Δημόσιο: Νέο πλαίσιο ελέγχων με δημοσιονομικές διορθώσεις έως 100% για παρατυπίες

Η θέσπιση ενός αυστηρότερου κανονιστικού πλαισίου για την επιβολή δημοσιονομικών διορθώσεων και καταλογισμών σε φορείς του Δημοσίου ανακοινώθηκε από το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών. Σύμφωνα με την απόφαση του υφυπουργού Θανάση Πετραλιά, οι κυρώσεις για παραβάσεις στη διαχείριση δαπανών μπορούν να φτάσουν έως και το 100% του ποσού, με ταυτόχρονη πρόβλεψη ανώτατου ορίου στο 10% των ετήσιων δαπανών του φορέα.

Οι βασικοί άξονες του νέου κανονιστικού πλαισίου

Αυτή η εξέλιξη έρχεται ως συνέχεια της προσπάθειας για εξορθολογισμό των δημόσιων δαπανών, στο πλαίσιο των δημοσιονομικών ελέγχων που διενεργούνται για την πάταξη της κακοδιαχείρισης. Η νέα απόφαση καθορίζει με ακρίβεια τις δημοσιονομικές διορθώσεις — ένα διοικητικό μέτρο που επιβάλλεται για την ακύρωση μέρους ή του συνόλου μιας δαπάνης που κρίθηκε παράτυπη — διασφαλίζοντας ότι τα ποσά θα επιστρέφουν ως έσοδα στον κρατικό προϋπολογισμό.

Ο νέος κανονισμός δίνει ιδιαίτερη έμφαση στις κατ’ αποκοπή διορθώσεις, οι οποίες εφαρμόζονται όταν ο ακριβής προσδιορισμός της ζημίας είναι αδύνατος. Με αυτόν τον τρόπο, το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας επιδιώκει να κλείσει «τρύπες» στη διαχείριση των ταμειακών διαθεσίμων και να επιβάλει τη συμμόρφωση σε φορείς που παρουσιάζουν επαναλαμβανόμενες παρατυπίες.

Κλιμακωτές κυρώσεις και το πλαφόν του 10%

Το νέο πλαίσιο εισάγει αυστηρά κλιμακωτά ποσοστά διορθώσεων που ξεκινούν από το 5% και μπορούν να αγγίξουν το 100% της επίμαχης δαπάνης. Η βαρύτητα της παράβασης αποτελεί το κύριο κριτήριο για το ύψος της κύρωσης, ειδικά σε περιπτώσεις που αφορούν τη μισθοδοσία προσωπικού ή την εκτέλεση του προϋπολογισμού.

Ωστόσο, για να διασφαλιστεί η βιωσιμότητα των φορέων, τίθεται ένας «κόφτης» στις συνολικές κυρώσεις. Το άθροισμα των δημοσιονομικών διορθώσεων δεν επιτρέπεται να υπερβαίνει το 10% των ετήσιων δαπανών του ελεγχόμενου φορέα, αποτρέποντας την οικονομική κατάρρευση οργανισμών με περιορισμένους πόρους.

Παραδείγματα καταλογισμών και διοικητικές κυρώσεις

Συγκεκριμένα παραδείγματα που περιλαμβάνονται στην απόφαση καταδεικνύουν την αυστηρότητα των μέτρων. Για παράδειγμα, η έκδοση απόφασης ανάληψης υποχρέωσης καθ’ υπέρβαση των πιστώσεων επισύρει διόρθωση ίση με το 100% της υπέρβασης. Αντίστοιχα, η καταβολή λανθασμένων αποδοχών σε υπαλλήλους τιμωρείται με την πλήρη επιστροφή του ποσού.

Στον τομέα των δημοσίων συμβάσεων, οι παραβιάσεις των κανόνων διαφάνειας επιφέρουν κυρώσεις από 5% έως 25% επί του ποσού της σύμβασης. Σε περιπτώσεις σοβαρών παραβάσεων ή αδικαιολόγητων περιορισμών στον ανταγωνισμό, η διόρθωση μπορεί να κλιμακωθεί άμεσα, ενισχύοντας τη δημοσιονομική πειθαρχία σε όλο το εύρος της διοίκησης.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις υπηρεσιακών παραγόντων του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους, η εφαρμογή του νέου πλαισίου θα λειτουργήσει αποτρεπτικά για την αυθαίρετη διαχείριση πόρων. Επισημαίνεται ότι η αυτοματοποίηση των καταλογισμών θα μειώσει τον χρόνο που απαιτείται για την ανάκτηση των παρανόμως καταβληθέντων ποσών.

Διαδικασία ενστάσεων και επιστροφή ποσών

Οι ελεγχόμενοι φορείς διατηρούν το δικαίωμα άσκησης αντιρρήσεων εντός συγκεκριμένων προθεσμιών, πριν την οριστικοποίηση της πράξης καταλογισμού. Η διαδικασία προβλέπει την εξέταση των ισχυρισμών από αρμόδια όργανα, διασφαλίζοντας τις αρχές της χρηστής διοίκησης και της αναλογικότητας των ποινών.

Η επιστροφή των χρημάτων μπορεί να γίνει είτε με εφάπαξ καταβολή είτε μέσω παρακράτησης από μελλοντικές πιστώσεις του φορέα. Η ρύθμιση αυτή αποσκοπεί στην άμεση αποκατάσταση της δημοσιονομικής τάξης, χωρίς να απαιτούνται χρονοβόρες δικαστικές διαδικασίες για την είσπραξη των οφειλών.

Οι αντιδράσεις και τα επόμενα βήματα

Η νέα κανονιστική παρέμβαση αναμένεται να προκαλέσει ανακατατάξεις στον τρόπο λειτουργίας των οικονομικών υπηρεσιών των δήμων και των ΝΠΔΔ. Η αυστηρή τήρηση του Μητρώου Δεσμεύσεων καθίσταται πλέον επιτακτική, καθώς οι ασυμφωνίες θα οδηγούν σε άμεσες οικονομικές απώλειες για τους φορείς.

Στο εξής, η δημοσιονομική εποπτεία θα είναι διαρκής, με στόχο την πλήρη εναρμόνιση της ελληνικής διοίκησης με τα ευρωπαϊκά πρότυπα διαφάνειας. Η επιτυχία του μέτρου θα κριθεί από την ταχύτητα με την οποία οι φορείς θα προσαρμοστούν στις νέες απαιτήσεις λογοδοσίας.