Δείκτης Αντίληψης Διαφθοράς: Στάσιμη η Ελλάδα στην 56η θέση με «φακελάκι» από έναν στους δέκα πολίτες

Η Ελλάδα παραμένει σε καθεστώς στασιμότητας στη μάχη κατά της διαφθοράς για το 2025, καταλαμβάνοντας την 56η θέση παγκοσμίως σύμφωνα με τα νέα στοιχεία της Διεθνούς Διαφάνειας. Παρά την οριακή άνοδο στη βαθμολογία, η κοινωνική δυσπιστία παραμένει υψηλή, καθώς το 10% των πολιτών παραδέχεται τη χρήση «φακελακίου» στις συναλλαγές με το δημόσιο, αναδεικνύοντας τη βαθιά ριζωμένη συστημική παθογένεια.

Η διαδρομή της Ελλάδας στον Δείκτη Αντίληψης Διαφθοράς (CPI) αποτελεί έναν διαχρονικό καθρέφτη των θεσμικών ελλειμμάτων που ταλανίζουν τη χώρα από την εποχή της δημοσιονομικής κρίσης. Η σταδιακή βελτίωση που παρατηρείται από το 2012 και μετά φαίνεται να έχει προσκρούσει σε ένα «γυάλινο ταβάνι», όπου οι νομοθετικές πρωτοβουλίες δεν μεταφράζονται πάντα σε βιωματική αλλαγή για την καθημερινότητα του πολίτη.

Η ακτινογραφία της ελληνικής επίδοσης για το 2025

Σύμφωνα με την ετήσια έκθεση, η Ελλάδα συγκέντρωσε 50 βαθμούς με άριστα το 100, σημειώνοντας μια οριακή άνοδο ενός βαθμού σε σχέση με το προηγούμενο έτος. Η επίδοση αυτή την κατατάσσει στην 56η θέση παγκοσμίως, μια θέση που μοιράζεται με χώρες όπως το Μπαχρέιν, η Ιορδανία και η Γεωργία, γεγονός που προκαλεί προβληματισμό για τη σύγκλιση με τα ευρωπαϊκά πρότυπα.

Όπως προκύπτει από το πρόσφατο ρεπορτάζ για τη Διεθνή Διαφάνεια, η χώρα παραμένει αντιμέτωπη με δομικές προκλήσεις. Παρά τη μικρή αριθμητική βελτίωση, η αντίληψη της διαφθοράς στον δημόσιο τομέα παραμένει σε επίπεδα που υπονομεύουν την εμπιστοσύνη στους θεσμούς και την οικονομική ανάπτυξη.

Η κοινωνική διάσταση και το φαινόμενο του «φακελακίου»

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλούν τα ευρήματα της έρευνας σχετικά με την κοινωνική εμπειρία της διαφθοράς. Σχεδόν τρεις στους δέκα Έλληνες εκτιμούν ότι η κατάσταση χειροτέρεψε τον τελευταίο χρόνο, ενώ το 10% των ερωτηθέντων παραδέχθηκε ότι αναγκάστηκε να δώσει «φακελάκι» για να εξυπηρετηθεί σε δημόσια υπηρεσία.

Το φαινόμενο αυτό συνδέεται άμεσα με την ανοχή στη διαφθορά που έχει καταγραφεί σε προηγούμενες αναλύσεις, όπως στην έρευνα για τη νεολαία, όπου παρατηρείται ένας κυνισμός απέναντι στο ρουσφέτι. Η συστημική διαφθορά, όπως επισημαίνουν ειδικοί εγκληματολόγοι, απαιτεί ριζικές τομές στη νοοτροπία και όχι μόνο επιφανειακές αλλαγές.

Η σύγκριση με την Ευρωπαϊκή Ένωση και το παράδειγμα της Κύπρου

Στο ευρωπαϊκό πλαίσιο, η Ελλάδα εξακολουθεί να βρίσκεται στις τελευταίες θέσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ξεπερνώντας μόνο έναν μικρό αριθμό κρατών-μελών. Αντίθετα, η Κύπρος καταγράφει καλύτερη επίδοση, ευρισκόμενη ψηλότερα στη λίστα, γεγονός που καταδεικνύει ότι η θεσμική θωράκιση μπορεί να αποδώσει καρπούς σε σύντομο χρονικό διάστημα.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων στελεχών που παρακολουθούν τις διεθνείς τάσεις, η στασιμότητα αυτή οφείλεται στην καθυστέρηση υλοποίησης μεταρρυθμίσεων στη Δικαιοσύνη. Επισημαίνεται από παράγοντες της αγοράς ότι η αδιαφάνεια λειτουργεί ως τροχοπέδη για τις ξένες επενδύσεις, καθώς το νομικό ρίσκο παραμένει υψηλό σε σύγκριση με τις χώρες του Βορρά, όπως η Δανία και η Φινλανδία.

Οι προκλήσεις και η ανάγκη για θεσμική θωράκιση

Ο πρόεδρος του ελληνικού τμήματος της Διεθνούς Διαφάνειας, Γιώργος Χατζηγιαννάκης, υπογράμμισε την ανάγκη για σταθερές προσπάθειες. Η ενίσχυση των ανεξάρτητων αρχών, η προστασία των δημοσιογράφων και η διασφάλιση της ελευθερίας του Τύπου αποτελούν τα κρίσιμα προαπαιτούμενα για την ουσιαστική βελτίωση της θέσης της χώρας.

Η διαφθορά δεν είναι ένα απομονωμένο φαινόμενο, αλλά συνδέεται με ευρύτερα ζητήματα, όπως οι δωροδοκίες σε μεγάλες υποθέσεις (π.χ. η υπόθεση Novartis). Η επόμενη μέρα απαιτεί τη δημιουργία ενός συμπαγούς πλαισίου διαφάνειας που θα προστατεύει το δημόσιο συμφέρον και θα αποκαθιστά το αίσθημα δικαίου στην ελληνική κοινωνία.