Δημόσιο: Τέλος στην ελαστικότητα με το νέο αυστηρό πλαίσιο δημοσιονομικής εποπτείας

Σε καθεστώς αυστηρής επιτήρησης εισέρχονται από χθες οι φορείς της Γενικής Κυβέρνησης, καθώς τέθηκε σε ισχύ η νέα απόφαση του υφυπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Θάνου Πετραλιά. Το νέο πλαίσιο αντικαθιστά πλήρως το καθεστώς του 2018, εισάγοντας αυτόματους κόφτες δαπανών και ρητές κυρώσεις για όσους αποκλίνουν από τους στόχους.

Η μετάβαση σε ένα μοντέλο χρηστής δημοσιονομικής διαχείρισης αποτελεί πλέον επιτακτική ανάγκη, καθώς η ελληνική δημόσια διοίκηση καλείται να ξεπεράσει κρίσιμες αδυναμίες που εντοπίστηκαν σε παλαιότερους ελέγχους. Η νέα ρύθμιση δεν αποτελεί απλώς μια τυπική αλλαγή κανόνων, αλλά μια στρατηγική στροφή προς την πραγματικού χρόνου παρακολούθηση των δαπανών, διασφαλίζοντας ότι το δημοσιονομικό πλεόνασμα δεν θα απειληθεί από αστοχίες μεμονωμένων φορέων.

Οι βασικοί πυλώνες του νέου συστήματος εποπτείας

Στον πυρήνα της μεταρρύθμισης βρίσκεται το Γενικό Λογιστήριο του Κράτους (ΓΛΚ), το οποίο αναβαθμίζεται σε κεντρικό ελεγκτικό βραχίονα με διευρυμένες αρμοδιότητες. Όλοι οι φορείς, με εξαίρεση τους ΟΤΑ, υποχρεούνται πλέον να καταρτίζουν μηνιαία προγράμματα εκτέλεσης προϋπολογισμού, τα οποία θα αποτελούν τον «οδικό χάρτη» για την επίτευξη των τριμηνιαίων στόχων.

Για την Κεντρική Διοίκηση, η έμφαση δίνεται στον έλεγχο των ανώτατων ορίων δαπανών, ενώ για τα νομικά πρόσωπα το κριτήριο είναι το καθαρό δημοσιονομικό αποτέλεσμα. Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στην αποτροπή δημιουργίας ληξιπρόθεσμων οφειλών, καθώς οι μεταβολές των απλήρωτων υποχρεώσεων θα προσμετρώνται άμεσα στην αξιολόγηση της απόδοσης κάθε φορέα.

Υποχρεωτικά μνημόνια συνεργασίας και το όριο των 10 εκατ. ευρώ

Μία από τις σημαντικότερες καινοτομίες είναι η υποχρεωτική σύναψη μνημονίων συνεργασίας για όλους τους φορείς με προϋπολογισμό που υπερβαίνει τα 10 εκατομμύρια ευρώ. Τα μνημόνια αυτά υπογράφονται μεταξύ του φορέα και του εποπτεύοντος υπουργείου και λειτουργούν ως συμβόλαια απόδοσης, περιλαμβάνοντας εκ των προτέρων διορθωτικά μέτρα.

Σύμφωνα με εκτιμήσεις από νομικούς παραστάτες που ειδικεύονται στο δημόσιο δίκαιο, η νομική ισχύς αυτών των μνημονίων δημιουργεί ένα δεσμευτικό πλαίσιο που δεν επιτρέπει παρερμηνείες. Σε περίπτωση που διαπιστωθεί αρνητική απόκλιση άνω του 10%, ενεργοποιούνται αυτόματα περικοπές σε ελαστικές δαπάνες, χωρίς να απαιτείται περαιτέρω διαβούλευση.

Κυρώσεις και ο ρόλος του Επόπτη Οικονομικών Υπηρεσιών

Το νέο πλαίσιο εισάγει για πρώτη φορά ένα κλιμακωτό σύστημα κυρώσεων που φτάνει μέχρι την παύση διοικήσεων. Εάν οι αποκλίσεις επιμένουν, το Υπουργείο Οικονομικών έχει τη δυνατότητα να ορίσει Επόπτη Οικονομικών Υπηρεσιών, ο οποίος θα ελέγχει άμεσα κάθε δαπάνη του φορέα. Για τα νομικά πρόσωπα, οι συνέπειες περιλαμβάνουν ακόμη και την αναστολή καταβολής αμοιβών στα μέλη των Διοικητικών Συμβουλίων.

Ειδική μέριμνα λαμβάνεται για τους φορείς κοινωνικής φροντίδας, την υγεία και την ασφάλιση. Νοσοκομεία και ασφαλιστικά ταμεία υποχρεούνται σε συχνότερη ηλεκτρονική υποβολή στοιχείων, ανεξαρτήτως του ύψους του προϋπολογισμού τους, προκειμένου να υπάρχει έγκαιρη προειδοποίηση για τυχόν δημοσιονομικές «τρύπες» που θα μπορούσαν να εκτροχιάσουν τον κρατικό προϋπολογισμό.

Η επόμενη μέρα για τη δημοσιονομική πειθαρχία

Η εφαρμογή του νέου πλαισίου σηματοδοτεί την είσοδο σε μια εποχή όπου η λογοδοσία γίνεται ο κανόνας και όχι η εξαίρεση. Η αυστηρή στοχοθεσία και η χρήση ψηφιακών εργαλείων για την παρακολούθηση των ροών χρήματος αναμένεται να περιορίσουν δραστικά τη σπατάλη πόρων. Οι διοικήσεις των φορέων καλούνται πλέον να λειτουργούν με ιδιωτικοοικονομικά κριτήρια αποτελεσματικότητας, γνωρίζοντας ότι κάθε απόκλιση θα έχει άμεσες και προσωπικές συνέπειες για τους υπεύθυνους.