ΕΣΠΑ: Ανακαλούνται 32 έργα περιβάλλοντος και ύδρευσης – Ποιες περιοχές επηρεάζονται

Το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών προχώρησε στην ανάκληση της ένταξης 32 σημαντικών έργων υποδομής από το πρόγραμμα ΕΣΠΑ 2014-2020. Η απόφαση οφείλεται σε σημαντικές καθυστερήσεις και αδυναμία ολοκλήρωσης των διαδικασιών εντός των αυστηρών χρονοδιαγραμμάτων κλεισίματος του προγράμματος, επηρεάζοντας κρίσιμες υποδομές διαχείρισης απορριμμάτων και ύδρευσης σε ολόκληρη τη χώρα.

Η εξέλιξη αυτή έρχεται ως αποτέλεσμα της εκπνοής των προθεσμιών για την προγραμματική περίοδο 2014-2020, όπου η τελική έκθεση κλεισίματος δεν επιτρέπει την παραμονή έργων που παρουσιάζουν λειτουργικές εκκρεμότητες. Τεχνικά, η πρόκληση έγκειται στην αυστηρή τήρηση των ευρωπαϊκών κανονισμών που απαιτούν την ολοκλήρωση του φυσικού αντικειμένου για τη διασφάλιση της επιλεξιμότητας των δαπανών.

Οι λόγοι της απένταξης και το κλείσιμο του προγράμματος

Η ανάκληση της ένταξης των 32 έργων από το πρόγραμμα «Υποδομές Μεταφορών, Περιβάλλον και Αειφόρος Ανάπτυξη» κρίθηκε επιβεβλημένη από τις αρμόδιες υπηρεσίες. Οι κύριοι λόγοι αφορούν τη μη ολοκλήρωση των απαιτούμενων διαδικασιών και τις χρονικές αποκλίσεις που καθιστούν αδύνατη την απορρόφηση των κονδυλίων στο τρέχον πλαίσιο.

Παρόμοιες καθυστερήσεις στα αντιπλημμυρικά έργα έχουν παρατηρηθεί και σε άλλες περιφέρειες, αναδεικνύοντας τις γραφειοκρατικές αγκυλώσεις που συχνά μπλοκάρουν την εξέλιξη μεγάλων υποδομών. Η ηγεσία του υπουργείου τονίζει ότι η κίνηση αυτή αποτελεί διαχειριστική αναγκαιότητα για την εκκαθάριση του χαρτοφυλακίου του ΕΣΠΑ.

Ωστόσο, η απόφαση δεν σημαίνει απαραίτητα την οριστική ακύρωση των παρεμβάσεων. Τα έργα θα επανεξεταστούν με στόχο τη μεταφορά τους στο νέο πρόγραμμα «Περιβάλλον και Κλιματική Αλλαγή» 2021-2027, υπό την προϋπόθεση ότι υπάρχουν διαθέσιμοι πόροι και πληρούνται τα νέα κριτήρια επιλεξιμότητας.

Οι περιοχές και τα έργα που επηρεάζονται άμεσα

Στο επίκεντρο της ανάκλησης βρίσκονται κρίσιμες υποδομές για τη διαχείριση απορριμμάτων και βιοαποβλήτων. Επηρεάζονται μονάδες σε περιοχές όπως η Δράμα, η Μαγνησία, η Κεντρική Μακεδονία, η Δυτική Αχαΐα και η Κέρκυρα, καθώς και έργα σε νησιά όπως η Άνδρος, η Τήνος και η Ύδρα.

Ειδικότερα για τη νησιωτική χώρα, η διαχείριση των υδάτινων πόρων παραμένει κρίσιμη, ειδικά μετά τις πρόσφατες εγκρίσεις για 42 έργα ύδρευσης σε άλλες περιοχές. Στη λίστα των ανακλήσεων περιλαμβάνονται επίσης ολιστικά συστήματα παρακολούθησης δικτύων ύδρευσης στους δήμους Χερσονήσου, Ιωαννίνων, Λαμίας και Σαρωνικού.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων στελεχών της δημόσιας διοίκησης, η μεταφορά των έργων στη νέα προγραμματική περίοδο απαιτεί ταχύτατη επικαιροποίηση των μελετών. Επισημαίνεται από παράγοντες της αγοράς ότι ο κίνδυνος απώλειας χρηματοδότησης είναι υπαρκτός αν δεν υπάρξει άμεση κινητοποίηση των δήμων.

Περιβαλλοντική αναβάθμιση και ενεργειακές παρεμβάσεις

Εκτός από τα έργα υποδομής, η απόφαση επηρεάζει και παρεμβάσεις βιοκλιματικής και ενεργειακής αναβάθμισης. Χαρακτηριστικά παραδείγματα αποτελούν η ανάπλαση του Ξενία Σπάρτης και η αξιοποίηση του παλαιού λατομείου Ράικου στο Πεντελικό Όρος, έργα που στόχευαν στη βελτίωση του αστικού περιβάλλοντος.

Η ολοκληρωμένη διαχείριση αποβλήτων στη Λαμία και άλλες πόλεις αποτελεί προτεραιότητα για την κυκλική οικονομία. Η διακοπή της χρηματοδότησης από το ΕΣΠΑ 2014-2020 δημιουργεί ένα προσωρινό κενό, το οποίο το Υπουργείο Οικονομικών καλείται να καλύψει μέσω του νέου χρηματοδοτικού εργαλείου για την κλιματική αλλαγή.

Η επόμενη μέρα για τις τοπικές κοινωνίες

Οι τοπικές αρχές καλούνται τώρα να αντιμετωπίσουν την αβεβαιότητα σχετικά με την ολοκλήρωση των δικτύων αποχέτευσης και ύδρευσης. Έργα όπως το δίκτυο Άσσου–Λεχαίου–Βόχας και οι ενισχύσεις υδροδότησης στο Ξυλόκαστρο και το Λουτράκι βρίσκονται σε κρίσιμο σημείο καμπής.

Κοινή συνισταμένη των αναλύσεων αποτελεί η άποψη ότι η ψηφιοποίηση των δικτύων νερού είναι μονόδρομος για τον περιορισμό των απωλειών. Η επιτυχής μετάβαση των 32 αυτών έργων στο ΕΣΠΑ 2021-2027 θα κρίνει σε μεγάλο βαθμό την περιβαλλοντική θωράκιση δεκάδων δήμων για την επόμενη δεκαετία.