ΕΕ: Επιδοτήσεις στο μοσχάρι 580 φορές υψηλότερες έναντι των οσπρίων

Μια αποκαλυπτική έκθεση της οργάνωσης Foodrise φέρνει στο φως την τεράστια ανισορροπία στις αγροτικές ενισχύσεις της ΕΕ, αποκαλύπτοντας ότι το βόειο κρέας και το αρνί λαμβάνουν 580 φορές περισσότερες επιδοτήσεις σε σύγκριση με τα όσπρια. Παρά τις εκκλήσεις της επιστημονικής κοινότητας για στροφή σε βιώσιμες πηγές πρωτεΐνης, η Κοινή Αγροτική Πολιτική φαίνεται να πριμοδοτεί δυσανάλογα κλάδους με υψηλό περιβαλλοντικό αποτύπωμα.

Η τρέχουσα αρχιτεκτονική της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ) βασίζεται ιστορικά σε ένα μοντέλο ενισχύσεων που συνδέεται άρρηκτα με την έκταση της καλλιεργήσιμης γης. Αυτός ο μηχανισμός — ο οποίος πριμοδοτεί τις μεγάλες εκμεταλλεύσεις ανεξαρτήτως του στρατηγικού αντικτύπου της παραγωγής — έχει οδηγήσει σε μια στρεβλή κατανομή πόρων που ευνοεί την εντατική κτηνοτροφία.

Η οικονομική ανισορροπία στις επιδοτήσεις πρωτεΐνης

Σύμφωνα με την ανάλυση της Foodrise, η Ευρωπαϊκή Ένωση διοχετεύει το μεγαλύτερο μέρος του προϋπολογισμού της για τα τρόφιμα σε προϊόντα ζωικής προέλευσης. Συγκεκριμένα, το 2020 το κρέας και τα γαλακτοκομικά έλαβαν το αστρονομικό ποσό των 39 δισεκατομμυρίων ευρώ σε επιδοτήσεις.

Στον αντίποδα, τα φρούτα και τα λαχανικά περιορίστηκαν στα 3,6 δισ. ευρώ, ενώ τα δημητριακά έλαβαν μόλις 2,4 δισ. ευρώ. Η ανισότητα αυτή γίνεται ακόμη πιο χαοτική αν συγκρίνουμε το μοσχάρι με τα όσπρια, όπου η διαφορά φτάνει τις 580 φορές, ενώ το χοιρινό επιδοτείται 240 φορές περισσότερο.

Όπως επισημαίνεται στο ρεπορτάζ του Guardian, οι αγελάδες και τα πρόβατα επωφελούνται διπλά, καθώς λαμβάνουν ενισχύσεις τόσο για τις εκτάσεις βοσκής όσο και μέσω των επιδοτήσεων για τις ζωοτροφές που απαιτούνται για την εκτροφή τους.

Περιβαλλοντικό κόστος και δημόσια υγεία

Οι επιστήμονες του κλίματος προειδοποιούν ότι η κτηνοτροφική παραγωγή αποτελεί έναν από τους κύριους παράγοντες εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου. Παρά τις προειδοποιήσεις, τα χρήματα των Ευρωπαίων φορολογουμένων συνεχίζουν να στηρίζουν έναν κλάδο που θεωρείται επιβλαβής για το περιβάλλον.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων στελεχών της δημόσιας διοίκησης, η ενσωμάτωση στόχων δημόσιας υγείας στη χάραξη πολιτικής είναι πλέον επιτακτική. Οι γιατροί χαρακτηρίζουν την υψηλή κατανάλωση κρέατος ως ανθυγιεινή, όμως η αγορά παραμένει εγκλωβισμένη σε παρωχημένα μοντέλα ενισχύσεων.

Αυτή η κατάσταση έρχεται σε πλήρη αντίθεση με τις πρόσφατες προειδοποιήσεις του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου για την ανάγκη μεγαλύτερης λογοδοσίας και δημοσιονομικής διαφάνειας στη νέα ΚΑΠ μετά το 2028.

Η αντίσταση των λόμπι και το «μπλόκο» στα φυτικά προϊόντα

Η προσπάθεια για μετάβαση σε μια πιο φυτική διατροφή συναντά ισχυρές αντιστάσεις από τα αγροτικά λόμπι. Πρόσφατα, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ψήφισε την απαγόρευση χρήσης όρων όπως «μπριζόλα» ή «λουκάνικο» για φυτικά τρόφιμα, μια κίνηση που προκάλεσε ειρωνικά σχόλια από περιβαλλοντικές οργανώσεις.

Η στρατηγική «Από το Αγρόκτημα στο Πιάτο» της ΕΕ φαίνεται να υπονομεύεται από τις ίδιες τις χρηματοδοτικές της δομές. Η Anniek Kortleve από το Πανεπιστήμιο του Leiden τονίζει ότι οι μεταρρυθμίσεις πρέπει να εξετάσουν ολόκληρη την αλυσίδα εφοδιασμού, συμπεριλαμβανομένων των ζωοτροφών.

Η πίεση στις τιμές των τροφίμων, όπως είδαμε και στις αναλύσεις για τον πληθωρισμό στο κρέας, καθιστά τη συζήτηση για την αναδιάρθρωση των επιδοτήσεων πιο επίκαιρη από ποτέ για το διαθέσιμο εισόδημα των πολιτών.

Η επόμενη μέρα για την ευρωπαϊκή γεωργία

Ο «στρατηγικός διάλογος» που ξεκίνησε η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν αναγνώρισε την ανάγκη για στήριξη της μετάβασης προς φυτικές πρωτεΐνες. Ωστόσο, οι ειδικοί παραμένουν επιφυλακτικοί για το αν οι πράσινοι όροι που εισήχθησαν το 2023 αρκούν για να αλλάξουν το τοπίο.

Η ελληνική κτηνοτροφία, η οποία ήδη δέχεται πιέσεις από τη συμφωνία ΕΕ-Mercosur, θα κληθεί να προσαρμοστεί σε ένα περιβάλλον όπου η βιωσιμότητα θα αποτελεί προϋπόθεση για τη χρηματοδότηση. Η ανάγκη για μια κοινή αγροδιατροφική πολιτική που να προστατεύει την υγεία και το κλίμα είναι πλέον μονόδρομος.