ΕΛΙΤΗΕ: Κίνδυνος ηλεκτροπληξίας και πυρκαγιάς σε 2,6 εκατομμύρια παλαιά ακίνητα

Περίπου 5.000 αστικές πυρκαγιές ηλεκτρικής αιτίας σημειώνονται ετησίως στην Ελλάδα, με το Ελληνικό Ινστιτούτο Τεχνολογίας Ηλεκτρικών Εγκαταστάσεων (ΕΛΙΤΗΕ) να προειδοποιεί για την επικίνδυνη παλαιότητα του κτηριακού αποθέματος. Η ανάγκη για άμεση αναβάθμιση των εγκαταστάσεων καθίσταται επιτακτική, καθώς το 85,7% των παροχών αφορά κτήρια κατασκευασμένα πριν από το 1990.

Η τρέχουσα κτηριακή πραγματικότητα στην Ελλάδα αντανακλά τις δεκαετίες της ραγδαίας οικιστικής ανάπτυξης, όπου η ασφάλεια των ηλεκτρικών υποδομών δεν αποτελούσε πάντα προτεραιότητα. Σήμερα, η ραγδαία τεχνολογική πρόοδος και η αυξημένη κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας των σύγχρονων νοικοκυριών έχουν δημιουργήσει ένα επικίνδυνο χάσμα ανάμεσα στις δυνατότητες των παλαιών καλωδιώσεων και τις απαιτήσεις των σύγχρονων συσκευών.

Η ακτινογραφία του κινδύνου: Γερασμένα κτήρια και νέα φορτία

Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΕΛΙΤΗΕ, το κτηριακό απόθεμα της χώρας είναι ιδιαίτερα επιβαρυμένο, καθώς πάνω από 2,6 εκατομμύρια κατοικίες είναι ηλικίας άνω των 50 ετών. Οι εγκαταστάσεις αυτές σχεδιάστηκαν για έναν εντελώς διαφορετικό τρόπο ζωής, πολύ πριν την έλευση των αντλιών θερμότητας, των φορτιστών ηλεκτρικών οχημάτων και των φωτοβολταϊκών συστημάτων.

Η υπερφόρτωση των κυκλωμάτων αποτελεί την κύρια αιτία για τις 4.500 έως 5.000 πυρκαγιές που ξεσπούν κάθε χρόνο σε αστικά κέντρα. Ο κλάδος των ηλεκτρικών εγκαταστάσεων τονίζει ότι η ασυμβατότητα των παλαιών δικτύων με τα σύγχρονα ηλεκτρικά φορτία οδηγεί συχνά σε τήξη μονώσεων και βραχυκυκλώματα.

Επιπλέον, η αυξημένη κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας στα σύγχρονα σπίτια πιέζει τις γερασμένες παροχές στα όριά τους. Η έλλειψη επαρκών ρευματοδοτών αναγκάζει τους ενοίκους σε εκτεταμένη χρήση πολύπριζων, μια πρακτική που αυξάνει κατακόρυφα τον κίνδυνο υπερθέρμανσης και ανάφλεξης.

Οι κρίσιμες ελλείψεις στις ελληνικές κατοικίες

Σε μεγάλο μέρος των κτηρίων που κατασκευάστηκαν τις δεκαετίες του ’80 και του ’90, παρατηρούνται σοβαρές τεχνικές ελλείψεις. Πολλές εγκαταστάσεις στερούνται σύγχρονων διατάξεων διαφορικού ρεύματος (ρελέ), ενώ ο εξοπλισμός τους θεωρείται πλέον απαρχαιωμένος και επικίνδυνος για τη δημόσια ασφάλεια.

Η απουσία αξιόπιστης γείωσης και οι φθορές στα μονωτικά υλικά των καλωδίων αποτελούν «ωρολογιακές βόμβες» στα θεμέλια των ακινήτων. Ο νέος Κτιριοδομικός Κανονισμός θέτει αυστηρότερες προδιαγραφές, ωστόσο το πρόβλημα παραμένει έντονο στα υφιστάμενα κτήρια που δεν έχουν ελεγχθεί ποτέ.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων στελεχών του κλάδου, η απουσία τακτικών ελέγχων μετατρέπει χιλιάδες διαμερίσματα σε εν δυνάμει εστίες κινδύνου. Επισημαίνεται από παράγοντες της αγοράς ότι η Υπεύθυνη Δήλωση Εγκαταστάτη (ΥΔΕ) συχνά αντιμετωπίζεται ως τυπική γραφειοκρατία και όχι ως εργαλείο προστασίας της ζωής.

Προτάσεις για επιδοτήσεις και φορολογικά κίνητρα

Το ΕΛΙΤΗΕ προτείνει την άμεση ένταξη των αναβαθμίσεων ηλεκτρικών εγκαταστάσεων σε προγράμματα ενεργειακής αναβάθμισης, όπως το «Εξοικονομώ». Η παροχή στοχευμένων επιδοτήσεων θα μπορούσε να κινητοποιήσει τους ιδιοκτήτες για την αντικατάσταση παλαιών πινάκων και την ενίσχυση της γείωσης.

Παράλληλα, προτείνεται η θέσπιση φορολογικών κινήτρων και η μείωση των ασφαλίστρων για κτήρια που διαθέτουν πιστοποιημένη ηλεκτρική ασφάλεια. Η αντιμετώπιση του ελέγχου της κατοικίας ως ζήτημα δημόσιας υγείας κρίνεται απαραίτητη για τη μείωση των 1.000 θανάτων ετησίως σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Η πλήρης αντικατάσταση της ηλεκτρικής εγκατάστασης σε ακίνητα άνω των 50 ετών δεν είναι πλέον πολυτέλεια, αλλά αναγκαιότητα επιβίωσης. Οι ειδικοί τονίζουν ότι το οικονομικό κόστος μιας πυρκαγιάς υπερβαίνει κατά πολύ το κόστος ενός σύγχρονου ηλεκτρολογικού εκσυγχρονισμού.

Η επόμενη μέρα για την ασφάλεια των ακινήτων

Η κρατική εποπτεία πρέπει να ενισχυθεί ώστε να διασφαλίζεται η τήρηση των υποχρεωτικών επανελέγχων που προβλέπει η νομοθεσία. Η ευθύνη των ιδιοκτητών για την έγκαιρη επανέκδοση της ΥΔΕ είναι καθοριστική για την πρόληψη θανατηφόρων ατυχημάτων και υλικών ζημιών.

Στο μέλλον, η ψηφιακή καταγραφή των ελέγχων μέσω πλατφορμών όπως το ΜΙΔΑ αναμένεται να προσφέρει μεγαλύτερη διαφάνεια. Η θωράκιση των υποδομών μας αποτελεί τη μόνη εγγύηση απέναντι στην απειλή των ηλεκτρικών πυρκαγιών που πλήττουν τη χώρα μας.