ΑΣΕΠ – ΕΣΔι: Ο οδηγός του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας για τον 5ο διαγωνισμό δικαστικών υπαλλήλων

Με τη γραπτή δοκιμασία του 5ου Έκτακτου Εισαγωγικού Διαγωνισμού της ΕΣΔι να απέχει μόλις μία εβδομάδα, οι υποψήφιοι εισέρχονται στην τελική ευθεία για την κάλυψη των οργανικών θέσεων. Η εμβάθυνση στον Κώδικα Ποινικής Δικονομίας, και συγκεκριμένα στα άρθρα που διέπουν τη δικαιοδοσία, την προδικασία και τα ένδικα μέσα, αποτελεί τον καθοριστικό παράγοντα για την επιτυχία στις εξετάσεις της 7ης και 8ης Μαρτίου 2026.

Αυτή η εξέλιξη έρχεται ως συνέχεια της εντατικής προετοιμασίας των υποψηφίων για τον 5ο διαγωνισμό δικαστικών υπαλλήλων, όπου η γνώση του δικονομικού δικαίου κρίνει την τελική κατάταξη. Το παρασκήνιο της εξεταστέας ύλης αναδεικνύει ότι η ορθή κατανόηση των ορίων της ποινικής δικαιοδοσίας και της ιεραρχίας των δικαστηρίων είναι απαραίτητη για την ανταπόκριση στις απαιτήσεις της εξεταστικής δοκιμασίας.

Η δικαιοδοσία και η συγκρότηση των ποινικών δικαστηρίων

Το άρθρο 1 του ΚΠΔ ορίζει ρητά τα όργανα που ασκούν την ποινική δικαιοσύνη, από τα Πλημμελειοδικεία μέχρι τον Άρειο Πάγο. Είναι κρίσιμο να θυμάστε ότι κάθε Πρωτοδικείο λειτουργεί ταυτόχρονα και ως Πλημμελειοδικείο, έχοντας αρμοδιότητα όχι μόνο για την εκδίκαση αλλά και για την προδικασία.

Η νόμιμη σύνθεση του δικαστηρίου αποτελεί όρο εγκυρότητας της διαδικασίας. Στο Τριμελές Πλημμελειοδικείο, η παρουσία του Προέδρου Πρωτοδικών και δύο Πρωτοδικών είναι υποχρεωτική, ενώ στα κακουργήματα το σύστημα μεταβάλλεται με τη συμμετοχή του λαϊκού παράγοντα στο Μικτό Ορκωτό Δικαστήριο.

Ειδική μνεία απαιτείται για τα πρόσωπα που εξαιρούνται από την ελληνική δικαιοδοσία βάσει του άρθρου 2. Αρχηγοί ξένων κρατών και διπλωματικοί αντιπρόσωποι απολαμβάνουν ετεροδικία, γεγονός που θέτει φραγμό στην άσκηση ποινικής δίωξης εντός της επικράτειας.

Η έναρξη της ποινικής δίωξης και οι υποχρεώσεις αναγγελίας

Η ποινική δίωξη κινείται είτε αυτεπαγγέλτως είτε κατόπιν εγκλήσεως. Σύμφωνα με το άρθρο 38, οι ανακριτικοί υπάλληλοι και οι δημόσιοι λειτουργοί έχουν δέσμια υποχρέωση να ανακοινώνουν στον εισαγγελέα κάθε αξιόποινη πράξη που πληροφορούνται κατά την άσκηση των καθηκόντων τους.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων νομικών παραστατών που παρακολουθούν τη διαδικασία, η αιτιολογημένη πράξη του εισαγγελέα για την αρχειοθέτηση μιας μήνυσης αποτελεί συχνό θέμα εξετάσεων. Η προσφυγή του εγκαλούντος κατά της απορριπτικής διάταξης απαιτεί παράβολο 350 ευρώ και πρέπει να κατατεθεί εντός 15 ημερών.

Η προκαταρκτική εξέταση είναι απαραίτητη προϋπόθεση για την άσκηση δίωξης σε κακουργήματα και σοβαρά πλημμελήματα. Ο εισαγγελέας μπορεί να θέσει την υπόθεση στο αρχείο αν η μήνυση είναι προφανώς αβάσιμη ή ανεπίδεκτη δικαστικής εκτίμησης, διασφαλίζοντας την αποσυμφόρηση του συστήματος.

Δικαιώματα των διαδίκων και δικονομικές εγγυήσεις

Ο ύποπτος και ο κατηγορούμενος προστατεύονται από το τεκμήριο αθωότητας (άρθρο 71) και διαθέτουν δέσμη δικαιωμάτων που περιλαμβάνει τη διερμηνεία, τη σιωπή και την πρόσβαση στη δικογραφία. Σε περίπτωση στέρησης της ελευθερίας, η παροχή εγγράφου δικαιωμάτων σε κατανοητή γλώσσα είναι υποχρεωτική.

Η παράσταση προς υποστήριξη της κατηγορίας (άρθρο 82) αποκτάται με νόμιμη δήλωση μέχρι την περάτωση της ανάκρισης. Είναι σημαντικό να διακρίνετε ότι η έγκληση δεν εξομοιώνεται αυτόματα με δήλωση παράστασης, καθώς η τελευταία απαιτεί συνοπτική έκθεση των λόγων που θεμελιώνουν την αξίωση.

Στο ακροατήριο, η δημοσιότητα της συνεδρίασης και η προφορικότητα της διαδικασίας αποτελούν θεμελιώδεις αρχές. Ο διευθύνων τη συζήτηση έχει την ευθύνη για την ευταξία, διασφαλίζοντας ότι ο κατηγορούμενος ή ο συνήγορός του έχουν πάντα τον τελευταίο λόγο πριν τη διάσκεψη.

Ένδικα μέσα και εκτελεστότητα αποφάσεων

Τα κύρια ένδικα μέσα είναι η έφεση και η αναίρεση. Το δικαίωμα έφεσης κατά καταδικαστικής απόφασης οριοθετείται από το ύψος της ποινής, με το άρθρο 489 να θέτει συγκεκριμένα όρια φυλάκισης και χρηματικών ποινών για τη δυνατότητα επανεξέτασης της υπόθεσης.

Η αναίρεση, η οποία εκδικάζεται από τον Άρειο Πάγο, δεν υπεισέρχεται στα πραγματικά περιστατικά αλλά ελέγχει αποκλειστικά νομικά σφάλματα. Μια απόφαση καθίσταται αμετάκλητη όταν δεν επιτρέπεται πλέον κανένα ένδικο μέσο ή όταν οι προθεσμίες άσκησής τους παρήλθαν άπρακτες.

Η επόμενη μέρα για τους επιτυχόντες του διαγωνισμού θα περιλαμβάνει την άμεση εφαρμογή αυτών των κανόνων στην καθημερινή δικαστική πρακτική. Η ορθή τήρηση των πρακτικών και η σύνταξη των αποφάσεων εντός των νόμιμων προθεσμιών αποτελούν τον πυρήνα των καθηκόντων ενός δικαστικού υπαλλήλου.