- Η παραγραφή για νέα χρέη από το 2026 μειώνεται από τα 10 στα 5 έτη.
- Για οφειλές έως το τέλος του 2025 παραμένει σε ισχύ η δεκαετής προθεσμία.
- Η παραγραφή οδηγεί σε οριστική απώλεια του αντίστοιχου ασφαλιστικού χρόνου.
- Η ειδοποίηση από το ΚΕΑΟ ανανεώνει την παραγραφή για επιπλέον 5 χρόνια.
- Οι μισθωτοί δεν χάνουν τα ένσημά τους από παραγεγραμμένα χρέη εργοδοτών.
Ριζικές αλλαγές φέρνει η εφαρμογή του Νόμου 4997/2022, καθώς ο χρόνος παραγραφής για τις νέες ασφαλιστικές οφειλές συρρικνώνεται πλέον στην πενταετία. Οι ασφαλισμένοι καλούνται να διαχειριστούν δύο ταχύτητες χρεών, με τον κίνδυνο οριστικής απώλειας ενσήμων να παραμονεύει για όσους επιλέξουν την παραγραφή αντί της ρύθμισης.
| Κατηγορία Οφειλής | Χρόνος Παραγραφής |
|---|---|
| Οφειλές έως 31/12/2025 | 10 έτη |
| Οφειλές από 01/01/2026 | 5 έτη |
| Έναρξη προθεσμίας | 1η Ιανουαρίου επόμενου έτους |
| Ανανέωση λόγω ειδοποίησης | +5 έτη από την ειδοποίηση |
| Οφειλές εργοδοτών (για μισθωτούς) | Δεν επηρεάζουν τα ένσημα |
Η μετάβαση στο νέο καθεστώς παραγραφής αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης προσπάθειας για την εκκαθάριση του ασφαλιστικού συστήματος από ανείσπρακτα βάρη δεκαετιών. Τεχνικά, η πρόκληση έγκειται στην επιτάχυνση των εισπρακτικών μηχανισμών του ΚΕΑΟ, οι οποίοι οφείλουν πλέον να εντοπίζουν και να βεβαιώνουν τις οφειλές σε χρόνο εξπρές, πριν αυτές καταστούν νομικά ανενεργές.
Η μείωση της παραγραφής στην πενταετία λειτουργεί ως δίκοπο μαχαίρι, καθώς ενεργοποιεί ταχύτερα τα αντανακλαστικά του εισπρακτικού μηχανισμού του ΕΦΚΑ.
ΚΕΑΟ, Στοιχεία για τις ασφαλιστικές οφειλές
Ο διαχωρισμός σε παλαιά και νέα χρέη
Ο «χάρτης» των οφειλών χωρίζεται πλέον σε δύο διακριτές περιόδους, ανάλογα με τον χρόνο γέννησης της υποχρέωσης. Για τις οφειλές που δημιουργήθηκαν έως 31/12/2025, παραμένει σε ισχύ η δεκαετής παραγραφή, ανεξάρτητα από το πότε θα γίνει η επίσημη βεβαίωσή τους από τα ταμεία.
Αντίθετα, για τις εισφορές που γεννιούνται από την 1η Ιανουαρίου 2026 και μετά, εφαρμόζεται η πενταετής παραγραφή. Αυτό σημαίνει ότι ο ΕΦΚΑ έχει πλέον πολύ στενότερα χρονικά περιθώρια για να διεκδικήσει τα χρήματα, γεγονός που απαιτεί αυξημένη επαγρύπνηση από την πλευρά του εισπρακτικού μηχανισμού.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων στελεχών της δημόσιας διοίκησης, η αλλαγή αυτή λειτουργεί ως «δίκοπο μαχαίρι». Ενώ προσφέρει μια ανάσα ελευθερίας σε οφειλέτες που βρίσκονταν σε πολυετή ομηρία, ταυτόχρονα ενεργοποιεί αυτοματοποιημένες διαδικασίες κατασχέσεων για να προληφθεί η απώλεια εσόδων του κράτους.
Πότε διακόπτεται η παραγραφή και μηδενίζει το κοντέρ
Η παραγραφή δεν επέρχεται αυτόματα αν ο ασφαλισμένος ή το ταμείο προβούν σε συγκεκριμένες ενέργειες. Η λήψη ατομικής ειδοποίησης από το ΚΕΑΟ ή η έναρξη αναγκαστικής εκτέλεσης αποτελούν τους συνηθέστερους λόγους που «παγώνουν» τον χρόνο, δίνοντας στον ΕΦΚΑ επιπλέον πέντε χρόνια για τη διεκδίκηση.
Επιπλέον, οποιαδήποτε καταβολή δόσης ή η ένταξη σε καθεστώς ρύθμισης θεωρείται έμμεση αναγνώριση του χρέους. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η προθεσμία παραγραφής μηδενίζεται και ξεκινά από την αρχή, καθιστώντας την οφειλή απαιτητή για ένα νέο πλήρη κύκλο πενταετίας ή δεκαετίας.
Το δίλημμα: Παραγραφή ή ρύθμιση για τη σύνταξη
Μια κρίσιμη παράμετρος που συχνά διαφεύγει της προσοχής είναι η σύνδεση των χρεών με τα ένσημα. Όταν μια οφειλή παραγράφεται, ο αντίστοιχος χρόνος ασφάλισης διαγράφεται οριστικά από το σύστημα. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε αδυναμία θεμελίωσης συνταξιοδοτικού δικαιώματος για όσους υπολείπονται λίγων ετών.
Οι ειδικοί προτείνουν στους ασφαλισμένους να προχωρούν σε ηλεκτρονικό έλεγχο των ενσήμων τους πριν αιτηθούν την παραγραφή παλαιών χρεών. Αν ο χρόνος αυτός είναι απαραίτητος, η ρύθμιση της οφειλής παραμένει η μόνη ασφαλής οδός για τη διασφάλιση της μελλοντικής σύνταξης.
Στους διαδρόμους των αρμόδιων υπηρεσιών επισημαίνεται ότι η συνταξιοδότηση με οφειλές παραμένει εφικτή μόνο εντός συγκεκριμένων οικονομικών ορίων. Η παραγραφή μπορεί να μειώσει το συνολικό χρέος κάτω από αυτά τα όρια, αλλά η απώλεια ασφαλιστικού χρόνου είναι μια μη αναστρέψιμη συνέπεια που απαιτεί προσεκτικό σχεδιασμό.
Ο οδικός χάρτης για την απαλλαγή από παλαιά χρέη
Οι ελεύθεροι επαγγελματίες και οι αυτοαπασχολούμενοι έχουν πλέον τη δυνατότητα να υποβάλουν αίτηση εξέτασης παραγραφής. Η διαδικασία αυτή αφορά κυρίως χρέη που υπερβαίνουν τη 10ετία και για τα οποία ο ΕΦΚΑ δεν έχει επιδείξει καμία εισπρακτική δραστηριότητα όλο αυτό το διάστημα.
Είναι σημαντικό να τονιστεί ότι για τους μισθωτούς, η παραγραφή των εργοδοτικών εισφορών δεν επηρεάζει τα δικά τους δικαιώματα. Το ΚΕΑΟ στρέφεται αποκλειστικά κατά του εργοδότη, ενώ ο ασφαλιστικός χρόνος του εργαζομένου παραμένει ισχυρός, καθώς η ευθύνη απόδοσης των εισφορών βαρύνει την επιχείρηση.
Εν αναμονή περαιτέρω διευκρινίσεων, νομικοί κύκλοι τονίζουν ότι η αρχή της παραγραφής — η απώλεια του δικαιώματος δικαστικής επιδίωξης μιας απαίτησης λόγω παρέλευσης χρόνου — αποτελεί πλέον το ισχυρότερο όπλο για την εκκαθάριση των ατομικών λογαριασμών ασφάλισης από «φουσκωμένα» χρέη του παρελθόντος.
Οδηγός ενεργειών για οφειλέτες
- Ελέγξτε την ασφαλιστική σας ιστορία στο σύστημα 'Άτλας' πριν ζητήσετε παραγραφή.
- Υποβάλετε αίτηση εξέτασης παραγραφής μόνο αν δεν χρειάζεστε τα ένσημα για σύνταξη.
- Αποφύγετε την καταβολή μικροποσών αν στοχεύετε στην παραγραφή παλαιών χρεών.
- Αναζητήστε νομική συμβουλή αν λάβετε ειδοποίηση κατάσχεσης για χρέη πέραν της 10ετίας.
