασίας που παρατηρείται διαχρονικά. Οι χαμηλότεροι μισθοί και οι περίοδοι απουσίας από την εργασία για την ανατροφή παιδιών μειώνουν δραστικά τις ασφαλιστικές εισφορές.

Επιπλέον, η δημογραφική γήρανση εντείνει το πρόβλημα, καθώς οι γυναίκες έχουν μεγαλύτερο προσδόκιμο ζωής, αλλά συχνά καταλήγουν με λιγότερους πόρους για τη διαβίωσή τους. Αυτό δημιουργεί έναν αυξημένο κίνδυνο φτώχειας στην τρίτη ηλικία για τον γυναικείο πληθυσμό.

Οι χώρες με τις μεγαλύτερες και μικρότερες αποκλίσεις

Η γεωγραφική κατανομή του φαινομένου παρουσιάζει τεράστιες διαφοροποιήσεις μεταξύ των κρατών-μελών. Οι μεγαλύτερες αποκλίσεις στον μέσο όρο των συντάξεων καταγράφηκαν στη Μάλτα, όπου το χάσμα έφτασε το 40,3%, ακολουθούμενη από την Ολλανδία με 36,3%.

Στον αντίποδα, η Εσθονία παρουσιάζει την πιο ισορροπημένη εικόνα με μόλις 5,6% διαφορά. Η Σλοβακία (8,4%) και η Ουγγαρία (9,6%) ακολουθούν, δείχνοντας ότι σε ορισμένα κράτη οι συνταξιοδοτικές ανισότητες είναι πιο περιορισμένες λόγω διαφορετικών ασφαλιστικών μοντέλων.

Αυτές οι αποκλίσεις υποδηλώνουν ότι η κοινωνική πολιτική κάθε χώρας παίζει καθοριστικό ρόλο. Σε χώρες με ισχυρά συστήματα κοινωνικής πρόνοιας, οι επιπτώσεις των διακοπών στην καριέρα των γυναικών μετριάζονται αποτελεσματικότερα μέσω αναπλήρωσης εισοδήματος.

Μέση vs Διάμεση σύνταξη: Τι αποκαλύπτουν οι αριθμοί

Πέρα από τον μέσο όρο, η Eurostat εξέτασε και τη διάμεση σύνταξη, η οποία θεωρείται πιο αντιπροσωπευτική καθώς δεν επηρεάζεται από ακραίες τιμές. Με βάση αυτή τη μέτρηση, η διάμεση σύνταξη των γυναικών στην ΕΕ ήταν κατά 24,9% χαμηλότερη.

Εντυπωσιακό είναι το παράδειγμα του Λουξεμβούργου, όπου το χάσμα στη διάμεση σύνταξη εκτοξεύεται στο 43,3%. Αντίθετα, στην Εσθονία το χάσμα είναι σχεδόν μηδενικό, με τις γυναίκες να λαμβάνουν οριακά υψηλότερη διάμεση σύνταξη κατά 0,3%.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων κοινωνικών ερευνητών, το χάσμα αυτό δεν είναι απλώς ένα στατιστικό μέγεθος, αλλά μια προειδοποίηση για τη βιωσιμότητα της κοινωνικής συνοχής. Επισημαίνεται από παράγοντες της αγοράς ότι αν δεν αντιμετωπιστούν οι διακεκομμένες πορείες ασφάλισης, η ψαλίδα θα παραμείνει ανοιχτή.

Η επόμενη μέρα για το ασφαλιστικό σύστημα

Η αντιμετώπιση του συνταξιοδοτικού χάσματος απαιτεί ολιστικές παρεμβάσεις που ξεκινούν από την αρχή του εργασιακού βίου. Η ενίσχυση της γυναικείας απασχόλησης και η εξίσωση των αμοιβών αποτελούν τα βασικά εργαλεία για τη μείωση των μελλοντικών ανισοτήτων.

Παράλληλα, η συζήτηση για πιέσεις στο συνταξιοδοτικό σύστημα καθιστά αναγκαία την υιοθέτηση νέων μοντέλων, όπως το νέο σύστημα του ΤΕΚΑ, που στοχεύουν στην εξατομίκευση των παροχών. Η διαφάνεια στα ασφαλιστικά δικαιώματα είναι κρίσιμη για τον προγραμματισμό των εργαζομένων.

Εν αναμονή των νέων οδηγιών από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, οι χώρες-μέλη καλούνται να επανεξετάσουν τις ασφαλιστικές δικλείδες που προστατεύουν τις γυναίκες. Η μείωση του χάσματος δεν είναι μόνο ζήτημα δικαιοσύνης, αλλά και οικονομικής αναγκαιότητας για την αποφυγή κοινωνικών κρίσεων.