Bruegel: Ο ενεργειακός κατακερματισμός υπονομεύει την ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα

Νέα μελέτη του think tank Bruegel προειδοποιεί ότι ο κατακερματισμός των εθνικών ενεργειακών πολιτικών αυξάνει το κόστος της μετάβασης και πλήττει την ανταγωνιστικότητα της ΕΕ. Η έλλειψη συντονισμού στις υποδομές και τα δεδομένα δημιουργεί αβεβαιότητα για τους επενδυτές, καθιστώντας επιτακτική την ανάγκη για ένα ενιαίο ευρωπαϊκό πλαίσιο σχεδιασμού.

Αυτή η εξέλιξη έρχεται σε μια κρίσιμη συγκυρία, καθώς η Ευρώπη προσπαθεί να ισορροπήσει ανάμεσα στην πράσινη μετάβαση και την ανάγκη για φθηνή ενέργεια. Το παρασκήνιο της υπόθεσης συνδέεται άμεσα με την ευρύτερη συζήτηση για το γεγονός ότι η Ευρώπη χάνει τη μάχη της ανταγωνιστικότητας, με το ενεργειακό κόστος να αποτελεί το μεγαλύτερο βαρίδι για τη βιομηχανία.

Οι τρεις πυλώνες της ενεργειακής θωράκισης

Σύμφωνα με το policy brief του Bruegel, τρεις είναι οι βασικοί άξονες που πρέπει να ενισχυθούν για ένα αποδοτικό ευρωπαϊκό σύστημα. Η διαφάνεια στα δεδομένα, η διασύνδεση με τους κλιματικούς στόχους και η ευθυγράμμιση των εθνικών πολιτικών αποτελούν τις προτεραιότητες.

Η σημερινή εικόνα χαρακτηρίζεται από αποσπασματικά δεδομένα και αδιαφανείς διαδικασίες σχεδιασμού. Αυτό το κενό αυξάνει την αβεβαιότητα για τους επενδυτές και οδηγεί αναπόφευκτα σε υψηλότερο κόστος κεφαλαίου για κρίσιμα έργα υποδομής.

Η έλλειψη συντονισμού είναι ιδιαίτερα εμφανής όταν εξετάζουμε τις υψηλές τιμές ηλεκτρικής ενέργειας σε χώρες όπως η Ελλάδα. Η μελέτη τονίζει ότι η εγχώρια παραγωγή από ΑΠΕ απαιτεί διασυνοριακές διασυνδέσεις που να βασίζονται στο συνολικό ευρωπαϊκό όφελος.

Η ανάγκη για έναν ευρωπαϊκό κόμβο δεδομένων

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην πρόταση για τη δημιουργία ενός ευρωπαϊκού κόμβου ενεργειακών δεδομένων. Ο κόμβος αυτός θα συγκεντρώνει και θα δημοσιοποιεί σε πραγματικό χρόνο στοιχεία για την παραγωγή και τη ζήτηση ενέργειας σε όλη την ήπειρο.

Παράλληλα, το Bruegel εισηγείται την υιοθέτηση ενός ενιαίου πλαισίου σχεδιασμού των δικτύων. Στόχος είναι οι επενδύσεις να μην εξυπηρετούν μόνο επιμέρους εθνικά συμφέροντα, αλλά να ενισχύουν την ενεργειακή ανθεκτικότητα ολόκληρης της Ένωσης.

Εθνικά Σχέδια και ευρωπαϊκή ευθυγράμμιση

Όσον αφορά τα Εθνικά Σχέδια για την Ενέργεια και το Κλίμα (ΕΣΕΚ), η μελέτη διαπιστώνει σοβαρές αδυναμίες. Μέχρι σήμερα, τα σχέδια αυτά δεν έχουν καταφέρει να λειτουργήσουν ως αποτελεσματικό εργαλείο συντονισμού μεταξύ των κρατών-μελών.

Για να αλλάξει αυτό, προτείνεται η χρήση κοινών μεθοδολογιών και η στενότερη σύνδεση των ΕΣΕΚ με τις κρατικές ενισχύσεις. Η Ελλάδα έχει ήδη ξεκινήσει να χαρτογραφεί τον νέο ενεργειακό χάρτη της, όμως η επιτυχία εξαρτάται από τη διεθνή συνεργασία.

Στους διαδρόμους των αρμόδιων υπηρεσιών στις Βρυξέλλες, οικονομικοί αναλυτές τονίζουν ότι η απουσία κεντρικού σχεδιασμού οδηγεί σε επικάλυψη επενδύσεων. Αυτή η σπατάλη πόρων καθυστερεί την επίτευξη της κλιματικής ουδετερότητας και επιβαρύνει τους τελικούς καταναλωτές.

Η επόμενη μέρα για την ευρωπαϊκή βιομηχανία

Η μελέτη καταλήγει στο συμπέρασμα ότι μόνο μέσα από τον βαθύτερο συντονισμό μπορεί η Ευρώπη να διασφαλίσει χαμηλότερο ενεργειακό κόστος. Η ανθεκτικότητα του συστήματος είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την ενοποίηση των αγορών και των υποδομών.

Η μετάβαση σε μια κλιματικά ουδέτερη οικονομία δεν είναι μόνο περιβαλλοντικό στοίχημα, αλλά κυρίως οικονομικό. Η Ευρώπη καλείται να αποδείξει ότι μπορεί να δράσει ως ενιαία οντότητα για να προστατεύσει το παραγωγικό της μοντέλο.