Ακρίβεια: Το σχέδιο για Fuel Pass, Power Pass και Market Pass λόγω Μέσης Ανατολής

Το οικονομικό επιτελείο επεξεργάζεται μια προληπτική «εργαλειοθήκη» μέτρων για την αντιμετώπιση ενός νέου ενεργειακού σοκ, με την πιθανή επαναφορά των Fuel Pass, Power Pass και Market Pass. Η προετοιμασία συνδέεται άμεσα με την κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή, η οποία απειλεί να ωθήσει την τιμή του πετρελαίου προς τα 100 δολάρια το βαρέλι.

Η τρέχουσα γεωπολιτική αστάθεια επαναφέρει στο προσκήνιο το μοντέλο των στοχευμένων επιδοτήσεων που εφαρμόστηκε κατά την προηγούμενη διετία, καθώς η διεθνής τιμή του Brent παρουσιάζει έντονη μεταβλητότητα. Σύμφωνα με αναλυτές στρατηγικής, η ελληνική οικονομία παραμένει ευάλωτη στις εισαγόμενες πληθωριστικές πιέσεις, γεγονός που καθιστά αναγκαία τη δημιουργία ενός δημοσιονομικού αναχώματος πριν οι αυξήσεις στη χονδρική περάσουν οριζόντια στην κατανάλωση.

Τα σενάρια για τη νέα «εργαλειοθήκη» μέτρων

Το βασικό σενάριο που εξετάζει το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας αφορά την ενεργοποίηση στοχευμένων παρεμβάσεων στήριξης εισοδήματος, εφόσον διαπιστωθεί ότι οι ανατιμήσεις έχουν μόνιμο χαρακτήρα. Στην πρώτη γραμμή βρίσκεται η αγορά των καυσίμων, όπου η άνοδος των τιμών επηρεάζει άμεσα το κόστος μεταφοράς και παραγωγής, δημιουργώντας αλυσιδωτές αυξήσεις σε όλη την εφοδιαστική αλυσίδα.

Σύμφωνα με το ρεπορτάζ, οι παρεμβάσεις τύπου Fuel Pass θα στοχεύουν κυρίως στα χαμηλά και μεσαία εισοδήματα, λειτουργώντας ως αντιστάθμισμα στο αυξημένο κόστος κίνησης. Παράλληλα, στο τραπέζι βρίσκονται οι επιστροφές για τους λογαριασμούς ρεύματος, στα πρότυπα του Power Pass, εάν η τιμή της μεγαβατώρας στη χονδρική αγορά ξεπεράσει τα επίπεδα ασφαλείας που έχουν τεθεί.

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στην κάλυψη δαπανών τροφίμων μέσω ενός νέου Market Pass. Η ενεργοποίηση αυτού του μέτρου θα εξαρτηθεί από το αν ο πληθωρισμός στα τρόφιμα, ο οποίος ήδη δέχεται πιέσεις, παρουσιάσει νέα έξαρση λόγω του αυξημένου ενεργειακού κόστους. Ήδη, η κυβέρνηση εξετάζει την επαναφορά του πλαφόν στο κέρδος για να περιορίσει φαινόμενα αισχροκέρδειας.

Το «καμπανάκι» των 100 δολαρίων και η ανάπτυξη

Οι οικονομολόγοι προειδοποιούν ότι εάν η τιμή του πετρελαίου κινηθεί σταθερά προς τα 100 δολάρια το βαρέλι, οι επιπτώσεις στον ρυθμό ανάπτυξης θα είναι αισθητές. Στο δυσμενές σενάριο, η ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας για το 2026 θα μπορούσε να επιβραδυνθεί στο 1,9%, ενώ η ιδιωτική κατανάλωση θα περιοριζόταν στο 1% λόγω της μείωσης του διαθέσιμου εισοδήματος.

Η κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή αποτελεί τον κύριο αστάθμητο παράγοντα, καθώς μια παρατεταμένη κρίση θα καθιστούσε τις προσωρινές επιδοτήσεις ανεπαρκείς. Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, οι δημοσιονομικές παραδοχές του προϋπολογισμού θα έπρεπε να αναθεωρηθούν, με έμφαση σε πιο μόνιμες παρεμβάσεις στην αγορά ενέργειας και στην ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής.

Δημοσιονομικά περιθώρια και κριτήρια

Παρά την ανησυχία, οι μέχρι στιγμής ενδείξεις από την εκτέλεση του προϋπολογισμού είναι ενθαρρυντικές. Ο Φεβρουάριος έκλεισε κοντά στους στόχους, καλύπτοντας την υστέρηση που παρατηρήθηκε τον Ιανουάριο. Αυτό δίνει στο οικονομικό επιτελείο τον αναγκαίο χώρο για την υλοποίηση των έκτακτων μέτρων χωρίς να τεθεί σε κίνδυνο η δημοσιονομική σταθερότητα.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων στελεχών της δημόσιας διοίκησης, η αποτελεσματικότητα των pass εξαρτάται από τη στόχευση. Τα μέτρα δεν θα έχουν οριζόντιο χαρακτήρα, αλλά θα βασίζονται σε αυστηρά εισοδηματικά και περιουσιακά κριτήρια, ώστε να ωφεληθούν οι πραγματικά ευάλωτοι. Ωστόσο, πολλοί ειδικοί επισημαίνουν ότι οι φόροι στα καύσιμα παραμένουν το κύριο αγκάθι για την τελική τιμή που πληρώνει ο καταναλωτής.

Η επόμενη μέρα για την ελληνική οικονομία

Η διάρκεια της γεωπολιτικής έντασης θα κρίνει αν τα pass θα λειτουργήσουν ως απλή «γέφυρα» ή αν θα απαιτηθεί ένας συνολικός ανασχεδιασμός της οικονομικής πολιτικής. Αν η ακρίβεια διαχυθεί σε όλη την παραγωγική αλυσίδα, η ανάγκη για ευρύτερες διαρθρωτικές παρεμβάσεις θα γίνει επιτακτική, καθώς οι προσωρινές ενισχύσεις δεν μπορούν να υποκαταστήσουν τη διαρκή άνοδο των τιμών.

Εν αναμονή των διευκρινίσεων, το οικονομικό επιτελείο παραμένει σε κατάσταση επιφυλακής, παρακολουθώντας καθημερινά τις διεθνείς αγορές ενέργειας και την πορεία του πληθωρισμού. Η ετοιμότητα για την ενεργοποίηση της «εργαλειοθήκης» αποτελεί το σήμα προς τις αγορές ότι η ελληνική οικονομία διαθέτει τα αντανακλαστικά για να προστατεύσει τους πολίτες από το νέο κύμα αβεβαιότητας.