Ελεύθεροι επαγγελματίες: Πόση σύνταξη θα πάρετε ανάλογα με την κατηγορία – Οι νέες εισφορές για το 2026

Οι ελεύθεροι επαγγελματίες και οι αυτοαπασχολούμενοι έχουν περιθώριο έως τις 31 Ιανουαρίου 2026 για να επιλέξουν την ασφαλιστική κατηγορία που θα καθορίσει το ύψος της μελλοντικής τους σύνταξης. Η επιλογή αυτή είναι καθοριστική, καθώς η παραμονή στην κατώτατη κλίμακα οδηγεί σε συντάξεις που δεν ξεπερνούν τα 890 ευρώ, ενώ η 6η κατηγορία μπορεί να αποδώσει έως και 1.900 ευρώ.

Η μετάβαση στο σύστημα των σταθερών ασφαλιστικών κατηγοριών το 2020 άλλαξε ριζικά τον τρόπο που οι μη μισθωτοί προγραμματίζουν τη συνταξιοδότησή τους, αποσυνδέοντας τις εισφορές από το πραγματικό εισόδημα. Αυτό το μοντέλο προσφέρει προβλεψιμότητα, αλλά ταυτόχρονα απαιτεί στρατηγική επιλογή, καθώς η συστηματική υποασφάλιση λειτουργεί ως «βαρίδι» για το τελικό ποσό της κύριας σύνταξης, ειδικά αν αναλογιστεί κανείς τις παγίδες των χαμηλών συντάξεων που ελλοχεύουν για όσους παραμένουν στην 1η κατηγορία.

Οι έξι ασφαλιστικές κατηγορίες και τα ποσά των συντάξεων

Για έναν ασφαλισμένο που συμπληρώνει 40 έτη ασφάλισης και παραμένει σταθερά στην ίδια κλίμακα, τα ποσά των συντάξεων παρουσιάζουν σημαντικές αποκλίσεις. Η 1η ασφαλιστική κατηγορία οδηγεί σε μια σύνταξη της τάξης των 890 ευρώ, ποσό που θεωρείται οριακό για την κάλυψη των αναγκών διαβίωσης.

Στον αντίποδα, η 3η κατηγορία, η οποία αποτελεί μια δημοφιλή ενδιάμεση λύση, προσφέρει σύνταξη κοντά στα 1.125 ευρώ. Για όσους έχουν τη δυνατότητα να επιλέξουν την ανώτερη 6η κατηγορία, η μηνιαία σύνταξη μπορεί να αγγίξει ή και να ξεπεράσει τα 1.900 ευρώ, εξασφαλίζοντας ένα πολύ πιο άνετο επίπεδο διαβίωσης.

Είναι σημαντικό να τονιστεί ότι οι υπολογισμοί αυτοί αφορούν την κύρια σύνταξη και προϋποθέτουν πλήρη ασφαλιστικό βίο χωρίς κενά. Πολλοί επαγγελματίες επιλέγουν την εξαγορά για πλασματικά έτη προκειμένου να συμπληρώσουν την απαραίτητη 40ετία και να κλειδώσουν αυτά τα ποσά νωρίτερα.

Οι νέες εισφορές του 2026: Τι αλλάζει από τον Ιανουάριο

Από την 1η Ιανουαρίου 2026, οι ασφαλιστικές εισφορές παρουσιάζουν αύξηση κατά 2,6%, η οποία ακολουθεί τον πληθωρισμό του προηγούμενου έτους. Η 1η κατηγορία διαμορφώνεται πλέον στα 250,53 ευρώ από 244,65 ευρώ, ενώ η 6η κατηγορία φτάνει τα 675,21 ευρώ μηνιαίως.

Αντίστοιχες αναπροσαρμογές υπάρχουν και για τους αγρότες, με την 1η κατηγορία να ανεβαίνει στα 149,13 ευρώ. Οι ασφαλισμένοι πρέπει να γνωρίζουν ότι η προθεσμία υποβολής της δήλωσης για την αλλαγή κατηγορίας λήγει στις 31 Ιανουαρίου 2026, διαφορετικά παραμένουν αυτόματα στην περσινή τους επιλογή.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων στελεχών της κοινωνικής ασφάλισης, η επιλογή χαμηλής κατηγορίας προσφέρει άμεση ρευστότητα, αλλά μακροπρόθεσμα στερεί από τον επαγγελματία ένα σημαντικό μέρος του αναπληρωματικού του εισοδήματος. Η διαφορά στην εισφορά μεταξύ 1ης και 2ης κατηγορίας είναι περίπου 50 ευρώ, αλλά η διαφορά στη σύνταξη ξεπερνά τα 80 ευρώ μηνιαίως.

Η παγίδα του μέσου όρου και ο υπολογισμός από το 2002

Μια συνηθισμένη παρανόηση είναι ότι η σύνταξη υπολογίζεται μόνο από τις εισφορές των τελευταίων ετών πριν την έξοδο. Στην πραγματικότητα, ο e-ΕΦΚΑ λαμβάνει υπόψη τον μέσο όρο των αποδοχών από το 2002 και μετά, γεγονός που δίνει βαρύτητα σε κάθε έτος ασφάλισης ξεχωριστά.

Αυτό σημαίνει ότι μια όψιμη αύξηση των εισφορών λίγο πριν τη συνταξιοδότηση δεν μπορεί να «διορθώσει» πλήρως μια μακροχρόνια πορεία στη χαμηλότερη κατηγορία. Η συστηματική παραμονή σε μεσαίες ή υψηλές κλίμακες είναι ο μόνος τρόπος για να διασφαλιστεί μια αξιοπρεπής σύνταξη που θα ανταποκρίνεται στις πραγματικές εισφορές μιας ζωής.

Τι αναμένεται στη συνέχεια για τους μη μισθωτούς

Η ψηφιακή πλατφόρμα του ΕΦΚΑ θα παραμείνει ανοιχτή για λίγες ημέρες ακόμα, και οι επαγγελματίες καλούνται να σταθμίσουν τα οικονομικά τους δεδομένα. Η απόφαση δεν αφορά μόνο το 2026, αλλά αποτελεί μέρος ενός ευρύτερου σχεδιασμού για την τρίτη ηλικία, σε ένα περιβάλλον όπου οι δημογραφικές πιέσεις καθιστούν την προσωπική ασφαλιστική στρατηγική πιο αναγκαία από ποτέ.

Εν αναμονή των τελικών εκκαθαριστικών του Φεβρουαρίου, οι ασφαλισμένοι θα πρέπει να ελέγξουν αν η αυτόματη μετάπτωση στην περσινή κατηγορία τούς εξυπηρετεί ή αν απαιτείται διορθωτική κίνηση. Η σωστή ενημέρωση από εξειδικευμένους συμβούλους μπορεί να αποτρέψει δυσάρεστες εκπλήξεις κατά τη στιγμή της κατάθεσης της αίτησης συνταξιοδότησης.