ΕΦΚΑ: Αντίστροφη μέτρηση για τις ασφαλιστικές εισφορές – Η προθεσμία και η παγίδα των χαμηλών συντάξεων

Περίπου 1,4 εκατομμύρια ελεύθεροι επαγγελματίες, αυτοαπασχολούμενοι και αγρότες έχουν περιθώριο έως τις 31 Ιανουαρίου 2026 για να επιλέξουν την ασφαλιστική τους κατηγορία στον ΕΦΚΑ. Η νέα αύξηση κατά 2,6% στις εισφορές, σε συνδυασμό με το γεγονός ότι 7 στους 10 μη μισθωτούς οφείλουν στο Ταμείο, δημιουργεί ένα ασφυκτικό πλαίσιο που απειλεί το ύψος των μελλοντικών συντάξεων, καθώς 300.000 ασφαλισμένοι αδυνατούν να συνταξιοδοτηθούν λόγω χρεών.

Η τρέχουσα αναπροσαρμογή έρχεται ως συνέχεια μιας τριετούς κλιμακωτής επιβάρυνσης που ξεκίνησε το 2023, με τη συνολική αύξηση να αγγίζει το 18,36% για την περίοδο 2023-2025. Τεχνικά, η πρόκληση για τους μη μισθωτούς έγκειται στην ισορροπία μεταξύ των τρέχουσων οικονομικών υποχρεώσεων και της εξασφάλισης μιας αξιοπρεπούς διαβίωσης μετά το πέρας του εργασιακού βίου.

Η ψηφιακή διαδικασία και οι προθεσμίες του ΕΦΚΑ

Η ειδική ηλεκτρονική υπηρεσία για την επιλογή ασφαλιστικής κατηγορίας κύριας, επικουρικής ασφάλισης και εφάπαξ παροχών παραμένει ανοιχτή για τους ενδιαφερόμενους. Οι ασφαλισμένοι καλούνται να υποβάλουν την αίτησή τους, καθώς η επιλεγείσα κλίμακα θα καθορίσει το ύψος των ειδοποιητηρίων για ολόκληρο το τρέχον έτος.

Επισημαίνεται ότι η ίδια υποχρέωση αφορά και όσους ασκούν παράλληλη μισθωτή απασχόληση, οι οποίοι πρέπει να δηλώσουν την κατηγορία στην οποία επιθυμούν να υπαχθούν. Σε περίπτωση που ένας ασφαλισμένος δεν προχωρήσει σε καμία ενέργεια, το σύστημα θα τον κατατάξει αυτόματα στην ίδια κατηγορία με το προηγούμενο έτος.

Σύμφωνα με τις επίσημες ανακοινώσεις, αυξάνονται οι εισφορές κατά 2,6% από την 1η Ιανουαρίου 2026, μια εξέλιξη που συνδέεται άμεσα με τον μέσο ετήσιο πληθωρισμό. Μέχρι την ολοκλήρωση της εκκαθαριστικής διαδικασίας, η έκδοση των νέων ειδοποιητηρίων παραμένει σε αναστολή.

Η παγίδα της χαμηλής εισφοράς και οι συντάξεις των 800 ευρώ

Ένα από τα πιο ανησυχητικά στοιχεία είναι ότι εννέα στους δέκα επαγγελματίες επιλέγουν σταθερά την πρώτη ασφαλιστική κατηγορία. Αν και η επιλογή αυτή προσφέρει πρόσκαιρη οικονομική ανακούφιση, οδηγεί με μαθηματική ακρίβεια σε συντάξεις που μετά βίας ξεπερνούν τα 800 ευρώ, ακόμη και μετά από 40 έτη εισφορών.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων στελεχών της κοινωνικής ασφάλισης, η ζημιά στο τελικό ποσό της σύνταξης είναι δύσκολο να αποκατασταθεί στο μέλλον. Ακόμη και αν ένας ασφαλισμένος αποφασίσει να μεταπηδήσει σε υψηλότερη κατηγορία λίγο πριν τη συνταξιοδότηση, η ανταποδοτικότητα παραμένει περιορισμένη.

Επιπλέον, η επιλεγείσα κατηγορία επηρεάζει άμεσα και το κόστος των πλασματικών ετών στην περίπτωση εξαγοράς. Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι η εμμονή στο χαμηλό ασφάλιστρο δημιουργεί μια γενιά συνταξιούχων που θα κινείται στα όρια της φτώχειας, παρά τον μακροχρόνιο ασφαλιστικό τους βίο.

Ο σκόπελος των χρεών και η αδυναμία συνταξιοδότησης

Η κατάσταση περιπλέκεται περαιτέρω από το γεγονός ότι 7 στους 10 ελεύθερους επαγγελματίες εμφανίζουν οφειλές προς τον ΕΦΚΑ. Το πρόβλημα της συνταξιοδότησης λόγω χρεών αφορά πλέον 300.000 άτομα, τα οποία βρίσκονται σε πλήρη αδυναμία λήψης της σύνταξής τους αν δεν ρυθμίσουν τις εκκρεμότητες.

Στους διαδρόμους των αρμόδιων υπηρεσιών εκφράζεται έντονος προβληματισμός για τη βιωσιμότητα του συστήματος, καθώς οι συσσωρευμένες οφειλές λειτουργούν ως τροχοπέδη. Οι ασφαλισμένοι που υποβάλλουν αίτηση συνταξιοδότησης ενώ εργάζονται, επιβαρύνονται με επιπλέον πόρο 40% έως 50% επί της εισφοράς τους.

Τι αναμένεται στη συνέχεια

Η ημερομηνία της 31ης Ιανουαρίου αποτελεί ορόσημο για τον προγραμματισμό των μη μισθωτών. Η επιλογή κατηγορίας δεν είναι απλώς μια γραφειοκρατική υποχρέωση, αλλά μια στρατηγική απόφαση που θα καθορίσει το διαθέσιμο εισόδημα κατά την περίοδο της τρίτης ηλικίας.

Οι αναλυτές τονίζουν ότι η αναπροσαρμογή των εισφορών θα συνεχιστεί και τα επόμενα έτη, ακολουθώντας την πορεία των τιμών στην αγορά. Η έγκαιρη ενημέρωση και η ορθή ρύθμιση τυχόν οφειλών αποτελούν τα μοναδικά εργαλεία για την αποφυγή δυσάρεστων εκπλήξεων κατά την έξοδο από την εργασία.