Εκεχειρία ΗΠΑ-Ιράν: Οι επιπτώσεις στην ευρωπαϊκή οικονομία και ο κίνδυνος στασιμοπληθωρισμού

Η διβδόμαδη εκεχειρία μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν προσφέρει μια προσωρινή διπλωματική ανάσα, ωστόσο η ευρωπαϊκή οικονομία παραμένει εγκλωβισμένη σε ένα περιβάλλον υψηλού πληθωρισμού και αναιμικής ανάπτυξης. Ο αντιπρόεδρος της Κομισιόν, Βάλντις Ντομπρόβσκις, προειδοποίησε ενώπιον του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για το ενδεχόμενο ενός στασιμοπληθωριστικού σοκ, καθώς οι διεθνείς πιέσεις διαχέονται στα κράτη-μέλη.

Η πρόσφατη επίτευξη της εκεχειρίας δύο εβδομάδων έρχεται ως συνέχεια μιας περιόδου ακραίας γεωπολιτικής κλιμάκωσης, η οποία είχε οδηγήσει τις τιμές της ενέργειας σε επίπεδα συναγερμού. Το γεωπολιτικό αποτύπωμα της σύγκρουσης στον Περσικό Κόλπο έχει ήδη προκαλέσει δομικές στρεβλώσεις στις εφοδιαστικές αλυσίδες, καθιστώντας την ευρωπαϊκή ανάκαμψη εξαιρετικά ευάλωτη.

Παρά τη διπλωματική κινητικότητα, η αβεβαιότητα παραμένει ο κυρίαρχος παράγοντας, καθώς η αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ καθυστερεί σημαντικά. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναγνωρίζει ότι η εύθραυστη ισορροπία δεν αρκεί για να αναστρέψει τις πληθωριστικές προσδοκίες που έχουν ήδη ριζώσει στην αγορά.

Οι αναθεωρημένες προβλέψεις και ο κίνδυνος στασιμοπληθωρισμού

Σύμφωνα με τις επίσημες τοποθετήσεις, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ετοιμάζεται να υποβαθμίσει τις εκτιμήσεις της για την οικονομική μεγέθυνση το 2026 και το 2027. Η ταυτόχρονη άνοδος του πληθωρισμού και η επιβράδυνση του ΑΕΠ δημιουργούν το ιδανικό υπόστρωμα για το φαινόμενο του στασιμοπληθωρισμού.

Ο στασιμοπληθωρισμός — η οικονομική κατάσταση όπου η στασιμότητα της παραγωγής συνυπάρχει με υψηλό πληθωρισμό και ανεργία — αποτελεί τον μεγαλύτερο φόβο των Βρυξελλών. Οι απώλειες στο ευρωπαϊκό ΑΕΠ θα μπορούσαν να αγγίξουν τις 0,6 ποσοστιαίες μονάδες σε περίπτωση που η κρίση λάβει παρατεταμένο χαρακτήρα.

Επιπλέον, ο πληθωρισμός ενδέχεται να ενισχυθεί έως και κατά 1,5 μονάδα, επιβαρύνοντας περαιτέρω το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών. Η κατάσταση αυτή έρχεται σε μια στιγμή που η καταναλωτική εμπιστοσύνη βρίσκεται ήδη σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα λόγω της πολεμικής σύρραξης.

Περιορισμένος δημοσιονομικός χώρος για παρεμβάσεις

Ένα από τα κρισιμότερα σημεία της ανάλυσης του Ντομπρόβσκις αφορά τα περιορισμένα περιθώρια των κρατικών προϋπολογισμών. Η δημοσιονομική χαλάρωση έχει ήδη απορριφθεί ως επιλογή, καθώς τα κράτη-μέλη είναι επιβαρυμένα από τα χρέη της πανδημίας και τις αμυντικές δαπάνες.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων στελεχών της δημόσιας διοίκησης, οποιαδήποτε νέα μέτρα στήριξης θα πρέπει να είναι αυστηρά στοχευμένα. Η λογική των οριζόντιων επιδοτήσεων ανήκει στο παρελθόν, καθώς η Ευρωπαϊκή Ένωση επιδιώκει πλέον τη δημοσιονομική πειθαρχία εν μέσω κρίσης.

Στους διαδρόμους των αρμόδιων υπηρεσιών τονίζεται ότι η εξοικονόμηση ενέργειας παραμένει η μόνη βιώσιμη άμυνα απέναντι στις τιμές. Τα πακέτα στήριξης προς επιχειρήσεις και νοικοκυριά θα επικεντρωθούν αποκλειστικά στους πλέον ευάλωτους, αποφεύγοντας την τροφοδότηση της ζήτησης για ορυκτά καύσιμα.

Η επόμενη μέρα και οι στρατηγικές προτεραιότητες

Η διπλωματική λύση παραμένει ο μοναδικός δρόμος για τη σταθεροποίηση των αγορών, ωστόσο η Ευρώπη οφείλει να προετοιμαστεί για το δυσμενές σενάριο. Η ενεργειακή απεξάρτηση και η ενίσχυση της εσωτερικής παραγωγής αναδεικνύονται σε ζητήματα εθνικής ασφάλειας για την Ένωση.

Κοινή συνισταμένη των αναλύσεων αποτελεί η άποψη ότι η εκεχειρία των 14 ημερών είναι απλώς ένα παράθυρο ευκαιρίας και όχι η λύση του προβλήματος. Οι αγορές θα παραμείνουν σε κατάσταση επιφυλακής, αξιολογώντας καθημερινά τη συνέπεια των δύο πλευρών στη συμφωνία.

Εν αναμονή των νέων προβλέψεων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η προσοχή στρέφεται στην ικανότητα των κρατών να απορροφήσουν τους κραδασμούς χωρίς να εκτροχιάσουν τα δημοσιονομικά τους μεγέθη. Η επόμενη περίοδος θα κρίνει αν η Ευρώπη μπορεί να αποφύγει μια παρατεταμένη ύφεση σε ένα μεταβαλλόμενο παγκόσμιο στερέωμα.