Δικαστική απόφαση: Πότε οι νυχτοφύλακες χάνουν τις προσαυξήσεις για νυχτερινά και υπερωρίες

Μια ανατρεπτική απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Πειραιώς (υπ’ αριθμ. 2541/2026) επανακαθορίζει τα εργασιακά δεδομένα για τους νυχτοφύλακες. Το δικαστήριο έκρινε ότι η “απλή ετοιμότητα” χωρίς συνεχή εγρήγορση δεν θεμελιώνει δικαίωμα για προσαυξήσεις νυχτερινής εργασίας, υπερωριών ή Κυριακών, αλλάζοντας άρδην τον τρόπο αμοιβής χιλιάδων εργαζομένων στον κλάδο της ασφάλειας.

Αυτή η δικαστική εξέλιξη έρχεται να αποσαφηνίσει ένα διαχρονικό “γκρίζο σημείο” της εργατικής νομοθεσίας, το οποίο αφορά τη διάκριση μεταξύ ενεργού απασχόλησης και αναμονής κλήσης. Ιστορικά, η νομολογία ταλαντευόταν ανάμεσα στην πλήρη προστασία του χρόνου παρουσίας και την αναλογική αμοιβή βάσει της έντασης της προσπάθειας, με τη νέα απόφαση να γέρνει την πλάστιγγα προς τη δεύτερη κατεύθυνση, επηρεάζοντας άμεσα το μισθολογικό κόστος των επιχειρήσεων φύλαξης.

Η διάκριση μεταξύ γνήσιας και μη γνήσιας ετοιμότητας

Σύμφωνα με το ρεπορτάζ του Dnews, το κρίσιμο στοιχείο για τα δικαιώματα των εργαζομένων δεν είναι πλέον η ειδικότητα, αλλά ο βαθμός πραγματικής απασχόλησης. Όταν η εργασία συνιστά απλή ετοιμότητα και όχι συνεχή εγρήγορση, δεν θεμελιώνονται αξιώσεις για προσαυξήσεις νυχτερινής, υπερωριακής ή κυριακάτικης εργασίας.

Στη γνήσια ετοιμότητα, ο εργαζόμενος βρίσκεται σε συνεχή εγρήγορση, με ουσιαστική δέσμευση των σωματικών και πνευματικών του δυνάμεων. Σε αυτή την περίπτωση, η ετοιμότητα εξομοιώνεται με κανονική εργασία και εφαρμόζονται πλήρως οι διατάξεις για τα ελάχιστα όρια αμοιβής και τις προσαυξήσεις, όπως αυτές καταγράφονται και στο σύστημα Εργάνη ΙΙ για τα ωράρια.

Αντιθέτως, στην απλή ετοιμότητα, ο εργαζόμενος περιορίζει την ελευθερία κινήσεών του χωρίς να υποχρεούται σε διαρκή επαγρύπνηση. Στο καθεστώς αυτό, δεν εφαρμόζονται τα κατώτατα όρια αμοιβής, ενώ ο μισθός καθορίζεται με ελεύθερη συμφωνία των μερών, ανάλογα με τον βαθμό δέσμευσης του υπαλλήλου.

Γιατί οι συναγερμοί και τα σκυλιά φύλαξης άλλαξαν τα δεδομένα

Στη συγκεκριμένη υπόθεση που εκδικάστηκε, ο νυχτοφύλακας εργοταξίου παρέμενε σε γραφείο με βασική υποχρέωση τον έλεγχο της εισόδου. Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι η ύπαρξη συστήματος συναγερμού και σκύλων φύλαξης στον χώρο μείωνε την ανάγκη για συνεχή επιτήρηση από τον ίδιο τον εργαζόμενο.

Επειδή ο υπάλληλος είχε τη δυνατότητα να αναπαύεται ή να ασχολείται με άλλες δραστηριότητες, κρίθηκε ότι τελούσε σε κατάσταση “ετοιμότητας κλήσης”. Αυτό σημαίνει ότι η εργασία του δεν απαιτούσε την ένταση των δυνάμεών του που θα δικαιολογούσε τις έξτρα αμοιβές για νυχτερινά και Κυριακές.

Η απόφαση υπογραμμίζει ότι η φυσική παρουσία στον χώρο εργασίας δεν ταυτίζεται απαραίτητα με την παροχή εργασίας. Η διάκριση αυτή είναι καθοριστική για την έκταση της εργασιακής προστασίας και το τελικό ύψος των αποδοχών που αναγράφονται στην ψηφιακή κάρτα εργασίας.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του εργατολόγου Γιάννη Καρούζου, ο οποίος χειρίστηκε την υπόθεση, το κρίσιμο στοιχείο είναι ο βαθμός δέσμευσης του χρόνου. “Δεν αρκεί να είναι κάποιος στον χώρο. Σημασία έχει αν δεσμεύει πραγματικά τις δυνάμεις του”, τονίζει, επισημαίνοντας ότι η ίδια ειδικότητα μπορεί να αμειφθεί διαφορετικά βάσει των πραγματικών συνθηκών.

Τι αναμένεται στη συνέχεια για τον κλάδο της ασφάλειας

Η απόφαση αυτή αναμένεται να αποτελέσει πιλότο για χιλιάδες εργαζόμενους σε υπηρεσίες ασφαλείας, τεχνικούς επιφυλακής και προσωπικό φύλαξης. Νομικοί κύκλοι επισημαίνουν ότι κάθε περίπτωση θα πρέπει να εξετάζεται ξεχωριστά, ώστε να διαπιστώνεται αν υπάρχει πραγματική εργασία ή απλή αναμονή.

Οι εργοδότες ενδέχεται να αναθεωρήσουν τις συμβάσεις εργασίας, δίνοντας μεγαλύτερη έμφαση στην περιγραφή των καθηκόντων. Από την άλλη, οι εργαζόμενοι θα πρέπει να είναι σε θέση να αποδείξουν τη συνεχή εγρήγορση αν επιθυμούν να διατηρήσουν τις νόμιμες προσαυξήσεις και τα επιδόματα που απορρέουν από τη νυχτερινή βάρδια.