ΕΝΦΙΑ: Πότε διαγράφεται ο φόρος λόγω «πρόδηλης έλλειψης» υποχρέωσης – Η απόφαση για τα έτη 2018-2019

Η Διεύθυνση Επίλυσης Διαφορών (ΔΕΔ) της ΑΑΔΕ εξέδωσε μια απόφαση-σταθμό, κάνοντας μερικώς δεκτή την προσφυγή κοινοπραξίας για τη διαγραφή του ΕΝΦΙΑ. Η φορολογική αρχή αναγνώρισε ότι για τα έτη 2018 και 2019 υπήρχε πρόδηλη έλλειψη φορολογικής υποχρέωσης, καθώς τα ακίνητα δεν ανήκαν στην οντότητα, παρά την εκπρόθεσμη υποβολή των τροποποιητικών δηλώσεων Ε9.

Αυτή η εξέλιξη έρχεται ως συνέχεια μιας σειράς νομικών διεκδικήσεων, όπου το δικαίωμα του Δημοσίου να επιβάλλει φόρους συγκρούεται με την πραγματική περιουσιακή κατάσταση των πολιτών. Το παρασκήνιο της υπόθεσης αφορά μια κοινοπραξία που δημιουργήθηκε το 1992, η οποία βρέθηκε να χρεώνεται με ΕΝΦΙΑ για ακίνητα που στην πραγματικότητα ανήκαν στους φυσικούς κληρονόμους και όχι στην ίδια την οντότητα.

Το ιστορικό της υπόθεσης και η απόρριψη από τη ΔΟΥ

Η υπόθεση ξεκίνησε όταν η κοινοπραξία υπέβαλε τον Ιούλιο του 2025 τροποποιητικές δηλώσεις Ε9 για μια εξαετία, από το 2014 έως το 2019. Στόχος ήταν η διόρθωση της περιουσιακής εικόνας και η διαγραφή ακινήτων που είχαν πωληθεί ή δεν ανήκαν ποτέ στην κοινοπραξία, ώστε να αποφευχθεί η άδικη φορολόγηση.

Ωστόσο, η αρμόδια ΔΟΥ απέρριψε αρχικά το αίτημα, κρίνοντας ότι οι δηλώσεις ήταν εκπρόθεσμες. Η διοίκηση βασίστηκε στις αυστηρές προθεσμίες του Ε9, οι οποίες συχνά λειτουργούν ως τροχοπέδη για τους φορολογούμενους που επιδιώκουν διορθώσεις στο Ε9 μετά την πάροδο των νόμιμων χρονικών ορίων.

Η κρίση της ΔΕΔ για την παραγραφή των ετών 2014-2017

Κατά την εξέταση της προσφυγής, η Διεύθυνση Επίλυσης Διαφορών διαχώρισε τα έτη βάσει του χρόνου παραγραφής. Για την περίοδο 2014 έως 2017, η υπηρεσία έκρινε ότι το δικαίωμα για τροποποίηση είχε χαθεί, καθώς οι δηλώσεις κατατέθηκαν μετά την παρέλευση της πενταετίας.

Στις περιπτώσεις αυτές, η φορολογική διοίκηση παραμένει τυπική, επιβεβαιώνοντας ότι η σταθερότητα των φορολογικών στοιχείων υπερτερεί αν δεν τηρηθούν οι διαδικασίες εντός των προβλεπόμενων ορίων. Η απόφαση αυτή ευθυγραμμίζεται με τη γενικότερη τάση για την παραγραφή φορολογικών υποθέσεων που έχουν υπερβεί τα νόμιμα όρια ελέγχου.

Πρόδηλη έλλειψη φορολογικής υποχρέωσης για το 2018 και 2019

Η μεγάλη ανατροπή ήρθε για τα έτη 2018 και 2019. Η ΔΕΔ εφάρμοσε την αρχή της πρόδηλης έλλειψης φορολογικής υποχρέωσης — μια νομική έννοια που ορίζει ότι ο φόρος πρέπει να ακυρώνεται όταν είναι ολοφάνερο πως το αντικείμενο φορολόγησης δεν υφίσταται — δικαιώνοντας την κοινοπραξία.

Διαπιστώθηκε ότι τα ακίνητα είχαν πωληθεί με συμβολαιογραφική πράξη ήδη από το 2018, ενώ από τα κτηματολογικά στοιχεία προέκυψε ότι ποτέ δεν ανήκαν νομικά στην κοινοπραξία. Η έννοια αυτή έχει χρησιμοποιηθεί και σε άλλες πρόσφατες αποφάσεις, δημιουργώντας ένα ισχυρό δεδικασμένο για τους ιδιοκτήτες.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων φοροτεχνικών κύκλων, η απόφαση αυτή ανοίγει ένα «παράθυρο» για τη διαγραφή φόρων ακόμα και σε εκπρόθεσμες δηλώσεις, αρκεί να αποδεικνύεται με αδιαμφισβήτητα έγγραφα ότι η φορολογική υποχρέωση είναι ανύπαρκτη.

Η επόμενη μέρα για τους φορολογούμενους

Η μερική αποδοχή της προσφυγής υπογραμμίζει τη σημασία της έγκαιρης υποβολής του Ε9, αλλά και τη δυνατότητα δικαίωσης μέσω της ΔΕΔ όταν η διοίκηση εμμένει σε τυπικούς λόγους έναντι της ουσίας. Οι φορολογούμενοι οφείλουν να ελέγχουν τα στοιχεία της περιουσίας τους στο Taxisnet πριν από την έκδοση των νέων εκκαθαριστικών.

Για το μέλλον, αναμένεται η αυστηροποίηση των ελέγχων μέσω της διασύνδεσης του Κτηματολογίου με το Ε9, γεγονός που θα καταστήσει την πρόδηλη έλλειψη υποχρέωσης πιο εύκολα ανιχνεύσιμη, μειώνοντας τις άσκοπες δικαστικές διαμάχες μεταξύ κράτους και πολιτών.