ΕΚΤ: Προς ευρωπαϊκή εποπτεία των asset managers για τα 20 τρισ. ευρώ των επενδυτών

Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για την εκρηκτική ανάπτυξη των διαχειριστών κεφαλαίων, οι οποίοι πλέον ελέγχουν περιουσιακά στοιχεία άνω των 20 τρισ. ευρώ. Η νέα ανάλυση προειδοποιεί ότι η εθνική εποπτεία δεν επαρκεί για την κάλυψη των διασυνοριακών κινδύνων, καθιστώντας αναγκαία μια ενιαία ευρωπαϊκή προσέγγιση για τη διασφάλιση της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας.

Η τελευταία δεκαετία σηματοδοτήθηκε από μια δομική μετατόπιση στο ευρωπαϊκό χρηματοπιστωτικό σύστημα, με τον κλάδο της διαχείρισης περιουσιακών στοιχείων να αναπτύσσεται με ρυθμούς τριπλάσιους από τον τραπεζικό τομέα. Αυτή η εξέλιξη έρχεται ως συνέχεια της προσπάθειας για την εμβάθυνση της Ένωσης Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων, η οποία στοχεύει στη διοχέτευση κεφαλαίων προς την πραγματική οικονομία.

Η εκρηκτική άνοδος των asset managers

Σύμφωνα με τα στοιχεία που δημοσιεύθηκαν στο ιστολόγιο της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, τα υπό διαχείριση κεφάλαια στην Ευρώπη έχουν σχεδόν διπλασιαστεί τα τελευταία δέκα χρόνια. Το συνολικό ύψος τους υπερβαίνει πλέον τα 20 τρισεκατομμύρια ευρώ, γεγονός που αναδεικνύει τη συστημική σημασία του κλάδου.

Η ανάλυση επισημαίνει ότι ο κλάδος χαρακτηρίζεται από υψηλή συγκέντρωση, με μόλις 10 έως 15 μεγάλους ομίλους να κυριαρχούν στην αγορά. Αυτοί οι παίκτες διαθέτουν έντονη διασυνοριακή δραστηριότητα, εξυπηρετώντας επενδυτές σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση πέρα από τα εθνικά τους σύνορα.

Το επίκεντρο αυτού του οικοσυστήματος εντοπίζεται κυρίως στην Ιρλανδία και το Λουξεμβούργο, όπου εδρεύει η πλειονότητα των κεφαλαίων. Είναι χαρακτηριστικό ότι σε αυτές τις χώρες, το 90% των επενδυτών προέρχεται από το εξωτερικό, γεγονός που υπογραμμίζει τη βαθιά διασύνδεση του συστήματος.

Τα «τυφλά σημεία» της εθνικής εποπτείας

Παρά το πανευρωπαϊκό τους αποτύπωμα, οι μεγάλοι διαχειριστές κεφαλαίων εξακολουθούν να εποπτεύονται αποκλειστικά σε εθνικό επίπεδο. Η ΕΚΤ προειδοποιεί ότι αυτό το μοντέλο δημιουργεί επικίνδυνα τυφλά σημεία, καθώς οι εθνικές αρχές ενδέχεται να υποτιμούν τις διεθνείς επιπτώσεις μιας κρίσης.

Η εμπειρία από την αναταραχή της άνοιξης του 2020 κατέδειξε την ταχύτητα με την οποία μπορεί να μεταδοθεί η πίεση. Οι μαζικές εξαγορές μεριδίων ανάγκασαν τα κεφάλαια σε εσπευσμένες πωλήσεις στοιχείων ενεργητικού, προκαλώντας έντονη μεταβλητότητα στις αγορές και αναγκάζοντας τις κεντρικές τράπεζες σε παρέμβαση.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις οικονομικών αναλυτών που παρακολουθούν τις κινήσεις της Φρανκφούρτης, η έλλειψη συντονισμού μπορεί να οδηγήσει σε κατακερματισμό της αγοράς. Επισημαίνεται ότι οι κίνδυνοι δεν σταματούν στα σύνορα, και η τρέχουσα αρχιτεκτονική δεν προσφέρει τα απαραίτητα εργαλεία προληπτικής εποπτείας.

Η πρόταση για αναβάθμιση της ESMA

Ως ρεαλιστική λύση, η ΕΚΤ προτείνει την ενίσχυση του ρόλου της Ευρωπαϊκής Αρχής Κινητών Αξιών και Αγορών (ESMA). Η πρόταση περιλαμβάνει τη δημιουργία εποπτικών κολεγίων που θα επικεντρώνονται αποκλειστικά στους μεγαλύτερους και πιο συστημικούς ομίλους του κλάδου.

Αυτή η προσέγγιση θυμίζει τη δομή που ακολουθείται για την νέα ευρωπαϊκή αρχή AMLA, στοχεύοντας στην καθιέρωση μιας ενιαίας μεθοδολογίας. Στόχος είναι η στενή συνεργασία με τις τραπεζικές αρχές, δεδομένων των ισχυρών δεσμών μεταξύ των δύο τομέων.

Παράλληλα, η κεντρική τράπεζα τονίζει ότι απαιτείται ένα ισχυρότερο μακροπροληπτικό πλαίσιο. Συλλογικές συμπεριφορές, όπως η αγελαία πώληση στοιχείων ενεργητικού, μπορούν να απειλήσουν τη σταθερότητα ακόμη και αν κανένας μεμονωμένος φορέας δεν θεωρείται συστημικά κρίσιμος.

Η επόμενη μέρα για τις κεφαλαιαγορές

Καθώς η Ευρώπη καλείται να καλύψει ένα τεράστιο επενδυτικό κενό 750 δισεκατομμυρίων ευρώ, η αποτελεσματική εποπτεία καθίσταται κρίσιμη. Μια πιο συνεκτική αρχιτεκτονική θα μπορούσε να μειώσει τον διοικητικό φόρτο και να ενισχύσει την εμπιστοσύνη των επενδυτών.

Η εξέλιξη της εποπτικής δομής θεωρείται απαραίτητη προϋπόθεση για τη δημιουργία μιας ολοκληρωμένης κεφαλαιαγοράς. Η ΕΚΤ εκτιμά ότι η μετάβαση σε ένα ευρωπαϊκό μοντέλο θα διευκολύνει τη διοχέτευση αποταμιεύσεων προς παραγωγικές επενδύσεις, θωρακίζοντας ταυτόχρονα το σύστημα από μελλοντικές κρίσεις.