ΕΣΔι: Ο οδηγός για τα άρθρα 1-19 του Κώδικα Οργανισμού Δικαστηρίων για τον 5ο διαγωνισμό

Ο 5ος Έκτακτος Εισαγωγικός Διαγωνισμός της ΕΣΔι για δικαστικούς υπαλλήλους πλησιάζει, με τις εξετάσεις να τοποθετούνται χρονικά στα τέλη Φεβρουαρίου ή αρχές Μαρτίου 2026. Η προετοιμασία απαιτεί βαθιά γνώση του ν.4938/2022, καθώς τα άρθρα 1 έως 19 αποτελούν τη βάση για τη συγκρότηση και τη λειτουργία των ελληνικών δικαστηρίων.

Η ανάλυση του Κώδικα Οργανισμού Δικαστηρίων και Κατάστασης Δικαστικών Λειτουργών (ν.4938/2022) αποτελεί το θεμέλιο για κάθε υποψήφιο, καθώς καθορίζει τη δομή και τη λειτουργία της Δικαιοσύνης στην Ελλάδα. Η κατανόηση αυτών των διατάξεων είναι απαραίτητη για την επιτυχία στον χρονοδιάγραμμα των εξετάσεων που αναμένεται να ανακοινωθεί επίσημα.

Ίδρυση, Συγχώνευση και Κατάργηση Δικαστηρίων

Σύμφωνα με το άρθρο 2, η ίδρυση, η συγχώνευση και η κατάργηση δικαστηρίων πραγματοποιούνται αποκλειστικά με Προεδρικό Διάταγμα. Για την έκδοσή του απαιτείται η γνωμοδότηση της Ολομέλειας του Αρείου Πάγου ή του Συμβουλίου της Επικρατείας, ανάλογα με τη δικαιοδοσία.

Το διάταγμα ρυθμίζει κρίσιμα ζητήματα όπως η έδρα και η περιφέρεια του δικαστηρίου, ενώ προβλέπεται και η δυνατότητα τηλεματικής λειτουργίας. Σε περιπτώσεις έλλειψης κατάλληλης έδρας, ορίζεται μεταβατική έδρα προσωρινά, χωρίς όμως να μεταβάλλεται η αρμοδιότητα του δικαστηρίου.

Οργανικές Θέσεις και Συγκρότηση Δικαστηρίων

Το άρθρο 3 ορίζει ότι ο αριθμός και η κατανομή των οργανικών θέσεων βασίζονται στη δικαστηριακή κίνηση και τον όγκο των υποθέσεων. Ενώ για τους δικαστικούς λειτουργούς η κατανομή γίνεται με προεδρικό διάταγμα, για τους δικαστικούς υπαλλήλους αρκεί μια απόφαση του Υπουργού Δικαιοσύνης.

Η συγκρότηση των δικαστηρίων, όπως περιγράφεται στο άρθρο 4, ποικίλλει ανάλογα με τη φύση της υπόθεσης. Τα Μονομελή δικαστήρια αποτελούνται από έναν δικαστή, ενώ τα Μικτά Ορκωτά συγκροτούνται από 3 τακτικούς δικαστές και 4 ενόρκους, διασφαλίζοντας τη λαϊκή συμμετοχή στην απονομή δικαιοσύνης.

Αναπλήρωση και Αδυναμία Συγκρότησης

Σε περιπτώσεις κωλύματος ή απουσίας, το άρθρο 5 προβλέπει τη διαδικασία αναπλήρωσης κατά σειρά αρχαιότητας. Στα πολυμελή δικαστήρια, η αναπλήρωση μπορεί να γίνει από δικαστή γενικής ή ειδικής επετηρίδας, διασφαλίζοντας τη συνέχεια της δικαστικής λειτουργίας.

Εάν υπάρξει πλήρης αδυναμία συγκρότησης, το άρθρο 6 επιτρέπει τη μετακίνηση δικαστών από άλλα δικαστήρια της ίδιας περιφέρειας. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων στελεχών που παρακολουθούν τους διαγωνισμούς της ΕΣΔι, η γνώση αυτών των τεχνικών λεπτομερειών είναι καθοριστική για τις απαντήσεις στις ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής.

Η Γραμματεία και τα Κωλύματα Παραγόντων

Η νόμιμη συγκρότηση του δικαστηρίου απαιτεί την υποχρεωτική παρουσία γραμματέα, όπως ορίζει το άρθρο 8. Ο γραμματέας ανήκει στην ενιαία οργανική μονάδα της γραμματείας και έχει την ευθύνη για τη σύνταξη των πρακτικών και την τήρηση του αρχείου, υπό την εποπτεία του διευθύνοντος δικαστή.

Το άρθρο 9 θέτει αυστηρά κωλύματα σύμπραξης για συζύγους, συντρόφους συμβίωσης και συγγενείς έως γ’ βαθμού. Η απαγόρευση αυτή αφορά δικαστές, υπαλλήλους και δικηγόρους, ενώ η αποσιώπηση τέτοιων κωλυμάτων συνιστά σοβαρό πειθαρχικό αδίκημα, ενισχύοντας τη διαφάνεια στη διαδικασία.

Δικαστικά Συμβούλια και Ολομέλειες

Τα Δικαστικά Συμβούλια (άρθρο 14) έχουν την ίδια σύνθεση με τα αντίστοιχα δικαστήρια, ενώ η Ολομέλεια (άρθρο 15) αποτελεί το ανώτατο όργανο κάθε δικαστηρίου. Η Ολομέλεια συγκαλείται υποχρεωτικά όταν το ζητήσει το 1/3 των μελών ή ο εισαγγελέας για θέματα οργάνωσης.

Οι αρμοδιότητες της Ολομέλειας περιλαμβάνουν την κατάρτιση του κανονισμού του δικαστηρίου και τη λήψη αποφάσεων για τα θερινά τμήματα. Οι αποφάσεις της λαμβάνονται με απόλυτη πλειοψηφία και υπερισχύουν έναντι άλλων οργάνων, αποτελώντας τον εσωτερικό νόμο κάθε δικαστικής μονάδας.

Η Διοίκηση και οι Κανονισμοί Υπηρεσίας

Η διεύθυνση των μεγάλων δικαστηρίων και εισαγγελιών (Αθήνα, Θεσσαλονίκη, Πειραιάς) γίνεται από εκλεγμένα όργανα με διετή θητεία, όπως ορίζουν τα άρθρα 17 και 18. Η εκλογή πραγματοποιείται με μυστική ψηφοφορία το τρίτο Σάββατο του Σεπτεμβρίου κάθε δύο έτη.

Τέλος, το άρθρο 19 επιβάλλει την κατάρτιση κανονισμού εσωτερικής υπηρεσίας για κάθε δικαστήριο. Ο κανονισμός αυτός ρυθμίζει τον αριθμό των δικασίμων και τη χρέωση των υποθέσεων, διασφαλίζοντας την εύρυθμη λειτουργία και την αποφυγή καθυστερήσεων στην απονομή της δικαιοσύνης.

Η επόμενη μέρα για τους υποψηφίους

Εν αναμονή της επίσημης προκήρυξης, οι υποψήφιοι πρέπει να εστιάσουν στη συνδυαστική μελέτη των άρθρων 1-19 με τον Κώδικα Δικαστικών Υπαλλήλων. Η ακρίβεια στις λεπτομέρειες της συγκρότησης και των αρμοδιοτήτων θα αποτελέσει το ανταγωνιστικό πλεονέκτημα στις γραπτές δοκιμασίες του 2026.