Ακρίβεια: Πώς ο πληθωρισμός αυξάνει τους τζίρους των επιχειρήσεων και τα κρατικά έσοδα

Η επίμονη άνοδος των τιμών το πρώτο τετράμηνο του 2026 δημιουργεί μια πλασματική εικόνα ευημερίας, καθώς ο συνολικός κύκλος εργασιών των επιχειρήσεων άγγιξε τα 111,27 δισ. ευρώ. Ενώ το κράτος εισπράττει αυξημένο ΦΠΑ λόγω των υψηλών τελικών τιμών, τα ελληνικά νοικοκυριά βιώνουν μια βίαιη συμπίεση του πραγματικού διαθέσιμου εισοδήματός τους, η οποία αποτυπώνεται στην πτώση της κατανάλωσης σε βασικούς κλάδους.

Αυτή η εξέλιξη έρχεται ως συνέχεια της τάσης που καταγράφηκε το 2025, όταν ο μέσος ετήσιος δείκτης αγαθών άρχισε να προδιαγράφει μια δομική μετατόπιση των τιμών σε υψηλότερα επίπεδα. Τεχνικά, η πρόκληση έγκειται στη διάκριση μεταξύ ονομαστικής και πραγματικής ανάπτυξης, καθώς η αύξηση των τζίρων τροφοδοτείται κυρίως από τις ανατιμήσεις και όχι από την αύξηση του όγκου των πωλήσεων.

Η ακτινογραφία των πληθωριστικών πιέσεων το 2026

Σύμφωνα με τα στοιχεία των μηνιαίων δεικτών, οι πληθωριστικές πιέσεις διατηρήθηκαν ισχυρές το πρώτο τετράμηνο του έτους, με τον πληθωρισμό τον Απρίλιο να επιβεβαιώνει τη δύσκολη συγκυρία. Ο δείκτης αγαθών εκτινάχθηκε στις 129,12 μονάδες τον Απρίλιο, καταγράφοντας σημαντική άνοδο από τις 121,69 μονάδες του Ιανουαρίου.

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η πορεία που ακολουθεί ο πυρήνας πληθωρισμού — *ο δείκτης που εξαιρεί τις ευμετάβλητες τιμές ενέργειας και νωπών τροφίμων για να αποτυπώσει τις μόνιμες τάσεις* — ο οποίος ανήλθε στις 119,25 μονάδες. Η εξέλιξη αυτή υποδηλώνει ότι οι αυξήσεις έχουν πλέον διαχυθεί σε όλο το φάσμα της οικονομίας.

Η σύγκριση με το προηγούμενο έτος είναι αποκαλυπτική, καθώς το 2025 ο μέσος δείκτης υπηρεσιών βρισκόταν στις 118,30 μονάδες, ενώ πλέον έχει ξεπεράσει τις 123 μονάδες. Η επιτάχυνση αυτή δημιουργεί ένα ασφυκτικό πλαίσιο για τον οικογενειακό προϋπολογισμό, ο οποίος καλείται να καλύψει τις ίδιες ανάγκες με σημαντικά υψηλότερο κόστος.

Οι κλάδοι που «κέρδισαν» από την άνοδο των τιμών

Παρά τη γενική πίεση, ο κύκλος εργασιών των επιχειρήσεων παρουσίασε αύξηση 2,6% το πρώτο τρίμηνο του 2026. Πρωταγωνιστής αυτής της ανόδου ήταν ο κλάδος των κατασκευών, ο οποίος είδε τον τζίρο του να εκτοξεύεται κατά 17,4%, φτάνοντας τα 4,68 δισ. ευρώ.

Σημαντική ενίσχυση κατέγραψαν επίσης οι τομείς της διαχείρισης αποβλήτων (+10,8%) και των επαγγελματικών δραστηριοτήτων (+9,5%). Το εμπόριο διατήρησε την πρωτοκαθεδρία σε απόλυτα μεγέθη, με τζίρο 42,25 δισ. ευρώ, αν και η ποσοστιαία αύξηση περιορίστηκε στο 1,8%, γεγονός που υποδηλώνει κόπωση στην κατανάλωση.

Στον αντίποδα, οι δραστηριότητες παροχής καταλύματος και εστίασης εμφάνισαν κάμψη 1%, με τον τζίρο να υποχωρεί στα 2,67 δισ. ευρώ. Η πτώση αυτή, σε συνδυασμό με την υποχώρηση του πρωτογενούς τομέα (-0,7%), κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για την αντοχή συγκεκριμένων πυλώνων της εγχώριας παραγωγής.

Το δημοσιονομικό όφελος και η παγίδα του ΦΠΑ

Η διεύρυνση των ονομαστικών εσόδων των επιχειρήσεων μεταφράζεται αυτόματα σε αυξημένα δημόσια έσοδα. Καθώς ο ΦΠΑ υπολογίζεται ως ποσοστό επί της τελικής τιμής, κάθε ανατίμηση στα ράφια λειτουργεί ως «αιμοδότης» για τα κρατικά ταμεία, δημιουργώντας πρόσθετο δημοσιονομικό χώρο.

Σύμφωνα με αναλυτές στρατηγικής, αυτή η δυναμική ενισχύει τη διόγκωση των έμμεσων φόρων, η οποία αποτελεί κεντρικό στόχο του δημοσιονομικού προγραμματισμού έως το 2029. Ωστόσο, η εξάρτηση των εσόδων από την ακρίβεια ενέχει κινδύνους, καθώς βασίζεται στην εξάντληση της αγοραστικής δύναμης των πολιτών.

Επισημαίνεται από παράγοντες της αγοράς ότι η αύξηση των φορολογικών εσόδων από εταιρικούς φόρους είναι μεν θετική για τη δημοσιονομική πειθαρχία, αλλά αντανακλά μια μεταφορά πλούτου από την κατανάλωση προς το κράτος και τις μεγάλες επιχειρήσεις, εντείνοντας την κρίση προσιτότητας στην Ελλάδα.

Η επόμενη μέρα για τα νοικοκυριά

Η ακρίβεια λειτουργεί πλέον ως ένας έμμεσος φόρος που πλήττει δυσανάλογα τα χαμηλά και μεσαία εισοδήματα. Παρά την αύξηση των ονομαστικών μεγεθών στην οικονομία, οι καταναλωτές αναγκάζονται να περιορίσουν τις δαπάνες τους σε μη βασικά αγαθά, προκειμένου να ανταπεξέλθουν στο αυξημένο κόστος διαβίωσης.

Η διατήρηση του πυρήνα πληθωρισμού σε υψηλά επίπεδα υποδηλώνει ότι οι ανατιμήσεις έχουν αποκτήσει μόνιμα χαρακτηριστικά. Εν αναμονή των νέων παρεμβάσεων, η αγορά παραμένει σε κατάσταση αναμονής, με τον κίνδυνο της στασιμότητας στην κατανάλωση να παραμένει ορατός για το δεύτερο εξάμηνο του 2026.

Κοινή συνισταμένη των αναλύσεων αποτελεί η άποψη ότι η οικονομία εισέρχεται σε μια φάση όπου η ονομαστική μεγέθυνση δεν θα αρκεί για να καλύψει το κενό στην αγοραστική δύναμη. Η ανάγκη για στοχευμένα μέτρα στήριξης και αποκλιμάκωση των έμμεσων φόρων καθίσταται πλέον επιτακτική για τη διατήρηση της κοινωνικής συνοχής.