ΕΛΣΤΑΤ: Με αργούς ρυθμούς η πράσινη μετάβαση των ελληνικών νοικοκυριών

Τα νέα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ για το 2025 αποκαλύπτουν μια σημαντική απόσταση ανάμεσα στην περιβαλλοντική πρόθεση και την πράξη, καθώς μόλις το 0,9% του πληθυσμού έχει προχωρήσει σε πλήρη ενεργειακή αναβάθμιση της κατοικίας του. Το υψηλό κόστος παραμένει ο βασικός ανασταλτικός παράγοντας για το 82,9% των νοικοκυριών, αναδεικνύοντας την οικονομική διάσταση της κλιματικής κρίσης στην Ελλάδα.

Η προσπάθεια για την επίτευξη των στόχων της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας στην Ελλάδα φαίνεται να προσκρούει στην οικονομική πραγματικότητα των νοικοκυριών. Ενώ η κλιματική κρίση βρίσκεται στο επίκεντρο του δημόσιου διαλόγου, η υιοθέτηση βιώσιμων πρακτικών παραμένει προνόμιο των λίγων, καθώς η αγοραστική δύναμη των πολιτών περιορίζει τις επενδύσεις σε πράσινες τεχνολογίες.

Το επενδυτικό κενό στις κατοικίες και το φράγμα του κόστους

Σύμφωνα με την Έρευνα Εισοδήματος και Συνθηκών Διαβίωσης της ΕΛΣΤΑΤ, το 36,9% των νοικοκυριών δεν υλοποίησε καμία βελτίωση στην κατοικία του, παρά το γεγονός ότι υπήρχε σχετική ανάγκη. Η αδράνεια αυτή δεν οφείλεται σε έλλειψη ενημέρωσης, αλλά σε οικονομική αδυναμία, η οποία συνδέεται άμεσα με τον αυξημένο κίνδυνο της φτώχειας που αντιμετωπίζουν εκατομμύρια πολίτες.

Τα στοιχεία είναι αποκαλυπτικά για την ένταση των παρεμβάσεων: μόλις το 1,4% του πληθυσμού προχώρησε σε δύο ενεργειακές παρεμβάσεις, ενώ το 7,2% περιορίστηκε σε μία. Η ενεργειακή θωράκιση των κτιρίων αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για τη μείωση των εκπομπών, ωστόσο το υψηλό αρχικό κεφάλαιο λειτουργεί ως ανυπέρβλητο εμπόδιο για την πλειονότητα των ιδιοκτητών.

Μετακινήσεις και ηλεκτροκίνητη: Η κυριαρχία των παλαιών οχημάτων

Στον τομέα των μεταφορών, το ιδιωτικό αυτοκίνητο παραμένει ο αδιαμφισβήτητος κυρίαρχος, με το 58,5% του πληθυσμού να το χρησιμοποιεί ως βασικό μέσο. Η διείσδυση της ηλεκτροκίνησης παραμένει σε εμβρυακό επίπεδο, καθώς τα ηλεκτρικά οχήματα αντιστοιχούν μόλις στο 1,2% του στόλου, παρά τις κρατικές επιδοτήσεις και τα μέτρα στήριξης για τα καύσιμα.

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η παλαιότητα του στόλου, καθώς το 53,0% των αυτοκινήτων έχει ταξινομηθεί πριν από το 2010. Αυτή η στατιστική υποδηλώνει ότι ένα μεγάλο μέρος των οχημάτων που κυκλοφορούν στους ελληνικούς δρόμους διαθέτει παρωχημένη τεχνολογία, επιβαρύνοντας σημαντικά το περιβαλλοντικό αποτύπωμα των αστικών κέντρων.

Καθημερινές συνήθειες και ανακύκλωση: Μια μικτή εικόνα

Στο πεδίο της διαχείρισης απορριμμάτων, η εικόνα είναι διφορούμενη. Ενώ το 38,9% των πολιτών διαχωρίζει συστηματικά τα πλαστικά, το 22,4% δηλώνει ότι το κάνει σπάνια ή ποτέ. Η έλλειψη κινήτρων και η ελλιπής υποδομή σε ορισμένες περιοχές φαίνεται να αποθαρρύνουν τη συμμετοχή στην κυκλική οικονομία.

Παράλληλα, παρατηρείται μια «αποθήκευση» παλαιών συσκευών, με το 37,8% των πολιτών να διατηρεί ανενεργά κινητά τηλέφωνα στο σπίτι αντί να τα ανακυκλώνει. Σύμφωνα με εκτιμήσεις από περιβαλλοντικούς οικονομολόγους, αυτή η πρακτική στερεί από την αγορά πολύτιμες σπάνιες γαίες και μέταλλα που θα μπορούσαν να επαναχρησιμοποιηθούν, ενισχύοντας την ανάγκη για πιο αποτελεσματικές ενεργειακές κοινότητες και δίκτυα συλλογής.

Η επόμενη μέρα για τη βιώσιμη καθημερινότητα

Η πρόσβαση σε πράσινους δημόσιους χώρους παραμένει ένα ζητούμενο, με το 35,3% του πληθυσμού να ζει σε κοντινή απόσταση από πάρκα, αλλά τα επίπεδα ικανοποίησης να παραμένουν χαμηλά. Η βελτίωση των αστικών υποδομών και η ενίσχυση των βιώσιμων μέσων μεταφοράς, όπου σήμερα το 79,8% των πολιτών έχει πρόσβαση εντός μιας ώρας, αποτελούν τα επόμενα κρίσιμα βήματα.

Η μετάβαση σε ένα βιώσιμο μοντέλο απαιτεί όχι μόνο ατομική ευθύνη αλλά και στοχευμένες πολιτικές που θα μειώνουν το οικονομικό βάρος για τα νοικοκυριά. Χωρίς την οικονομική στήριξη των χαμηλότερων εισοδηματικών στρωμάτων, η πράσινη ανάπτυξη κινδυνεύει να παραμείνει μια θεωρητική επιδίωξη μακριά από την καθημερινή πραγματικότητα του μέσου Έλληνα.