Δημόσιο: Διπλασιάστηκαν οι μετακλητοί υπάλληλοι – Το ετήσιο κόστος των 87 εκατ. ευρώ και η ακτινογραφία των προσλήψεων

Η ραγδαία αύξηση των μετακλητών υπαλλήλων στο ελληνικό Δημόσιο, οι οποίοι διπλασιάστηκαν την τελευταία δωδεκαετία, επαναφέρει τη συζήτηση για το κόστος του επιτελικού κράτους. Με τον αριθμό τους να αγγίζει πλέον τους 3.556, η ετήσια δαπάνη εκτιμάται στα 86,9 εκατομμύρια ευρώ, αναδεικνύοντας δομικά ζητήματα στη στελέχωση της δημόσιας διοίκησης.

Αυτή η εξέλιξη έρχεται ως συνέχεια μιας μακράς περιόδου μετασχηματισμού της δημόσιας διοίκησης, όπου η έννοια του επιτελικού κράτους — ενός μοντέλου που διαχωρίζει τον στρατηγικό σχεδιασμό από την εκτέλεση — φαίνεται να συνδέεται άρρηκτα με την ενίσχυση του πολιτικού προσωπικού. Η τάση αυτή, που αποτυπώνεται στα στοιχεία για την περίοδο 2013–2025, καταδεικνύει μια δομική μετατόπιση στον τρόπο στελέχωσης των κέντρων λήψης αποφάσεων.

Η αύξηση αυτή παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον αν συγκριθεί με τη γενικότερη προσπάθεια για μόνιμες προσλήψεις μέσω ΑΣΕΠ, καθώς οι μετακλητοί λειτουργούν εκτός του παραδοσιακού συστήματος διοικητικής ιεραρχίας. Σύμφωνα με τη μελέτη του ΠΑΝΣΥΠΟ, η οποία βασίζεται σε επίσημα στατιστικά δεδομένα, ο αριθμός των μετακλητών εκτινάχθηκε από τους 1.760 το 2013 στους 3.556 τον Οκτώβριο του 2025.

Η πορεία των αριθμών: Από το 2013 στο 2025

Η ανάλυση των δεδομένων αποκαλύπτει ότι ο μηχανισμός των μετακλητών δεν λειτουργεί με όρους διοικητικής συνέχειας, αλλά αναδιαμορφώνεται σε κάθε εκλογικό κύκλο. Παρατηρείται μια χαρακτηριστική διακύμανση: κάθε αλλαγή κυβέρνησης συνοδεύεται από απότομη μείωση του προσωπικού, η οποία ακολουθείται από μια σταδιακή αλλά σταθερή και επιταχυνόμενη αύξηση.

Ενδεικτικά, το 2015 ο αριθμός των μετακλητών υποχώρησε προσωρινά στους 845, για να επανέλθει άμεσα σε ανοδική τροχιά. Μετά το 2019, ο μέσος όρος σταθεροποιήθηκε πάνω από τους 3.200 υπαλλήλους, φτάνοντας σε ορισμένες περιπτώσεις ακόμη και τους 3.646, γεγονός που υποδηλώνει μια μόνιμη διόγκωση του πολιτικού γραφείου της εκάστοτε εξουσίας.

Η γεωγραφία των προσλήψεων: Πρωταθλήτρια η Τοπική Αυτοδιοίκηση

Η εικόνα της κατανομής των μετακλητών δείχνει ότι το φαινόμενο εκτείνεται σε όλο το εύρος του κρατικού μηχανισμού. Περισσότεροι από τους μισούς, σε ποσοστό 56,7%, απασχολούνται στην τοπική αυτοδιοίκηση, δηλαδή σε δήμους και περιφέρειες, ενισχύοντας την άποψη ότι η πολιτική στελέχωση αποτελεί βασικό εργαλείο διοίκησης σε τοπικό επίπεδο.

Στη Βουλή συγκεντρώνεται το 23,3% των μετακλητών, ενώ στα υπουργεία το ποσοστό ανέρχεται στο 15,9%. Αυτή η διασπορά επιβεβαιώνει ότι η ανάγκη για «έμπιστους» συνεργάτες δεν περιορίζεται στον στενό πυρήνα της κεντρικής διοίκησης, αλλά αποτελεί καθολική πρακτική που επηρεάζει τη λειτουργία όλων των βαθμίδων του κράτους.

Το δημοσιονομικό βάρος και η έλλειψη διοικητικής συνέχειας

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων στελεχών της δημόσιας διοίκησης, η πρακτική αυτή έχει άμεσες επιπτώσεις στη λειτουργία του κράτους, καθώς η συχνή εναλλαγή προσωπικού περιορίζει τη συσσώρευση εμπειρίας. Αντί για έναν σταθερό μηχανισμό που βασίζεται στον Δημοσιοϋπαλληλικό Κώδικα, διαμορφώνεται ένα σύστημα που επανεκκινείται ουσιαστικά σε κάθε κυβερνητική αλλαγή.

Το οικονομικό κόστος είναι εξίσου σημαντικό, καθώς η ετήσια δαπάνη των 86,9 εκατ. ευρώ αντιστοιχεί σε μέσο ετήσιο κόστος 24.400 ευρώ ανά υπάλληλο. Το ποσό αυτό, που μεταφράζεται σε περίπου 2.030 ευρώ μικτά μηνιαίως, εγείρει ερωτήματα παρόμοια με εκείνα για τις συμβάσεις με ιδιωτικές εταιρείες συμβούλων, καθώς πρόκειται για δαπάνες που δεν ενισχύουν μακροπρόθεσμα την εσωτερική ικανότητα του Δημοσίου.

Η επόμενη μέρα για τη στελέχωση του κράτους

Το βασικό ζήτημα που αναδεικνύεται δεν είναι μόνο δημοσιονομικό, αλλά πρωτίστως διαρθρωτικό. Η διαρκής διόγκωση του αριθμού των μετακλητών υποδηλώνει μια αδυναμία του μόνιμου διοικητικού μηχανισμού να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις της πολιτικής ηγεσίας, ή εναλλακτικά, μια επιθυμία για στενότερο έλεγχο της διοίκησης.

Σε ένα περιβάλλον όπου το διαθέσιμο εισόδημα των πολιτών παραμένει υπό πίεση, η διαφάνεια στα κριτήρια πρόσληψης και η λογοδοσία για το κόστος των μετακλητών παραμένουν κρίσιμα αιτήματα. Η πρόκληση για το μέλλον έγκειται στην εξισορρόπηση μεταξύ της ανάγκης για πολιτική κατεύθυνση και της διασφάλισης μιας αξιοκρατικής και σταθερής δημόσιας διοίκησης.