ΕΦΚΑ: Υποχρεωτική η αποχώρηση των δημοσίων υπαλλήλων για συνταξιοδότηση

Ο e-ΕΦΚΑ εξέδωσε επείγουσα εγκύκλιο που καθιστά υποχρεωτική την αποχώρηση από την υπηρεσία για χιλιάδες υπαλλήλους του Δημοσίου, προειδοποιώντας για τον κίνδυνο αναγκαστικής επιστροφής μισθών. Η νέα οδηγία, η οποία βασίζεται στον νόμο 3801/2009 και τον Υπαλληλικό Κώδικα, ξεκαθαρίζει το τοπίο για πέντε διαφορετικές κατηγορίες εργαζομένων που επιδιώκουν τη συνταξιοδότηση λόγω γήρατος ή αναπηρίας.

Η νέα εγκύκλιος του e-ΕΦΚΑ έρχεται να επιλύσει μια χρόνια ασάφεια που ταλανίζει τη δημόσια διοίκηση, καθώς η παραμονή υπαλλήλων στην υπηρεσία μετά την έκδοση συνταξιοδοτικής απόφασης είχε δημιουργήσει ένα νομικό κενό με σοβαρές οικονομικές επιπτώσεις. Το φαινόμενο των «εργαζόμενων συνταξιούχων» στο Δημόσιο, αν και επιτρεπτό υπό όρους στον ιδιωτικό τομέα, προσκρούει σε συγκεκριμένες διατάξεις του Υπαλληλικού Κώδικα και του νόμου 3801/2009.

Οι νέες οδηγίες για την έξοδο από τη δημόσια υπηρεσία

Σύμφωνα με την εγκύκλιο, η οποία βασίζεται σε έγγραφο του Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, η απόδοση των συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων προϋποθέτει την οριστική αποχώρηση του υπαλλήλου. Η παραμονή στην εργασία ως «εργαζόμενος συνταξιούχος» χωρίς τη λύση της υπαλληλικής σχέσης θεωρείται μη σύννομη και μπορεί να οδηγήσει σε καταλογισμό ποσών.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στο γεγονός ότι πολλές υπηρεσίες ζητούν πλέον την επιστροφή των μισθών που καταβλήθηκαν μετά την ημερομηνία έκδοσης της συνταξιοδοτικής απόφασης. Αυτό συμβαίνει διότι η παράλληλη λήψη μισθού και σύνταξης χωρίς την τήρηση των νόμιμων διαδικασιών δημιουργεί αχρεωστήτως καταβληθέντα ποσά που επιβαρύνουν τον προϋπολογισμό.

Οι 5 κατηγορίες υπαλλήλων και το καθεστώς αποχώρησης

Η εγκύκλιος διακρίνει τους υπαλλήλους σε πέντε βασικές ομάδες. Για τους μόνιμους υπαλλήλους που προσλήφθηκαν μετά την 01/01/2011, η λύση της υπαλληλικής σχέσης είναι απαραίτητη προϋπόθεση για τη συνταξιοδότηση λόγω γήρατος. Αντίθετα, για τους υπαλλήλους με σχέση ΙΔΑΧ, η σχέση λύεται αυτοδίκαια την πρώτη του επόμενου μήνα από την έκδοση της απόφασης.

Στην περίπτωση των υπαλλήλων ΝΠΔΔ που υπάγονται στο ειδικό καθεστώς του ν. 3163/1955, η διαδικασία είναι ακόμη πιο αυστηρή. Ο υπάλληλος πρέπει πρώτα να εξέλθει από την υπηρεσία και στη συνέχεια να υποβάλει τη δήλωση επιλογής συνταξιοδοτικών διατάξεων και την αίτηση συνταξιοδότησης, διασφαλίζοντας τη νομιμότητα της διαδικασίας.

Για τους υπαλλήλους με σχέση ΙΔΟΧ (ορισμένου χρόνου), η παραμονή στην υπηρεσία μετά την έκδοση της απόφασης δεν αποτελεί κώλυμα για την έναρξη καταβολής της σύνταξης. Αυτή η διαφοροποίηση πηγάζει από τη φύση της εργασιακής τους σχέσης, η οποία δεν διέπεται από τις αυστηρές διατάξεις περί μονιμότητας του Δημοσίου.

Ο κίνδυνος επιστροφής αποδοχών και η στάση των υπηρεσιών

Σύμφωνα με υπηρεσιακούς παράγοντες που παρακολουθούν τη διαδικασία, η αυστηροποίηση των ελέγχων κρίθηκε αναγκαία για να αποφευχθεί η διπλή καταβολή αποδοχών σε περιπτώσεις όπου η νομοθεσία επιβάλλει τη διακοπή της μισθοδοσίας. Εν αναμονή περαιτέρω διευκρινίσεων, οι αιτήσεις παραίτησης πρέπει να αντιμετωπίζονται με προσοχή από τα τμήματα προσωπικού.

Επισημαίνεται από παράγοντες της αγοράς ότι η αναδρομική έναρξη της συνταξιοδότησης, ειδικά σε περιπτώσεις αναπηρίας, μπορεί να συμπίπτει με περιόδους που ο υπάλληλος λάμβανε τακτικές αποδοχές. Σε αυτές τις περιπτώσεις, ο ΕΦΚΑ προτείνει τη μεταφορά της έναρξης συνταξιοδότησης στην επόμενη ημέρα της παύσης μισθοδοσίας για την αποφυγή επιστροφής χρημάτων.

Τι ισχύει για τις συντάξεις αναπηρίας και τις αναρρωτικές άδειες

Στις περιπτώσεις συνταξιοδότησης λόγω αναπηρίας, η εγκύκλιος ξεκαθαρίζει ότι αν η υγειονομική κρίση είναι περιορισμένου χρόνου, η παραμονή στην υπηρεσία δεν εμποδίζει την έκδοση της απόφασης. Για τους μόνιμους υπαλλήλους, εφαρμόζεται η διαδικασία της αναρρωτικής άδειας ή διαθεσιμότητας, όπως προβλέπεται στον Υπαλληλικό Κώδικα.

Αντίθετα, αν η αναπηρία κριθεί εφ’ όρου ζωής, η λύση της υπαλληλικής σχέσης καθίσταται υποχρεωτική. Οι ασφαλισμένοι που επιθυμούν να συνταξιοδοτηθούν με ευνοϊκότερα όρια πρέπει να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί με τις προθεσμίες και τα δικαιολογητικά που απαιτούνται για την ομαλή μετάβαση από τον μισθό στη σύνταξη.

Οι επόμενες κινήσεις για τη διασφάλιση της μισθοδοσίας

Η επόμενη μέρα για τους υπαλλήλους που βρίσκονται στο στάδιο της αποχώρησης απαιτεί στενή συνεργασία με τις υπηρεσίες μισθοδοσίας. Η ενημέρωση για την τελευταία ημέρα καταβολής των αποδοχών είναι κρίσιμη, ώστε να μην υπάρξει επικάλυψη με την ημερομηνία έναρξης της σύνταξης, γεγονός που θα ενεργοποιούσε αυτόματες διαδικασίες ανάκτησης.

Οι αρμόδιες υπηρεσίες του Υπουργείου Εσωτερικών αναμένεται να εξετάσουν περαιτέρω το ζήτημα της διακοπής μισθοδοσίας, ειδικά για τους υπαλλήλους ΙΔΑΧ. Μέχρι τότε, η πιστή εφαρμογή των οδηγιών του e-ΕΦΚΑ αποτελεί τη μόνη ασφαλίδα για τους υπαλλήλους που θέλουν να αποφύγουν δυσάρεστες οικονομικές εκπλήξεις κατά την έξοδό τους από τον εργασιακό βίο.