Ανώτατο Δικαστήριο ΗΠΑ: Παράνομοι οι δασμοί Τραμπ – Απειλή επιστροφών 175 δισ. δολαρίων

Το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ εξέδωσε μια ιστορική απόφαση, κρίνοντας ως παράνομους τους δασμούς που επέβαλε μονομερώς ο Ντόναλντ Τραμπ, γεγονός που θέτει σε κίνδυνο τον αμερικανικό προϋπολογισμό με επιστροφές ύψους 175 δισ. δολαρίων. Η ετυμηγορία με πλειοψηφία 6-3 ακυρώνει τη χρήση του νόμου IEEPA για την επιβολή εμπορικών φραγμών χωρίς την απαραίτητη έγκριση του Κογκρέσου.

Η νομική ανατροπή και το τέλος της μονομερούς δασμολογικής πολιτικής

Η εξέλιξη αυτή αποτελεί την κορύφωση μιας μακράς δικαστικής διαμάχης σχετικά με τα όρια της εκτελεστικής εξουσίας στην άσκηση εμπορικής πολιτικής. Ιστορικά, ο νόμος περί Διεθνών Οικονομικών Εξουσιών Έκτακτης Ανάγκης (IEEPA) — ένα νομοθέτημα του 1977 που επιτρέπει στον πρόεδρο να ρυθμίζει το εμπόριο σε καταστάσεις εθνικής απειλής — χρησιμοποιήθηκε για στοχευμένες κυρώσεις, όμως η κυβέρνηση Τραμπ τον μετέτρεψε σε εργαλείο ευρείας προστατευτικής πολιτικής.

Η απόφαση του Δικαστηρίου ξεκαθαρίζει ότι η παράκαμψη του Κογκρέσου για την επιβολή δασμών στερείται νομικής βάσης, προκαλώντας άμεση βελτίωση στο διεθνές επενδυτικό κλίμα. Είναι χαρακτηριστικό ότι το Χρηματιστήριο Αθηνών αντέδρασε θετικά στην είδηση, καθώς η ακύρωση των δασμών απομακρύνει το φάσμα ενός γενικευμένου εμπορικού πολέμου.

Το δημοσιονομικό κόστος και οι εκτιμήσεις του Penn-Wharton

Σύμφωνα με το Penn-Wharton Budget Model, το κόστος των επιστροφών προς τους Αμερικανούς εισαγωγείς ενδέχεται να αγγίξει τα 175 δισ. δολάρια. Το ποσό αυτό αφορά δασμούς που έχουν ήδη εισπραχθεί παράνομα, με τις επιχειρήσεις να έχουν ήδη ξεκινήσει μαζικές δικαστικές προσφυγές διεκδικώντας τα χρήματά τους.

Ο ανώτερος οικονομολόγος της PNC Financial Services Group, Μπράιαν ΛεΜπλάνκ, επισημαίνει ότι οι δασμοί που κρίθηκαν παράνομοι αντιστοιχούν στο 60% του συνόλου των δασμολογικών εσόδων. Η εξέλιξη αυτή έρχεται σε μια περίοδο που η αμερικανική οικονομία εμφανίζει σημάδια κόπωσης, με την επιβράδυνση του ΑΕΠ να προβληματίζει τους αναλυτές.

Η διαφωνία Κάβανο και οι πρακτικές δυσκολίες

Στους διαδρόμους των αρμόδιων υπηρεσιών, επικρατεί ανησυχία για τη διαδικασία των επιστροφών, την οποία ο δικαστής Μπρετ Κάβανο χαρακτήρισε ως εν δυνάμει «χαοτική». Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων νομικών παραστατών που παρακολουθούν την υπόθεση, η μετακύλιση του κόστους στους καταναλωτές καθιστά δύσκολο τον προσδιορισμό των τελικών δικαιούχων.

Επιπλέον, η κυβέρνηση προειδοποιεί ότι η απόφαση μπορεί να υπονομεύσει εμπορικές συμφωνίες τρισεκατομμυρίων δολαρίων με την Κίνα και την Ιαπωνία. Η αβεβαιότητα αυτή ενισχύει τον ρόλο του χρυσού ως ασφαλούς καταφυγίου, με τις τιμές να παραμένουν σε ιστορικά υψηλά επίπεδα.

Η αντίδραση Τραμπ και η επόμενη μέρα

Ο Ντόναλντ Τραμπ χαρακτήρισε την απόφαση «ντροπή», δηλώνοντας ωστόσο ότι διαθέτει εναλλακτικό σχέδιο (Plan B) για τη διατήρηση των εσόδων. Η αγορά αναμένει τώρα τις κινήσεις του νέου προέδρου της Federal Reserve, Κέβιν Γουόρς, ο οποίος καλείται να διαχειριστεί τις νομισματικές επιπτώσεις αυτής της δημοσιονομικής τρύπας.

Κοινή συνισταμένη των αναλύσεων αποτελεί η άποψη ότι η αμερικανική κυβέρνηση θα επιχειρήσει να αντικαταστήσει τα χαμένα έσοδα μέσω άλλων νομικών οδών. Η επόμενη μέρα για το διεθνές εμπόριο παραμένει ρευστή, καθώς η εκτελεστική εξουσία αναζητά νέα εργαλεία για την επιβολή της ατζέντας της.