Εφορία: Πώς να δικαιολογήσετε τραπεζικές καταθέσεις και τα λάθη που φέρνουν πρόστιμα

Σύμφωνα με την πρόσφατη απόφαση ΣτΕ 1499/2025, οι φορολογούμενοι φέρουν πλέον το πλήρες βάρος της απόδειξης για την προέλευση των χρημάτων τους, καθώς η γενική επίκληση διαθεσίμων δεν γίνεται δεκτή. Η φορολογική αρχή μπορεί να στηρίζεται σε έμμεσες αποδείξεις για να επιβάλει φόρους σε περιπτώσεις που διαπιστώνεται αδικαιολόγητη προσαύξηση περιουσίας.

Η εξέλιξη αυτή αποτελεί συνέχεια της αυστηροποίησης των ελέγχων που διενεργεί η ΑΑΔΕ, με στόχο τον περιορισμό της φοροδιαφυγής μέσω των τραπεζικών λογαριασμών. Το Συμβούλιο της Επικρατείας ξεκαθαρίζει ότι η διασταύρωση στοιχείων αποτελεί πλέον το βασικό εργαλείο της διοίκησης, η οποία δεν υποχρεούται να αποδείξει την πηγή των χρημάτων, αλλά ο φορολογούμενος οφείλει να τεκμηριώσει κάθε ευρώ.

Η απόφαση του ΣτΕ και το βάρος της απόδειξης

Με την απόφαση ΣτΕ 1499/2025, το ανώτατο δικαστήριο επιβεβαιώνει ότι η φορολογική αρχή μπορεί νόμιμα να θεωρήσει μια κατάθεση ως εισόδημα από άγνωστη πηγή, εάν δεν υπάρχει σαφής σύνδεση με δηλωθέντα ποσά. Αυτό σημαίνει ότι η άρση του τραπεζικού απορρήτου οδηγεί αυτόματα σε καταλογισμό, αν ο πολίτης δεν προσκομίσει συγκεκριμένα παραστατικά.

Οι δικαστές έκριναν ότι η απλή αναφορά σε «επαρκή χρηματικά διαθέσιμα» από το παρελθόν στερείται νομικής βάσης, αν αυτά δεν έχουν δηλωθεί στις φορολογικές δηλώσεις των αντίστοιχων ετών. Η χρονική εγγύτητα μεταξύ μιας συναλλαγής και της κατάθεσης είναι ο κρισιμότερος παράγοντας για την αποδοχή του ισχυρισμού από τους ελεγκτές.

Τα απαραίτητα δικαιολογητικά για τη δικαιολόγηση ποσών

Για να αποφευχθεί η φορολόγηση με συντελεστή που αγγίζει το 33% για προσαύξηση περιουσίας, οι φορολογούμενοι πρέπει να διαθέτουν επίσημα έγγραφα. Αυτά περιλαμβάνουν συμβόλαια πώλησης ακινήτων, βεβαιώσεις από χρηματιστηριακές συναλλαγές και αποδείξεις από την αποπληρωμή ομολόγων ή άλλων επενδυτικών προϊόντων.

Σε περιπτώσεις δανείων, απαιτούνται έγγραφες συμβάσεις με βέβαιη χρονολογία και αποδείξεις εκταμίευσης των ποσών. Επίσης, αν πρόκειται για γονικές παροχές ή δωρεές, αυτές πρέπει να έχουν δηλωθεί στην εφορία εντός των νόμιμων προθεσμιών, συνοδευόμενες από τα αντίστοιχα συμβολαιογραφικά έγγραφα που αποδεικνύουν τη μεταφορά.

Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται στις μεταφορές κεφαλαίων μεταξύ λογαριασμών του ίδιου προσώπου. Οι φορολογούμενοι πρέπει να είναι σε θέση να αποδείξουν ότι δεν πρόκειται για νέα εισροή κεφαλαίων, αλλά για απλή εσωτερική διακίνηση χρημάτων που έχουν ήδη φορολογηθεί ή δικαιολογηθεί στο παρελθόν.

Τα λάθη που οδηγούν σε αυτόματους καταλογισμούς

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων φοροτεχνικών κύκλων, το συνηθέστερο λάθος είναι η πεποίθηση ότι η εφορία πρέπει να βρει την πηγή της φοροδιαφυγής. Στην πραγματικότητα, η χρήση του συστήματος BANCAPP επιτρέπει στην ΑΑΔΕ να εντοπίζει τις αποκλίσεις και να καλεί τον φορολογούμενο να δώσει εξηγήσεις εντός σύντομων προθεσμιών.

Η επίκληση «οικογενειακών αποταμιεύσεων» χωρίς τραπεζική τεκμηρίωση ή η δήλωση πηγών που δεν αντιστοιχούν χρονικά στην κατάθεση απορρίπτονται πλέον συστηματικά. Ειδικά για καταθέσεις άνω των 100.000 ευρώ, ο έλεγχος είναι εξονυχιστικός και καλύπτει βάθος ετών, αναζητώντας τη ροή του χρήματος από την αρχική πηγή μέχρι τον τελικό λογαριασμό.

Τι αναμένεται στη συνέχεια για τους ελέγχους

Η φορολογική διοίκηση αναμένεται να εντείνει τις αυτόματες διασταυρώσεις, αξιοποιώντας τη δεδηλωμένη πρόθεση για ψηφιακό μετασχηματισμό των ελέγχων. Η απόφαση του ΣτΕ λύνει τα χέρια των ελεγκτών, επιτρέποντάς τους να αγνοούν αόριστους ισχυρισμούς και να προχωρούν σε άμεση επιβολή φόρων και προστίμων.

Οι πολίτες οφείλουν να διατηρούν πλήρες αρχείο των οικονομικών τους κινήσεων για τουλάχιστον μία πενταετία, καθώς η τεκμηρίωση είναι η μόνη άμυνα απέναντι στον καταλογισμό πρόσθετων φόρων. Η διαφάνεια στις συναλλαγές και η έγκαιρη δήλωση κάθε εισοδήματος αποτελούν τη μόνη ασφαλή οδό για την αποφυγή δικαστικών περιπετειών.