ΔΝΤ: Η Ευρώπη χάνει τη μάχη της ανταγωνιστικότητας – Ο κίνδυνος για το κοινωνικό μοντέλο

Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο εκπέμπει σήμα κινδύνου για την Ευρωπαϊκή Ένωση, τονίζοντας ότι ο μηχανισμός σύγκλισης που αποτέλεσε το θεμέλιο της ευημερίας του 20ού αιώνα πλέον επιβραδύνεται επικίνδυνα. Σε μια συγκυρία γεωπολιτικής αστάθειας, η Ευρώπη καλείται να αντιμετωπίσει την υστέρηση παραγωγικότητας και την υπερρύθμιση για να αποφύγει τη μόνιμη οικονομική υποβάθμιση και τη διάβρωση του κοινωνικού της προτύπου.

Η τρέχουσα ανάλυση του Ταμείου έρχεται σε μια στιγμή που το γεωπολιτικό αποτύπωμα της Γηραιάς Ηπείρου δοκιμάζεται από πολλαπλά μέτωπα. Η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία και η μεταβολή των διατλαντικών σχέσεων δημιουργούν ένα περιβάλλον όπου η οικονομική ισχύς ταυτίζεται πλέον άμεσα με την εθνική ασφάλεια και τη στρατηγική αυτονομία.

Η διάβρωση της ευρωπαϊκής ευημερίας και το ΑΕΠ

Σύμφωνα με τα στοιχεία του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, η ευρωπαϊκή οικονομία υποχωρεί σε σχετικούς όρους, καθώς το ΑΕΠ της ΕΕ έχει χάσει σημαντικό έδαφος έναντι των ΗΠΑ και της Κίνας από το 2010. Αν και η Ευρώπη παραμένει μια πλούσια περιοχή, η σχετική ευημερία της διαβρώνεται σταδιακά, καθιστώντας δυσκολότερη τη χρηματοδότηση του ευρωπαϊκού κοινωνικού μοντέλου.

Το Ταμείο εκτιμά ότι ένα ενδεχόμενο σοβαρό πλήγμα στο διεθνές εμπόριο θα μπορούσε να κοστίσει στην ΕΕ περίπου 0,3% του ΑΕΠ μέσα στο τρέχον και το επόμενο έτος. Αυτή η πρόβλεψη ενισχύει την ανάγκη για άμεση δράση, καθώς οι γεωπολιτικές ανατροπές το 2026 αναδιαμορφώνουν ήδη την παγκόσμια επιχειρηματική σκηνή.

Το χάσμα παραγωγικότητας και η φυγή καινοτομίας

Η παραγωτικότητα, που κάποτε αποτελούσε το ισχυρό πλεονέκτημα της Ένωσης, πλέον υστερεί συστηματικά έναντι των Ηνωμένων Πολιτειών. Το ΔΝΤ επισημαίνει ότι οι αμερικανικές εταιρείες, ιδιαίτερα στον τομέα της υψηλής τεχνολογίας, υπερτερούν συντριπτικά σε μέγεθος και κεφαλαιοποίηση, δημιουργώντας ένα περιβάλλον όπου οι ευρωπαϊκές νεοφυείς επιχειρήσεις δυσκολεύονται να αναπτυχθούν.

Αποτέλεσμα αυτής της υστέρησης είναι η μετακίνηση καινοτόμων ιδεών και ταλαντούχων επιχειρηματιών εκτός ΕΕ. Η ανάγκη για ενσωμάτωση προτάσεων, όπως αυτές που περιλαμβάνει η έκθεση Ντράγκι, κρίνεται πλέον επιτακτική για την ενίσχυση της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας και την ανάσχεση του brain drain στον επιχειρηματικό τομέα.

Στους διαδρόμους των αρμόδιων υπηρεσιών στις Βρυξέλλες, αναλυτές στρατηγικής επισημαίνουν ότι η Ευρώπη δεν έχει πλέον την πολυτέλεια του εφησυχασμού. Η στασιμότητα των μεταρρυθμίσεων σε εθνικό επίπεδο θεωρείται ο κύριος υπαίτιος για την απώλεια της δυναμικής σύγκλισης μεταξύ των κρατών-μελών.

Υπερρύθμιση και κατακερματισμός της αγοράς

Το κόστος της υπερρύθμισης αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα εμπόδια για την ανάπτυξη. Τα ρυθμιστικά εμπόδια στο ενδοευρωπαϊκό εμπόριο παραμένουν πολλαπλάσια σε σχέση με τις ΗΠΑ, ενώ η κινητικότητα των εργαζομένων παραμένει περιορισμένη, παρά το γεγονός ότι το μισθολογικό χάσμα μεταξύ των χωρών παραμένει σημαντικό.

Επιπλέον, ο χρηματοπιστωτικός τομέας παραμένει διασπασμένος σε 27 εθνικά συστήματα, εμποδίζοντας την κατεύθυνση κεφαλαίων σε παραγωγικές επενδύσεις. Το ΔΝΤ καλεί σε μια εκτεταμένη ρυθμιστική εκκαθάριση και στην ταχύτερη ενοποίηση των κεφαλαιαγορών, ώστε να στηριχθούν οι πιο καινοτόμες επιχειρήσεις της ηπείρου.

Η επόμενη μέρα και το αναπτυξιακό άλμα

Η ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς πρέπει να αποτελέσει την απόλυτη προτεραιότητα της ΕΕ, με σαφή χρονοδιαγράμματα και πολιτική καθοδήγηση. Το Ταμείο εκτιμά ότι αν οι εσωτερικές τριβές μειωθούν σε επίπεδα συγκρίσιμα με εκείνα των ΗΠΑ, η ευρωπαϊκή παραγωγικότητα θα μπορούσε να αυξηθεί έως και κατά 20%.

Παρά το υψηλό δημόσιο χρέος σε ορισμένες χώρες, το συνολικό χρέος της ΕΕ επιτρέπει τη χρηματοδότηση στρατηγικών προτεραιοτήτων στην ενέργεια και την άμυνα. Η μετάβαση από μια ένωση υπερρύθμισης σε μια ένωση ταχείας προσαρμογής είναι ο μόνος δρόμος για το επόμενο μεγάλο αναπτυξιακό άλμα της Ευρώπης.