Αποποίηση κληρονομιάς: Πότε ξεκινά η προθεσμία και η κρίσιμη απόφαση για τα χρέη

Μια δικαστική απόφαση-σταθμό εξέδωσε το Ελεγκτικό Συνέδριο (1428/2025), η οποία ανατρέπει τα δεδομένα για την αποποίηση κληρονομιάς και την ευθύνη για χρέη προς το Δημόσιο. Το δικαστήριο ακύρωσε καταλογισμό 700.000 ευρώ σε βάρος κληρονόμου, κρίνοντας ότι η τετράμηνη προθεσμία ξεκινά μόνο από τη στιγμή που ο ενδιαφερόμενος λαμβάνει πραγματική γνώση της οφειλής και της ιδιότητάς του.

Η εξέλιξη αυτή έρχεται σε μια κρίσιμη συγκυρία, καθώς το Υπουργείο Δικαιοσύνης δρομολογεί την πρώτη μεγάλη μεταρρύθμιση του κληρονομικού δικαίου μετά από οκτώ δεκαετίες. Το παρασκήνιο της υπόθεσης στη Φλώρινα αναδεικνύει τα κενά του ισχύοντος πλαισίου, όπου η άγνοια των χρεών οδηγούσε συχνά σε οικονομική καταστροφή των κληρονόμων.

Η απόφαση 1428/2025 και η ανατροπή των 700.000 ευρώ

Σύμφωνα με την ανακοίνωση που προκύπτει από τη γνωμοδότηση του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, το Ελληνικό Δημόσιο δεν θα ασκήσει αναίρεση κατά της απόφασης του Ελεγκτικού Συνεδρίου. Η υπόθεση αφορούσε πολίτη στον οποίο είχαν καταλογιστεί υπέρογκα χρέη του αποβιώσαντος αδελφού του.

Το δικαστήριο έκρινε ότι ο πολίτης είχε υποβάλει εμπρόθεσμα δήλωση αποποίησης, παρά το γεγονός ότι είχε παρέλθει το τυπικό τετράμηνο από τον θάνατο. Η δικαστική κρίση βασίστηκε στο γεγονός ότι ο κληρονόμος δεν είχε προηγούμενη γνώση της επαγωγής της κληρονομίας ούτε της αποποίησης από τους πλησιέστερους συγγενείς.

Με την ακύρωση της ατομικής ειδοποίησης καταβολής, το δικαστήριο έθεσε ένα σαφές όριο στην κρατική αυθαιρεσία. Διαπιστώθηκε ότι ο ανακόπτων δεν είχε καμία ανάμιξη στη διαχείριση της περιουσίας, στοιχείο που απέκλεισε την ευθύνη του για τις βεβαιωμένες οφειλές.

Πότε ξεκινά επίσημα η προθεσμία αποποίησης

Η νομολογία ξεκαθαρίζει πλέον ότι η προθεσμία των τεσσάρων μηνών δεν είναι απόλυτη αν ο κληρονόμος αγνοεί την κατάσταση. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, ο χρόνος άρχισε να τρέχει μόνο όταν ο πολίτης έλαβε την ατομική ειδοποίηση από τη φορολογική διοίκηση.

Αυτή η ερμηνεία προσφέρει μια σημαντική ασπίδα προστασίας για χιλιάδες πολίτες που βρίσκονται αντιμέτωποι με κληρονομικά βάρη. Η γνώση της δικαστικής απόφασης που τον καθιστούσε κληρονόμο ήταν το σημείο μηδέν για την έναρξη της προθεσμίας.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων νομικών παραστατών που παρακολουθούν την υπόθεση, η συγκεκριμένη κρίση θωρακίζει τους πολίτες απέναντι σε αυθαίρετους καταλογισμούς. Επισημαίνεται ότι η διοίκηση οφείλει πλέον να αποδεικνύει ότι ο κληρονόμος είχε πραγματική γνώση των γεγονότων πριν προχωρήσει σε αναγκαστικά μέτρα.

Οι επικείμενες αλλαγές στο κληρονομικό δίκαιο

Η απόφαση αυτή λειτουργεί ως πρόκριμα για το νέο κληρονομικό δίκαιο που αναμένεται να ψηφιστεί το πρώτο τρίμηνο του 2026. Στόχος των αλλαγών είναι η πλήρης αποσύνδεση των οφειλών του θανόντος από την ατομική περιουσία του κληρονόμου.

Με τις νέες διατάξεις, η αποποίηση κληρονομιάς θα καταστεί λιγότερο αναγκαία ως μέσο άμυνας, καθώς θα εισαχθεί ο αυτόματος διαχωρισμός περιουσιών. Παράλληλα, οι ριζικές αλλαγές για τα χρέη θα περιλαμβάνουν και την εισαγωγή των κληρονομικών συμβάσεων, προσφέροντας μεγαλύτερη ευελιξία.

Η στάση του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους να αποδεχθεί τη νομική ορθότητα της απόφασης 1428/2025 δείχνει μια στροφή της πολιτείας. Η προστασία των κληρονόμων από παλαιές, άγνωστες οφειλές αποτελεί πλέον νομική προτεραιότητα, διασφαλίζοντας το δίκαιο της κληρονομικής διαδοχής.

Η επόμενη μέρα για τους οφειλέτες

Οι πολίτες που βρίσκονται σε παρόμοια θέση θα πρέπει να γνωρίζουν ότι η έγκαιρη νομική αντίδραση είναι κλειδί. Η ανακοπή κατά των πράξεων ταμειακής βεβαίωσης μπορεί να οδηγήσει σε πλήρη απαλλαγή, εφόσον αποδειχθεί η έλλειψη γνώσης της επαγωγής.

Εν αναμονή των νομοθετικών πρωτοβουλιών, η τρέχουσα νομολογία αποτελεί το ισχυρότερο όπλο των κληρονόμων. Η διασφάλιση ότι η προσωπική περιουσία παραμένει ανέπαφη από χρέη τρίτων είναι πλέον κεκτημένο δικαίωμα που επικυρώνεται από τα ανώτατα δικαστήρια.