Ασφαλιστικές εισφορές: Η κρίσιμη επιλογή για 1,5 εκατ. επαγγελματίες και η «παγίδα» των 843 ευρώ

Περίπου 1,5 εκατομμύριο ελεύθεροι επαγγελματίες και αγρότες βρίσκονται αντιμέτωποι με μια καθοριστική απόφαση, καθώς η προθεσμία για την επιλογή ασφαλιστικής κατηγορίας για το 2026 εκπνέει. Τα στοιχεία σοκάρουν, καθώς η παραμονή στην κατώτατη κλίμακα οδηγεί σε συντάξεις που δεν ξεπερνούν τα 843 ευρώ καθαρά, ακόμη και μετά από 40 έτη συνεχούς ασφάλισης.

Η ετήσια διαδικασία επιλογής ασφαλιστικής κλάσης δεν αποτελεί μια τυπική γραφειοκρατική υποχρέωση, αλλά μια στρατηγική απόφαση επιβίωσης για το μέλλον. Αυτή η εξέλιξη έρχεται ως συνέχεια της προσπάθειας του e-ΕΦΚΑ να εξορθολογίσει το σύστημα εισφορών-παροχών, σε μια περίοδο που η ανταποδοτικότητα των συντάξεων τίθεται υπό αμφισβήτηση λόγω της μακροχρόνιας παραμονής των μη μισθωτών στις χαμηλότερες κλίμακες.

Η παγίδα της κατώτατης κλίμακας και τα 843 ευρώ

Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, το 80% των μη μισθωτών επιμένει στην πρώτη ασφαλιστική κατηγορία για να διατηρήσει χαμηλό το μηνιαίο λειτουργικό κόστος. Ωστόσο, η επιλογή αυτή έχει βαρύ τίμημα, καθώς οι συνολικές εισφορές των 255 ευρώ τον μήνα αντιστοιχούν σε έναν τεκμαρτό συντάξιμο μισθό μόλις 903 ευρώ.

Η έννοια του συντάξιμου μισθού — *ο οποίος ορίζει τον μέσο όρο των αποδοχών επί των οποίων καταβλήθηκαν εισφορές από το 2002 έως τη συνταξιοδότηση* — είναι ο απόλυτος δείκτης για το τελικό ποσό. Αν ένας επαγγελματίας παραμείνει στην πρώτη κατηγορία για 40 ολόκληρα έτη, η σύνταξη που θα λάβει θα διαμορφωθεί στα 897 ευρώ μικτά, δηλαδή περίπου 843 ευρώ καθαρά.

Η κατάσταση γίνεται ακόμη πιο δύσκολη για όσους αποχωρήσουν με λιγότερα χρόνια προϋπηρεσίας. Με 30 έτη ασφάλισης στην ίδια κατηγορία, το ποσό της σύνταξης κατρακυλά στα 674 ευρώ, καθιστώντας την αξιοπρεπή διαβίωση εξαιρετικά επισφαλή. Είναι σαφές ότι η ασφαλιστική κατηγορία που επιλέγεται σήμερα, «κλειδώνει» το επίπεδο ζωής μετά την εργασία.

Το πείραμα της «χρυσής πενταετίας» και η απόσβεση

Πολλοί ασφαλισμένοι εξετάζουν το ενδεχόμενο να αυξήσουν τις εισφορές τους μόνο προς το τέλος του εργασιακού τους βίου. Ωστόσο, οι αριθμοί δείχνουν ότι η επίδραση ενός μόνο έτους είναι σχεδόν μηδαμινή. Μια αύξηση εισφορών κατά 100 ευρώ τον μήνα για ένα έτος, προσθέτει μόλις 4,5 ευρώ μηνιαίως στην τελική σύνταξη.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων εργατολόγων, η πραγματική διαφορά αρχίζει να φαίνεται στην πενταετή δέσμευση. Αν ένας επαγγελματίας καταβάλει επιπλέον 100 ευρώ τον μήνα για πέντε συνεχή έτη, η σύνταξή του θα αυξηθεί κατά 31,5 ευρώ μικτά. Μετά τις κρατήσεις υπέρ ΕΟΠΥΥ και τον φόρο, το καθαρό όφελος είναι 23,3 ευρώ τον μήνα.

Εδώ όμως αναδεικνύεται η παράμετρος της απόσβεσης. Για να πάρει πίσω ο ασφαλισμένος τα 6.000 ευρώ των πρόσθετων εισφορών που κατέβαλε, θα πρέπει να λαμβάνει τη σύνταξή του για 21,5 έτη. Αν συνταξιοδοτηθεί στα 62, το οικονομικό κέρδος θα αρχίσει να υφίσταται ουσιαστικά μετά την ηλικία των 84 ετών.

Πώς θα «κλειδώσετε» σύνταξη άνω των 1.100 ευρώ

Για τους ελεύθερους επαγγελματίες που στοχεύουν σε μια σύνταξη που θα ξεπερνά το ψυχολογικό όριο των 1.100 ευρώ, η στρατηγική αλλάζει. Οι ειδικοί τονίζουν ότι η παραμονή στη δεύτερη ασφαλιστική κατηγορία για τουλάχιστον μία δεκαετία θεωρείται η ελάχιστη απαραίτητη προϋπόθεση για τη βελτίωση των αποδοχών.

Εν αναμονή των διευκρινίσεων, εργατολόγοι τονίζουν ότι η αύξηση κατά 2,4% στις εισφορές από την 1η Ιανουαρίου 2026, καθιστά την επιλογή ακόμη πιο σύνθετη. Η αυτόματη κατάταξη στην κατώτερη κατηγορία από τον ΕΦΚΑ, σε περίπτωση μη υποβολής αίτησης έως τις 31 Ιανουαρίου 2026, στερεί από τον ασφαλισμένο τη δυνατότητα ενεργητικού σχεδιασμού.

Η επόμενη μέρα για το ασφαλιστικό σύστημα των μη μισθωτών απαιτεί συνειδητές επιλογές. Η έγκαιρη είσοδος στην πλατφόρμα του ΕΦΚΑ και η ανάλυση των οικονομικών δυνατοτήτων σε σχέση με τις μελλοντικές προσδοκίες, είναι το μοναδικό εργαλείο που διαθέτουν σήμερα 1,5 εκατομμύριο πολίτες για να αποφύγουν τα «γεράματα της φτώχειας».