Εφορία: Πότε ανοίγουν οι τραπεζικοί λογαριασμοί και οι έλεγχοι 15ετίας για τις κάρτες

Σε πλήρη εξέλιξη βρίσκεται το νέο σχέδιο της ΑΑΔΕ για την πάταξη της φοροδιαφυγής, με την εφορία να θέτει υπό στενή παρακολούθηση τις αγορές με κάρτες και τις τραπεζικές πληρωμές. Στις περιπτώσεις όπου οι δαπάνες υπερβαίνουν το δηλωθέν εισόδημα, ενεργοποιείται η άρση του τραπεζικού απορρήτου, υποχρεώνοντας τους φορολογούμενους να δικαιολογήσουν την προέλευση των χρημάτων τους.

Η εντατικοποίηση των φορολογικών ελέγχων έρχεται ως συνέχεια της ευρύτερης στρατηγικής για την ψηφιοποίηση της οικονομίας και τον περιορισμό των αδήλωτων εισοδημάτων. Η τεχνολογική αναβάθμιση των ελεγκτικών μηχανισμών επιτρέπει πλέον στην Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων να επεξεργάζεται τεράστιους όγκους δεδομένων σε πραγματικό χρόνο, συνδέοντας άμεσα την καταναλωτική συμπεριφορά με τη φορολογική συμμόρφωση. Το παρασκήνιο αυτής της αυστηροποίησης σχετίζεται με την ανάγκη διεύρυνσης της φορολογικής βάσης μέσω της αξιοποίησης των ηλεκτρονικών ιχνών που αφήνει κάθε συναλλαγή.

Στο στόχαστρο οι δαπάνες με κάρτες και η άρση απορρήτου

Οι φορολογούμενοι που πραγματοποιούν ηλεκτρονικές συναλλαγές οι οποίες δεν βρίσκονται σε αναλογία με τα δηλωθέντα εισοδήματά τους, βρίσκονται πλέον στην πρώτη γραμμή των ελέγχων. Ο αλγόριθμος της ΑΑΔΕ εντοπίζει αυτόματα περιπτώσεις όπου οι αγορές μέσω πιστωτικών και χρεωστικών καρτών υπερβαίνουν σημαντικά το ετήσιο εισόδημα, οδηγώντας σε άμεση εντολή ελέγχου. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση φορολογούμενου που με δηλωθέν εισόδημα 5.517 ευρώ πραγματοποίησε δαπάνες άνω των 120.000 ευρώ, με αποτέλεσμα τον καταλογισμό φόρων και προστίμων ύψους 24.897 ευρώ.

Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται κατά τη συμπλήρωση των κωδικών 049-050 του εντύπου Ε1. Για την εξασφάλιση της έκπτωσης φόρου έως 2.200 ευρώ, απαιτούνται ηλεκτρονικές αγορές ίσες με το 30% του εισοδήματος. Ωστόσο, η δήλωση υπερβολικά υψηλών δαπανών σε σχέση με το εισόδημα αποτελεί πλέον κριτήριο ανάλυσης κινδύνου, το οποίο μπορεί να προκαλέσει την άρση του απορρήτου και την αναζήτηση στοιχείων από το Σύστημα Μητρώων Τραπεζικών Λογαριασμών.

Η 15ετής παραγραφή για τις άτυπες δωρεές

Μια πρόσφατη απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας (ΣτΕ) δημιουργεί νέα δεδομένα για όσους εμφανίζουν σημαντικά ποσά σε λογαριασμούς χωρίς επαρκή τεκμηρίωση. Το δικαστήριο επιβεβαίωσε ότι η φορολογική διοίκηση μπορεί να ανατρέξει έως και 15 χρόνια πίσω σε περιπτώσεις άτυπων δωρεών, εφόσον δεν έχει υποβληθεί η σχετική δήλωση κτήσης περιουσιακού στοιχείου. Η απόφαση του ΣτΕ κρίνει ότι η μη δήλωση περιουσιακών μεταβολών δικαιολογεί την επιμήκυνση του χρόνου ελέγχου, καθώς καθιστά δυσχερή τον εντοπισμό της φορολογητέας ύλης.

Νομικοί κύκλοι επισημαίνουν ότι αυτή η εξέλιξη ενισχύει σημαντικά τη θέση του Δημοσίου, καθώς απορρίπτονται πλέον ισχυρισμοί περί «φύλαξης χρημάτων» από συγγενείς χωρίς έγγραφα ή συμβάσεις. Η εφορία μπορεί πλέον να θεωρήσει ως τεκμήριο δωρεάς οποιαδήποτε πίστωση δεν δικαιολογείται από τα εισοδήματα του τρέχοντος ή των προηγούμενων ετών, επιβάλλοντας τους αναλογούντες φόρους εντός της δεκαπενταετούς παραγραφής.

Ψηφιακό «μάτι» στα ενοίκια και τέλος στα μετρητά

Από το 2026, η ΑΑΔΕ θέτει σε εφαρμογή το Μητρώο Ιδιοκτησίας Ακινήτων, το οποίο θα επιτρέπει τον αυτόματο και καθολικό έλεγχο των μισθωμάτων. Το σύστημα θα εντοπίζει σε πραγματικό χρόνο αναντιστοιχίες μεταξύ των ποσών που δηλώνουν ιδιοκτήτες και ενοικιαστές, ενώ θα εξετάζονται και περιπτώσεις ενοικίων που εμφανίζονται χαμηλότερα από τις τιμές της αγοράς. Οι αυτόματοι έλεγχοι στα ενοίκια θα επεκτείνονται και σε τραπεζικούς λογαριασμούς για τον εντοπισμό αδήλωτων συναλλαγών.

Παράλληλα, η κατάργηση των μετρητών στις πληρωμές ενοικίων από την 1η Ιανουαρίου καθιστά υποχρεωτική τη χρήση του τραπεζικού συστήματος. Η μη συμμόρφωση θα επιφέρει απώλεια φορολογικών εκπτώσεων για τους ιδιοκτήτες και στέρηση του επιδόματος ενοικίου για τους μισθωτές. Η φορολογική διοίκηση στοχεύει στην αντιμετώπιση της διαχρονικά χαμηλής δηλωθείσας δαπάνης ενοικίου, η οποία συχνά δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα.

Οι προκλήσεις της νέας φορολογικής πραγματικότητας

Η νέα πραγματικότητα απαιτεί από τους φορολογούμενους πλήρη διαφάνεια και έγκαιρη τεκμηρίωση κάθε οικονομικής μεταβολής. Η ψηφιακή διασύνδεση των τραπεζών με την ΑΑΔΕ και η χρήση εξελιγμένων αλγορίθμων καθιστούν εξαιρετικά δύσκολη την απόκρυψη εισοδημάτων μέσω τριγωνικών συναλλαγών ή άτυπων ενισχύσεων. Οι πολίτες θα πρέπει να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί με τις ψηφιακές δηλώσεις δωρεών, αξιοποιώντας τον νέο οδηγό της ΑΑΔΕ για να αποφύγουν μελλοντικούς καταλογισμούς.

Αυτό που ανησυχεί τους αναλυτές είναι η αυστηρότητα με την οποία θα εφαρμόζονται τα κριτήρια ανάλυσης κινδύνου, καθώς ακόμη και μικρές αποκλίσεις μπορεί να οδηγήσουν σε χρονοβόρες ελεγκτικές διαδικασίες. Η αγορά φαίνεται να προεξοφλεί μια περίοδο έντονης φορολογικής πίεσης, με στόχο την άντληση εσόδων από την «γκρίζα» ζώνη της οικονομίας, καθιστώντας την τραπεζική διαφάνεια το μοναδικό ασφαλές καταφύγιο για τους συνεπείς φορολογούμενους.