ΕΦΚΑ: Νέο μοντέλο ρύθμισης οφειλών με ατομικό προφίλ – Έως 120 δόσεις για τους οφειλέτες

Στο μικροσκόπιο ιδιωτών συμβούλων μπαίνουν πλέον οι ληξιπρόθεσμες οφειλές προς τον e-ΕΦΚΑ, οι οποίες άγγιξαν το ιστορικό υψηλό των 50,68 δισ. ευρώ. Σύμφωνα με την έκθεση του β’ τριμήνου του ΚΕΑΟ, η νέα στρατηγική προβλέπει εξατομικευμένα σχήματα αποπληρωμής που μπορούν να φτάσουν τις 120 δόσεις, στοχεύοντας στην ανακούφιση των μικροοφειλετών που πλήττονται από τις διαδοχικές αυξήσεις εισφορών.

Η ανάγκη για ένα νέο μοντέλο διαχείρισης των ασφαλιστικών χρεών καθίσταται επιτακτική, καθώς το συνολικό χρέος προς το ασφαλιστικό σύστημα παρουσιάζει ανοδική τάση παρά τις ετήσιες εισπράξεις. Η εξέλιξη αυτή έρχεται ως συνέχεια της διαρκούς επιβάρυνσης των μη μισθωτών, οι οποίοι καλούνται να ισορροπήσουν ανάμεσα στις τρέχουσες εισφορές και τις παλαιότερες υποχρεώσεις.

Η είσοδος των ιδιωτών στη διαχείριση του χρέους

Εντός των επόμενων μηνών αναμένεται να ξεκινήσει ο διεθνής διαγωνισμός για την πρόσληψη ιδιωτικών εταιρειών συμβούλων, οι οποίες θα αναλάβουν την αξιολόγηση του χαρτοφυλακίου των οφειλών. Οι ιδιώτες δεν θα έχουν καμία εμπλοκή στην άμεση είσπραξη, καθώς η αρμοδιότητα αυτή παραμένει αποκλειστικά στο Κέντρο Είσπραξης Ασφαλιστικών Οφειλών (ΚΕΑΟ).

Ο ρόλος των συμβούλων θα είναι καθαρά υποστηρικτικός και τεχνικός, εστιάζοντας στη δημιουργία εξατομικευμένων προτάσεων ρύθμισης. Θα αναλύουν το προφίλ του οφειλέτη, λαμβάνοντας υπόψη το ύψος της οφειλής, τον χρόνο δημιουργίας της και την οικονομική δυνατότητα αποπληρωμής.

Αυτή η προσέγγιση στοχεύει να δώσει λύση στο σενάριο των 120 δόσεων, το οποίο επανέρχεται στο προσκήνιο για συγκεκριμένες κατηγορίες ασφαλισμένων. Η εξατομίκευση θεωρείται το κλειδί για να αποφευχθεί η απώλεια των ρυθμίσεων, ένα φαινόμενο που στο παρελθόν οδήγησε στην κατάρρευση σχημάτων ύψους 21 δισ. ευρώ.

Εξατομικευμένες λύσεις και το όριο των 120 δόσεων

Οι ατομικές ρυθμίσεις θα αφορούν κυρίως τους μικροοφειλέτες, οι οποίοι αποτελούν τη συντριπτική πλειονότητα του συστήματος. Σύμφωνα με τα στοιχεία, το 87,31% των οφειλετών χρωστά ποσά που δεν υπερβαίνουν τις 30.000 ευρώ, ενώ επτά στους δέκα έχουν χρέη κάτω από 15.000 ευρώ.

Για αυτές τις περιπτώσεις, η αποπληρωμή σε 120 δόσεις θα είναι δυνατή εφόσον παρέχονται αντίστοιχες εξασφαλίσεις, όπως η προσημείωση ακινήτων. Στόχος είναι να δημιουργηθεί ένας βιώσιμος μηχανισμός που θα αποτρέπει τη συσσώρευση νέων χρεών, η οποία συχνά οδηγεί στην απώλεια για την πλήρη υγειονομική κάλυψη χιλιάδων επαγγελματιών.

Αντίθετα, για τους μεγάλους οφειλέτες, η κύρια οδός παραμένει ο εξωδικαστικός μηχανισμός. Η διαδικασία αυτή επιτρέπει τη συνολική διευθέτηση των υποχρεώσεων προς το Δημόσιο και τις τράπεζες, προσφέροντας μακροχρόνιους ορίζοντες εξόφλησης για χρέη που υπό άλλες συνθήκες θα κρίνονταν ανεπίδεκτα είσπραξης.

Η παγίδα των προσαυξήσεων και η νέα επιβάρυνση

Ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα παραμένει ο μηχανισμός των προσαυξήσεων, ο οποίος διογκώνει τεχνητά το χρέος. Από τα 50,68 δισ. ευρώ των συνολικών οφειλών, τα 20,84 δισ. ευρώ (περίπου το 41%) αντιστοιχούν σε πρόσθετα τέλη και τόκους, με το ετήσιο επιτόκιο να παραμένει στο 8,5%.

Η κατάσταση επιβαρύνεται περαιτέρω από την αύξηση των εισφορών κατά 2,5% που τέθηκε σε ισχύ από την 1η Ιανουαρίου 2026. Πρόκειται για την τέταρτη διαδοχική αύξηση, η οποία έχει οδηγήσει σε μια σωρευτική επιβάρυνση 18,26% μέσα σε μόλις τέσσερα χρόνια, πιέζοντας τη ρευστότητα των ελεύθερων επαγγελματιών.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων φοροτεχνικών κύκλων, η επιτυχία του νέου μοντέλου θα κριθεί από την ικανότητα των ιδιωτών να προτείνουν ρεαλιστικές δόσεις. Επισημαίνεται ότι αν η μηνιαία καταβολή υπερβαίνει τις πραγματικές δυνατότητες του οφειλέτη, ο κίνδυνος επιστροφής στον φαύλο κύκλο των χρεών παραμένει υψηλός.

Οι προκλήσεις και το χρονοδιάγραμμα των αλλαγών

Η αυστηρή εποπτεία από τον ΕΦΚΑ και το Υπουργείο Εργασίας αποτελεί προϋπόθεση για την κοινωνική αποδοχή του μέτρου. Οι ιδιωτικές εταιρείες θα αξιολογούνται βάσει συγκεκριμένων στόχων απόδοσης, ενώ προβλέπονται ρήτρες μη συμμόρφωσης για την προστασία των ασφαλισμένων από αθέμιτες πρακτικές.

Παράλληλα, οι οφειλέτες θα πρέπει να σταθμίσουν τις επιλογές τους, λαμβάνοντας υπόψη και την πενταετή παραγραφή των χρεών που ισχύει πλέον. Η παραγραφή μπορεί να μειώνει το χρέος, αλλά ενέχει τον κίνδυνο απώλειας συντάξιμου χρόνου, γεγονός που καθιστά τη ρύθμιση την ασφαλέστερη επιλογή για τη μελλοντική συνταξιοδότηση.

Το επόμενο διάστημα θα είναι κρίσιμο για την οριστικοποίηση των κριτηρίων ένταξης στο νέο σύστημα. Οι επαγγελματίες καλούνται να παρακολουθούν τις επίσημες ανακοινώσεις, καθώς η εξατομικευμένη προσέγγιση υπόσχεται να δώσει «ανάσα» σε όσους έχουν πραγματική αδυναμία πληρωμής αλλά επιθυμούν να παραμείνουν ασφαλιστικά ενήμεροι.