- Παράταση έως την 1η Φεβρουαρίου 2028 για την Ηλεκτρονική Ταυτότητα Κτιρίου.
- Νέα προθεσμία 31 Μαρτίου 2028 για τακτοποίηση αυθαιρέτων κατηγορίας 1-4.
- Πρόστιμα έως 10% της αντικειμενικής αξίας για μη συμμόρφωση σε ειδικά κτίρια.
- Καταληκτική ημερομηνία 24 Φεβρουαρίου 2026 για γνωστοποίηση αδειών ΝΟΚ στο ΥΠΕΝ.
- Αναστολή κατεδαφίσεων και προστίμων για ακυρωμένες άδειες έως το τέλος του 2026.
Το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας ανακοίνωσε κρίσιμες παρατάσεις για την Ηλεκτρονική Ταυτότητα Κτιρίου και την τακτοποίηση αυθαιρέτων, προσφέροντας ζωτικό χρόνο στους ιδιοκτήτες για να αποφύγουν πρόστιμα έως 10% της αντικειμενικής αξίας. Οι νέες ρυθμίσεις αφορούν επίσης την επανέκδοση οικοδομικών αδειών που επηρεάστηκαν από τις αποφάσεις του ΣτΕ για τον Νέο Οικοδομικό Κανονισμό, με την προθεσμία για συγκεκριμένες γνωστοποιήσεις να λήγει στις 24 Φεβρουαρίου 2026.
| Διαδικασία / Κατηγορία | Νέα Προθεσμία | Κρίσιμες Παρατηρήσεις |
|---|---|---|
Διαδικασία / Κατηγορία Ηλεκτρονική Ταυτότητα Κτιρίου | Νέα Προθεσμία 1 Φεβρουαρίου 2028 | Κρίσιμες Παρατηρήσεις Αφορά κτίρια δημόσιας χρήσης και μεγάλα τουριστικά |
Διαδικασία / Κατηγορία Τακτοποίηση Αυθαιρέτων (Κατ. 1-4) | Νέα Προθεσμία 31 Μαρτίου 2028 | Κρίσιμες Παρατηρήσεις Μόνο για κατασκευές προ του 2011 |
Διαδικασία / Κατηγορία Γνωστοποίηση Αδειών ΝΟΚ | Νέα Προθεσμία 24 Φεβρουαρίου 2026 | Κρίσιμες Παρατηρήσεις Υποβολή μέσω email στο ΥΠΕΝ |
Διαδικασία / Κατηγορία Επανέκδοση Ακυρωμένων Αδειών | Νέα Προθεσμία 31 Δεκεμβρίου 2026 | Κρίσιμες Παρατηρήσεις Αναστολή προστίμων και κατεδαφίσεων |
Διαδικασία / Κατηγορία Αυθαίρετα Κατηγορίας 5 | Νέα Προθεσμία Εκτός Ρύθμισης | Κρίσιμες Παρατηρήσεις Αναμονή για τα Τοπικά Πολεοδομικά Σχέδια |
Η προσπάθεια εξορθολογισμού του δομημένου περιβάλλοντος στην Ελλάδα περνά μέσα από μια σειρά σύνθετων νομοθετικών παρεμβάσεων που στοχεύουν στην πλήρη ψηφιοποίηση της ακίνητης περιουσίας. Αυτή η εξέλιξη έρχεται ως συνέχεια της ανάγκης για ασφάλεια δικαίου στις μεταβιβάσεις και την αποτελεσματική καταπολέμηση της αυθαίρετης δόμησης, εν μέσω ενός μεταβαλλόμενου νομικού πλαισίου.
Η μη έκδοση Ηλεκτρονικής Ταυτότητας Κτιρίου συνεπάγεται πρόστιμο που μπορεί να φτάσει έως και το 10% της αντικειμενικής αξίας του ακινήτου.
Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Οδηγία Συμμόρφωσης
Οικοδομικές άδειες και το «αγκάθι» του ΝΟΚ
Σε ό,τι αφορά τις οικοδομικές άδειες που ακυρώθηκαν από το Συμβούλιο της Επικρατείας λόγω των «μπόνους» του Νέου Οικοδομικού Κανονισμού, προβλέπεται η επανέκδοσή τους με βάση τα νέα δεδομένα. Η σχετική προθεσμία λήγει στις 31 Δεκεμβρίου 2026, διάστημα κατά το οποίο αναστέλλονται πλήρως τα πρόστιμα και οι κατεδαφίσεις για τις συγκεκριμένες περιπτώσεις.
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται για άδειες που εκδόθηκαν έως τις 11 Δεκεμβρίου 2024 και αφορούν έργα ενταγμένα στο Ταμείο Ανάκαμψης ή το ΕΣΠΑ. Οι ενδιαφερόμενοι οφείλουν να γνωστοποιήσουν τα στοιχεία τους στο ΥΠΕΝ μέσω email έως τις 24 Φεβρουαρίου 2026, όπως ορίζει το πλαίσιο για το περιβαλλοντικό ισοδύναμο, προκειμένου να διασφαλίσουν τη νομιμότητα των εργασιών τους.
Παράταση για τα αυθαίρετα των κατηγοριών 1 έως 4
Προτεινόμενο Ακίνητα: Ο «χάρτης» των 2,5 εκατομμυρίων αυθαιρέτων και η παράταση έως το 2028
Μια σημαντική «ανάσα» δίνεται στους ιδιοκτήτες αυθαιρέτων που ανεγέρθηκαν πριν από το 2011, καθώς η προθεσμία τακτοποίησης παρατείνεται έως τις 31 Μαρτίου 2028. Η ρύθμιση αφορά αποκλειστικά τις κατηγορίες 1, 2, 3 και 4, οι οποίες περιλαμβάνουν μικρές ή μεσαίες αποκλίσεις από την οικοδομική άδεια, όπως έχει διευκρινιστεί για την κρίσιμη προθεσμία των αυθαιρέτων.
Αντίθετα, τα αυθαίρετα της κατηγορίας 5, που αφορούν σοβαρές πολεοδομικές παραβάσεις, παραμένουν εκτός ρύθμισης. Το Υπουργείο ξεκαθαρίζει ότι η δυνατότητα τακτοποίησής τους θα επανεξεταστεί μόνο μετά την ολοκλήρωση των Τοπικών Πολεοδομικών Σχεδίων και την πλήρη καταγραφή του οδικού δικτύου της χώρας.
Ηλεκτρονική Ταυτότητα Κτιρίου: Πρόστιμα και υποχρεώσεις
Η νέα καταληκτική ημερομηνία για την Ηλεκτρονική Ταυτότητα Κτιρίου ορίζεται η 1η Φεβρουαρίου 2028. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων νομικών παραστατών, η μη συμμόρφωση ενέχει τον κίνδυνο επιβολής προστίμων έως 10% της αντικενμενικής αξίας, ειδικά για κτίρια δημόσιας χρήσης, τουριστικά καταλύματα άνω των 300 τ.μ. και εκπαιδευτικά ιδρύματα.
Για τα υφιστάμενα κτίρια κατοικιών, η έκδοση της ταυτότητας παραμένει υποχρεωτική μόνο κατά τη μεταβίβαση του ακινήτου. Ωστόσο, οι ιδιοκτήτες καλούνται να δηλώσουν σωστά τα στοιχεία τους στο Ε9, το Κτηματολόγιο και τη ΔΕΗ, ώστε να είναι δυνατή η ένταξη σε προγράμματα ενεργειακής αναβάθμισης στο μέλλον.
Τα απαραίτητα δικαιολογητικά για τη διαδικασία
Για την ολοκλήρωση της Ηλεκτρονικής Ταυτότητας, απαιτείται η συγκέντρωση ενός πλήρους φακέλου που περιλαμβάνει το στέλεχος της οικοδομικής άδειας, το πιστοποιητικό ενεργειακής απόδοσης και τα σχέδια κατόψεων. Σε περιπτώσεις απώλειας του φακέλου από την Υπηρεσία Δόμησης (ΥΔΟΜ), ο ιδιοκτήτης οφείλει να προσκομίσει σχετική βεβαίωση απώλειας.
Σύμφωνα με τις κατευθύνσεις που δίνουν οι πρόσφατες παρατάσεις, η συνεργασία με εξειδικευμένο μηχανικό είναι απαραίτητη για τη στατική αξιολόγηση και τη νέα τοπογραφική αποτύπωση, όπου αυτή απαιτείται. Η έγκαιρη προετοιμασία αποτρέπει το «πάγωμα» των μεταβιβάσεων και τις γραφειοκρατικές εμπλοκές της τελευταίας στιγμής.
Οι αντιδράσεις και τα επόμενα βήματα
Κοινή συνισταμένη των αναλύσεων από παράγοντες της αγοράς αποτελεί η άποψη ότι οι παρατάσεις αυτές είναι οι τελευταίες πριν την πλήρη εφαρμογή του ψηφιακού φακέλου ακινήτου. Οι ιδιοκτήτες θα πρέπει να εκμεταλλευτούν το διάστημα αυτό για να νομιμοποιήσουν εκκρεμότητες που χρονίζουν, διασφαλίζοντας την αξία της περιουσίας τους σε ένα αυστηρότερο ελεγκτικό περιβάλλον.
Οδηγός ενεργειών για ιδιοκτήτες ακινήτων
- Ελέγξτε άμεσα με μηχανικό την κατηγορία του αυθαιρέτου σας (1-4 ή 5).
- Διορθώστε τυχόν αποκλίσεις στις δηλώσεις Ε9, Κτηματολογίου και ΔΕΗ.
- Συγκεντρώστε τον φάκελο της οικοδομικής άδειας από την αρμόδια ΥΔΟΜ.
- Εκδώστε Πιστοποιητικό Ενεργειακής Απόδοσης, απαραίτητο για την Ηλεκτρονική Ταυτότητα.
- Τηρήστε την προθεσμία της 24ης Φεβρουαρίου αν διαθέτετε άδεια με μπόνους ΝΟΚ.
